Ο Παύλος Πολάκης δεν έκανε μία ακόμη κομματική ανάρτηση.
Έστειλε πολιτικό μανιφέστο για το τι πρέπει να γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ αν θέλει να επιστρέψει ως δύναμη εξουσίας.
Με σαφή διάθεση να βάλει τη δική του σφραγίδα στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της Αριστεράς, ο υπεύθυνος στρατηγικού σχεδιασμού του κόμματος περιέγραψε ένα μοντέλο που αντλεί στοιχεία σχεδόν από όλο το ιστορικό φάσμα της ελληνικής Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς.
Το μήνυμα είναι απλό:
ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως είναι σήμερα, δεν αρκεί.
Πρέπει να ξαναγίνει μαζικό κόμμα, με κοινωνικές ρίζες, καθαρό λόγο και πολιτική δύναμη ικανή όχι απλώς να αντιπολιτεύεται, αλλά να κυβερνήσει.
Το «μίγμα Πολάκη»: ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ, ανανεωτική και εξωκοινοβουλευτική Αριστερά
Ο Πολάκης περιέγραψε τέσσερα βασικά στοιχεία που θεωρεί απαραίτητα για μια «κυβερνώσα Αριστερά».
Πρώτον, «τη λαϊκότητα και τη δικτύωση του ΠΑΣΟΚ του ’80».
Δεύτερον, «την ακλόνητη πίστη σε αξίες και αρχές του ΚΚΕ».
Τρίτον, «τις ιδέες, τις προτάσεις και την τεκμηρίωση κυβερνητικού προγράμματος της ανανεωτικής Αριστεράς».
Και τέταρτον, «τη συνδικαλιστική δουλειά, την οργάνωση και τις αποφασιστικές κινητοποιήσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς».
Δεν πρόκειται για τυχαίο συνδυασμό.
Ο Πολάκης επιχειρεί να ενώσει τέσσερις διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις σε μία φόρμουλα εξουσίας.
Το ΠΑΣΟΚ του ’80 δεν μπαίνει τυχαία στην εξίσωση
Η αναφορά στο ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του 1980 έχει ιδιαίτερο βάρος.
Ο Πολάκης δεν μιλά απλώς για ιδεολογία.
Μιλά για κοινωνική διείσδυση.
Το ΠΑΣΟΚ εκείνης της περιόδου δεν ήταν μόνο ένα κόμμα με υψηλά ποσοστά.
Ήταν παρόν:
στις γειτονιές,
στα συνδικάτα,
στην Αυτοδιοίκηση,
στους επαγγελματικούς χώρους,
στα χωριά,
στους συλλόγους,
στις λαϊκές οργανώσεις.
Αυτό ακριβώς φαίνεται να θεωρεί ότι λείπει σήμερα από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Το κόμμα έχει ακόμη πολιτικό brand.
Δεν έχει όμως την ίδια οργανωτική πυκνότητα στην κοινωνία.
Το ΚΚΕ ως πρότυπο πειθαρχίας
Η αναφορά στο ΚΚΕ είναι επίσης αποκαλυπτική.
Ο Πολάκης δεν υιοθετεί το πολιτικό του πρόγραμμα.
Υιοθετεί όμως ένα χαρακτηριστικό που ο ίδιος προφανώς θεωρεί κρίσιμο:
συνέπεια.
Το ΚΚΕ μπορεί να μην έχει κυβερνητική φιλοδοξία με τους ίδιους όρους, αλλά διαθέτει σαφή ιδεολογικό λόγο, οργανωτική πειθαρχία και σταθερή κομματική ταυτότητα.
Για έναν ΣΥΡΙΖΑ που έχει περάσει χρόνια εσωτερικών συγκρούσεων, διασπάσεων και μετακινήσεων στελεχών, η αναφορά αυτή ακούγεται σχεδόν σαν έμμεση κριτική προς το παρελθόν.
«Ξεκάθαρο πρόγραμμα και λαϊκά κατανοητός λόγος»
Εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της παρέμβασης.
Ο Πολάκης δεν ζητά απλώς «αριστερότερη» πολιτική.
Ζητά πολιτική που να μπορεί να εξηγηθεί.
«Με ξεκάθαρο πρόγραμμα και λαϊκά κατανοητό λόγο», γράφει.
Η φράση χτυπά σε μια από τις μόνιμες αδυναμίες της σύγχρονης Αριστεράς:
την απόσταση ανάμεσα στην πολιτική θεωρία και στην καθημερινή γλώσσα του ψηφοφόρου.
Ο Πολάκης θέλει μια Αριστερά που να μην μιλά μόνο σε πανεπιστημιακά ακροατήρια ή σε ήδη πεισμένους κομματικούς πυρήνες.
Θέλει να μιλά στον εργαζόμενο, στον μικρομεσαίο, στον αγρότη, στον συνταξιούχο.
Ο στόχος δεν είναι μόνο ο Μητσοτάκης
Εδώ ο Πολάκης ανεβάζει το επίπεδο της σύγκρουσης.
«Για να ηττηθεί, όχι απλά ο Μητσοτάκης, αλλά η νεοφιλελεύθερη πολιτική και ηγεμονία», σημειώνει.
Αυτό σημαίνει ότι επιχειρεί να δώσει στην αντιπαράθεση ιδεολογικό χαρακτήρα και όχι απλώς προσωπικό.
Δεν λέει:
«να φύγει η κυβέρνηση».
Λέει:
«να αλλάξει το μοντέλο εξουσίας».
Και αυτό είναι κρίσιμο γιατί διαφοροποιεί τον ΣΥΡΙΖΑ από μια απλή αντι-Μητσοτακική συσπείρωση.
Η λέξη που ξεχωρίζει: «Επιστρέφουμε»
Η ανάρτηση κλείνει με μια μικρή αλλά πολύ πολιτική φράση:
«Επιστρέφουμε».
Αυτό δεν είναι απλώς σύνθημα.
Είναι δήλωση πρόθεσης.
Ο Πολάκης δεν μιλά σαν στέλεχος ενός κόμματος που προσπαθεί να επιβιώσει.
Μιλά σαν στέλεχος που θεωρεί ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ξαναγίνει κεντρικός παίκτης.
Και εδώ γεννιέται το πρώτο μεγάλο ερώτημα:
ποιος ακριβώς ΣΥΡΙΖΑ επιστρέφει;
Ο παλιός ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει πια
Ο χώρος του 2015 έχει διασπαστεί.
Στελέχη έχουν αποχωρήσει.
Άλλα βρίσκονται στη Νέα Αριστερά.
Άλλα κινούνται γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα.
Άλλα έχουν αποστασιοποιηθεί πλήρως.
Άρα η επιστροφή που περιγράφει ο Πολάκης δεν μπορεί να είναι αναβίωση του παλιού μοντέλου.
Πρέπει να είναι κάτι καινούργιο.
Και αυτό ακριβώς προσπαθεί να περιγράψει.
Η μεγάλη σύγκρουση με την ΕΛΑΣ του Τσίπρα
Υπάρχει όμως πλέον ένας νέος παράγοντας.
Η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα διεκδικεί μεγάλο μέρος του ίδιου πολιτικού ακροατηρίου.
Επομένως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει απέναντί του μόνο τη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ.
Έχει απέναντί του και έναν πρώην αρχηγό του που διαθέτει μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα από οποιοδήποτε σημερινό στέλεχος του κόμματος.
Η παρέμβαση Πολάκη μπορεί να διαβαστεί και ως απάντηση σε αυτό.
Το μήνυμα είναι:
ο ΣΥΡΙΖΑ δεν χρειάζεται να γίνει παράρτημα ενός άλλου κόμματος για να υπάρξει. Μπορεί να ξαναχτίσει δική του πολιτική ταυτότητα.
Και απέναντι στο ΠΑΣΟΚ
Η αναφορά στο «ΠΑΣΟΚ του ’80» έχει και δεύτερη ανάγνωση.
Ο Πολάκης ουσιαστικά αναγνωρίζει τι έκανε το ΠΑΣΟΚ αποτελεσματικό στην ακμή του, αλλά λέει ότι αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να περάσουν στον ΣΥΡΙΖΑ.
Αυτό είναι πολιτικά επιθετικό απέναντι στη Χαριλάου Τρικούπη.
Διότι το πραγματικό στοίχημα στον προοδευτικό χώρο δεν είναι μόνο ποιος έχει καλύτερες θέσεις.
Είναι ποιος θα αποκτήσει κοινωνική ηγεμονία.
Το μεγάλο πρόβλημα: μπορεί να συνυπάρξει όλο αυτό;
Εδώ όμως βρίσκεται και η αδυναμία του μοντέλου.
ΠΑΣΟΚ του ’80.
ΚΚΕ.
Ανανεωτική Αριστερά.
Εξωκοινοβουλευτική Αριστερά.
Πρόκειται για πολιτικές παραδόσεις που ιστορικά όχι μόνο διαφωνούσαν αλλά συγκρούονταν.
Το δύσκολο δεν είναι να γράψεις τα χαρακτηριστικά τους σε μία ανάρτηση.
Το δύσκολο είναι να τα κάνεις ενιαία κομματική κουλτούρα.
Η λαϊκότητα μπορεί να συγκρουστεί με την τεχνοκρατική τεκμηρίωση.
Η ιδεολογική πειθαρχία μπορεί να συγκρουστεί με τον πλουραλισμό.
Ο ακτιβισμός μπορεί να συγκρουστεί με την κυβερνητική θεσμικότητα.
Εκεί θα κριθεί αν το σχέδιο είναι σύνθεση ή απλώς ευχή.
Η παρέμβαση έχει και ηγετικό τόνο
Και υπάρχει κάτι ακόμη.
Ο Πολάκης δεν περιορίζεται στο να σχολιάσει την επικαιρότητα.
Περιγράφει πώς πρέπει να είναι το κόμμα.
Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να αποκτήσει.
Ποια κοινωνική βάση πρέπει να διεκδικήσει.
Ποιον αντίπαλο πρέπει να στοχοποιήσει.
Και με ποια γλώσσα πρέπει να μιλά.
Αυτό είναι εξ ορισμού παρέμβαση στρατηγικής.
Και γι’ αυτό αποκτά ηγετικό χαρακτήρα.
Το ερώτημα πλέον είναι ποιος θα ορίσει τον νέο ΣΥΡΙΖΑ
Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη υπαρξιακή επιλογή.
Θα γίνει ένα μικρότερο κόμμα παραδοσιακής Αριστεράς;
Θα επιχειρήσει ευρύτερη συμμαχία με άλλες δυνάμεις;
Θα κινηθεί προς την ΕΛΑΣ του Τσίπρα;
Ή θα επιχειρήσει αυτό που περιγράφει ο Πολάκης:
να ξαναχτίσει μόνος του έναν λαϊκό, οργανωμένο και κυβερνητικό πόλο;
Η απάντηση δεν είναι τεχνική.
Είναι μάχη πολιτικής ταυτότητας.
Ο Πολάκης, πάντως, έβαλε το δικό του χαρτί στο τραπέζι
Και το χαρτί αυτό λέει:
όχι απολογητικός ΣΥΡΙΖΑ.
Όχι μικρό κόμμα διαμαρτυρίας.
Όχι κόμμα στελεχών χωρίς κοινωνική βάση.
Αλλά μια «κυβερνώσα Αριστερά» με λαϊκότητα, πειθαρχία, πρόγραμμα και δρόμο.
Και η τελευταία φράση της ανάρτησης δεν αφήνει πολλά περιθώρια για παρερμηνείες:
«ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για το δίκιο των πολλών και όχι των ολιγαρχών».
Το αν αυτό είναι απλώς ένα πολιτικό μανιφέστο ή η αρχή μιας πιο προσωπικής στρατηγικής Πολάκη για την επόμενη ημέρα του κόμματος, θα φανεί σύντομα.
Αλλά ένα είναι βέβαιο: στον ΣΥΡΙΖΑ η συζήτηση δεν είναι πια μόνο πώς θα επιβιώσει. Είναι ποιος θα αποφασίσει τι θα γίνει όταν –και αν– επιχειρήσει να επιστρέψει.
