Οι φωτιές καίνε και την οικονομία: Είναι έτοιμη η Ευρώπη για το νέο κόστος της κλιματικής κρίσης;

Η χειρότερη αντιπυρική περίοδος των τελευταίων ετών δεν δοκιμάζει μόνο τις αντοχές της Πολιτικής Προστασίας. Αναδεικνύει και ένα νέο ευρωπαϊκό πρόβλημα: το αυξανόμενο χρηματοδοτικό κόστος των φυσικών καταστροφών και το διευρυνόμενο ασφαλιστικό κενό.

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που πλήττουν τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ισπανία και άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης δημιουργούν ένα νέο πεδίο ανησυχίας στις Βρυξέλλες. Πέρα από τις ανθρώπινες απώλειες και τις περιβαλλοντικές καταστροφές, η Ευρώπη καλείται πλέον να αντιμετωπίσει ένα ολοένα μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα: ποιος θα πληρώνει τον λογαριασμό της κλιματικής κρίσης;

Αναλυτές προειδοποιούν ότι οι πυρκαγιές δεν αποτελούν πλέον μόνο ζήτημα πολιτικής προστασίας, αλλά εξελίσσονται σε συστημικό οικονομικό κίνδυνο για τις ασφαλιστικές εταιρείες, τους κρατικούς προϋπολογισμούς και τα ευρωπαϊκά δημόσια οικονομικά.

Δισεκατομμύρια ευρώ σε ζημιές

Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο της φετινής κρίσης, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Morningstar DBRS, οι συνολικές οικονομικές απώλειες από τις πυρκαγιές στη Γαλλία ενδέχεται να φθάσουν τα 10 έως 15 δισ. ευρώ, ενώ οι ασφαλισμένες ζημιές αναμένεται να ανέλθουν σε αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα σημερινά μεγέθη παραμένουν διαχειρίσιμα. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι μία μεγάλη πυρκαγιά σε αστικό κέντρο, όπως το Μπορντό ή άλλη μεγάλη ευρωπαϊκή πόλη, θα μπορούσε να πολλαπλασιάσει το κόστος για τις ασφαλιστικές αγορές.

Το πραγματικό κόστος δεν είναι μόνο τα καμένα σπίτια

Οι οικονομικές επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις υλικές ζημιές.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται πλέον να καλύψουν:

• προσωρινή στέγαση εκτοπισμένων πολιτών,
• διακοπή λειτουργίας επιχειρήσεων,
• απώλεια εισοδήματος,
• προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες,
• ζημιές σε ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Στη Γαλλία, αρκετές ασφαλιστικές εταιρείες έχουν ήδη ανακοινώσει ότι καλύπτουν έως και τρεις εβδομάδες διαμονής σε ξενοδοχεία για τους ασφαλισμένους που εγκατέλειψαν τις κατοικίες τους.

Το μεγάλο ευρωπαϊκό ασφαλιστικό κενό

Η φετινή κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο το λεγόμενο climate protection gap — τη διαφορά μεταξύ των συνολικών ζημιών από φυσικές καταστροφές και εκείνων που καλύπτονται από ασφαλιστήρια συμβόλαια.

Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά:

• στην Ισπανία οι πυρκαγιές του 2025 προκάλεσαν ζημιές σχεδόν 5 δισ. ευρώ, όμως ασφαλισμένο ήταν λιγότερο από 1 δισ. ευρώ,
• σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την EIOPA, μόλις περίπου 25% των ζημιών από φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες καλύπτεται από ασφαλιστικές αποζημιώσεις.

Το υπόλοιπο κόστος μεταφέρεται τελικά στους κρατικούς προϋπολογισμούς, στις επιχειρήσεις και στα ίδια τα νοικοκυριά.

Οι ασφαλιστικές αλλάζουν μοντέλο

Η επιδείνωση της κλιματικής κρίσης υποχρεώνει ήδη τις ασφαλιστικές εταιρείες να επανεξετάσουν τον τρόπο υπολογισμού των κινδύνων.

Τα ιστορικά δεδομένα δεν επαρκούν πλέον για να προβλέψουν τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων.

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ημέρες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς γύρω από πολλές μεγάλες γαλλικές πόλεις θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 70% έως το 2050, οδηγώντας αναπόφευκτα σε ακριβότερα ασφαλιστήρια.

Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα πολιτική πρόκληση

Η αυξανόμενη συχνότητα των φυσικών καταστροφών επαναφέρει τη συζήτηση για τη δημιουργία νέων ευρωπαϊκών μηχανισμών χρηματοδότησης και ασφαλιστικής κάλυψης έναντι της κλιματικής κρίσης.

Στις Βρυξέλλες εξετάζονται ήδη προτάσεις για τη μείωση του ασφαλιστικού κενού, καθώς οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να καλύπτουν κάθε χρόνο ολοένα μεγαλύτερες αποζημιώσεις.

Η κλιματική αλλαγή μετατρέπεται σταδιακά από περιβαλλοντική απειλή σε δημοσιονομικό και χρηματοπιστωτικό κίνδυνο. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το επόμενο μεγάλο στοίχημα δεν θα είναι μόνο η πρόληψη των πυρκαγιών, αλλά και η δημιουργία ενός βιώσιμου ευρωπαϊκού πλαισίου χρηματοδότησης των φυσικών καταστροφών. Η προστασία των πολιτών δεν θα κριθεί μόνο από τα Canadair και την Πολιτική Προστασία, αλλά και από το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να χρηματοδοτήσει αποτελεσματικά τις ολοένα ακριβότερες συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Πηγές: Reuters, Morningstar DBRS, European Central Bank (ECB), European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA).