ΠΑΣΟΚ σε νευρική κρίση για την τρίτη θέση: «Υπόγειες» κινήσεις,στρατόπεδα και φόβος νέας καθίζησης

Η τρίτη θέση έχει μετατραπεί σε κάτι πολύ περισσότερο από έναν δημοσκοπικό αριθμό για το ΠΑΣΟΚ.

Έχει γίνει πολιτικό και ψυχολογικό όριο.

Οι τελευταίες μετρήσεις έχουν διαμορφώσει ένα νέο σκηνικό στην αντιπολίτευση: η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα εμφανίζεται σταθερά στη δεύτερη θέση, ενώ το ΠΑΣΟΚ έχει βρεθεί να δίνει μάχη με την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού για την τρίτη. Σε πρόσφατη μέτρηση της Marc, η ΕΛΑΣ καταγραφόταν στο 15,7%, η «Ελπίδα» στο 10,9% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,3%, ενώ αντίστοιχη εικόνα είχε αποτυπωθεί και από άλλες εταιρείες.

Και αυτή η αλλαγή συσχετισμών δημιουργεί υπόγειες διεργασίες στη Χαριλάου Τρικούπη.

Διότι άλλο είναι ένα κόμμα που διεκδικεί να γίνει ο βασικός αντίπαλος της Νέας Δημοκρατίας και άλλο ένα κόμμα που καλείται ξαφνικά να εξηγήσει γιατί κινδυνεύει να βρεθεί πίσω και από δύο νεοσύστατους πολιτικούς σχηματισμούς.

Η τρίτη θέση γίνεται εσωκομματικός εφιάλτης

Το πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη δεν είναι απλώς ότι το ΠΑΣΟΚ έχασε τη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις.

Είναι ότι το αφήγημα πάνω στο οποίο είχε στηθεί η στρατηγική του –η σταδιακή μετατροπή του ΠΑΣΟΚ στον κύριο αντίπαλο της κυβέρνησης– έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα.

Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα με την ΕΛΑΣ άλλαξε τη γεωμετρία ολόκληρου του χώρου.

Το ΠΑΣΟΚ δεν ανταγωνίζεται πλέον μόνο τη Νέα Δημοκρατία για τη μελλοντική εξουσία.

Ανταγωνίζεται ξανά τον Τσίπρα για την ηγεμονία στην Κεντροαριστερά, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να προσέχει την πίεση από την Καρυστιανού.

Αυτό είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο πολιτικό τρίγωνο.

Δούκας και Διαμαντοπούλου: δύο εντελώς διαφορετικοί δρόμοι

Η εσωκομματική συζήτηση δεν αφορά μόνο πρόσωπα.

Αφορά πλέον δύο διαφορετικές στρατηγικές για την επιβίωση του ΠΑΣΟΚ.

Ο Χάρης Δούκας έχει ταχθεί υπέρ μιας περισσότερο ανοιχτής συζήτησης για προοδευτικές συνεργασίες, ακόμη και με την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα.

Η Άννα Διαμαντοπούλου κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να διατηρήσει την αυτονομία του και να μη μετατραπεί σε συμπλήρωμα του Τσίπρα.

Η σύγκρουση αυτή έχει ήδη βγει δημόσια. Τον Ιούνιο, η αντιπαράθεση των δύο είχε πάρει τέτοια έκταση ώστε να χαρακτηρίζεται ως σύγκρουση για την ίδια την ταυτότητα και το μέλλον του κόμματος.

Και στη μέση βρίσκεται ο Ανδρουλάκης.

Ο Ανδρουλάκης λέει «ούτε ΝΔ ούτε Τσίπρας»

Η επίσημη γραμμή της ηγεσίας είναι σαφής.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει απορρίψει τόσο συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία όσο και συνεργασία με την ΕΛΑΣ του Τσίπρα, επιμένοντας στην αυτόνομη πορεία του ΠΑΣΟΚ. Σε συνεδρίαση του Πολιτικού Συμβουλίου είχε μάλιστα στείλει σαφές μήνυμα κατά των «πολιτικών προξενιών».

Το πρόβλημα όμως είναι ότι η αυτονομία λειτουργεί πολύ διαφορετικά όταν ένα κόμμα ανεβαίνει και πολύ διαφορετικά όταν υποχωρεί.

Εάν το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν σταθερά στη δεύτερη θέση, η αυτόνομη στρατηγική θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως απόδειξη αυτοπεποίθησης.

Όταν όμως κινείται γύρω στο 10%-11% και βλέπει την ΕΛΑΣ καθαρά μπροστά, το ίδιο επιχείρημα μπορεί να αρχίσει να ακούγεται σε ορισμένα στελέχη ως αυτοαπομόνωση.

Η «σιωπηλή» συζήτηση για την επόμενη ημέρα

Κανείς από τα κορυφαία στελέχη δεν έχει συμφέρον σήμερα να ανοίξει επισήμως ζήτημα ηγεσίας.

Θα ήταν πολιτικά αυτοκαταστροφικό λίγους μήνες πριν η πολιτική αντιπαράθεση μπει στην τελική ευθεία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν γίνονται υπολογισμοί.

Στη Χαριλάου Τρικούπη υπάρχουν στελέχη που παρακολουθούν πλέον όχι μόνο το ποσοστό του κόμματος αλλά και τη δυναμική του Ανδρουλάκη ως υποψήφιου πρωθυπουργού.

Σε μέτρηση της Marc τον Ιούνιο, μόλις το 25% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ θεωρούσε τον ίδιο καταλληλότερο για πρωθυπουργό, ενώ στο σύνολο του δείγματος βρισκόταν στο 5,2%.

Για ένα κόμμα που επιδιώκει να παρουσιάζεται ως δύναμη εξουσίας, αυτό είναι ένα πολύ πιο δύσκολο εύρημα από μια απλή διαφορά μίας ή δύο μονάδων στην πρόθεση ψήφου.

Το φάντασμα του 2024 επιστρέφει

Υπάρχει και μία ειρωνεία που δύσκολα περνά απαρατήρητη.

Το ΠΑΣΟΚ έχει ξαναζήσει τη συζήτηση για την «τρίτη θέση».

Μετά τις ευρωεκλογές του 2024, η συζήτηση για το αν η τρίτη θέση συνιστούσε πολιτική αποτυχία είχε πυροδοτήσει την εσωκομματική κρίση που τελικά οδήγησε στις εκλογές ηγεσίας.

Ο Ανδρουλάκης κέρδισε τότε ξανά την προεδρία, επικρατώντας του Χάρη Δούκα στον δεύτερο γύρο.

Δύο χρόνια αργότερα, όμως, η ίδια λέξη επιστρέφει:

τρίτη θέση.

Μόνο που αυτή τη φορά το πολιτικό περιβάλλον είναι πολύ δυσκολότερο.

Υπάρχει ο Τσίπρας με δικό του κόμμα.

Υπάρχει η Καρυστιανού.

Και πλησιάζουν εθνικές εκλογές.

Και αν τελικά γίνει… τέταρτο;

Αυτό είναι το σενάριο που κανείς στη Χαριλάου Τρικούπη δεν θέλει πραγματικά να συζητά δημοσίως.

Σε ορισμένες μετρήσεις το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη καταγραφεί τέταρτο, πίσω από την «Ελπίδα». Σε δημοσκόπηση της Opinion Poll, για παράδειγμα, η ΝΔ βρισκόταν στο 30,5%, η ΕΛΑΣ στο 15,5%, η Καρυστιανού στο 12,6% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,5%.

Δεν θα τίθεται πλέον μόνο το ερώτημα αν ο Ανδρουλάκης μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη.

Θα τίθεται αν μπορεί να επαναφέρει το ΠΑΣΟΚ στην κορυφή της αντιπολίτευσης.

Η ΔΕΘ θα είναι κρίσιμο τεστ

Το επόμενο μεγάλο πολιτικό ορόσημο είναι η ΔΕΘ.

Η κυβέρνηση θα παρουσιάσει το δικό της οικονομικό πακέτο, ενώ η ΕΛΑΣ του Τσίπρα αναμένεται να επιχειρήσει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την εικόνα της ως εναλλακτικής κυβερνητικής δύναμης.

Για το ΠΑΣΟΚ, επομένως, η Θεσσαλονίκη δεν μπορεί να είναι απλώς μία ακόμη εμφάνιση.

Χρειάζεται πολιτικό αφήγημα ικανό να απαντήσει σε δύο ερωτήματα:

Γιατί να επιλέξει κάποιος το ΠΑΣΟΚ αντί της ΕΛΑΣ;

Και:

με ποιον τρόπο το κόμμα μπορεί να επιστρέψει στη δεύτερη θέση;

Χωρίς πειστικές απαντήσεις, οι υπόγειες συζητήσεις θα συνεχιστούν.

Το πραγματικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι η Καρυστιανού

Η μάχη για την τρίτη θέση μπορεί να είναι αυτό που φαίνεται στις δημοσκοπήσεις.

Δεν είναι όμως το βαθύτερο πρόβλημα.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αποφασίσει τι ακριβώς θέλει να είναι στο νέο πολιτικό σύστημα.

Ένα αυτόνομο κόμμα του κέντρου και της Κεντροαριστεράς;

Ο βασικός πόλος ενός ευρύτερου αντιδεξιού μετώπου;

Ή ένα κόμμα που θα επιχειρήσει να ξαναχτίσει μόνο του την παλιά του κυβερνητική ηγεμονία;

Δούκας, Διαμαντοπούλου και Ανδρουλάκης δίνουν διαφορετικές απαντήσεις.

Και όσο οι δημοσκοπήσεις δεν λύνουν το πρόβλημα, τόσο αυτές οι διαφορές θα γίνονται πιο δύσκολο να κρυφτούν.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν το ΠΑΣΟΚ θα βγει τρίτο. Είναι τι θα συμβεί μέσα στο ΠΑΣΟΚ αν δεν βγει ούτε τρίτο.

Αυτό είναι το σενάριο που μπορεί πραγματικά να μετατρέψει τις σημερινές «υπόγειες διεργασίες» σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση την επόμενη ημέρα των εκλογών.