Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν αποδέχεται το αμερικανικό σχέδιο στην παρούσα μορφή του και ότι καμία περαιτέρω ισραηλινή αποχώρηση δεν θα πραγματοποιηθεί πριν η Χαμάς αφοπλιστεί πλήρως. Η στάση αυτή αποτελεί μια σπάνια δημόσια απόκλιση ανάμεσα στην ισραηλινή κυβέρνηση και την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Το κεντρικό πρόβλημα δεν είναι ότι οι δύο πλευρές διαφωνούν στον τελικό στόχο.
Τόσο το αμερικανικό σχέδιο όσο και η ισραηλινή κυβέρνηση μιλούν για αφοπλισμό της Χαμάς και μετάβαση της Γάζας σε διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Η σύγκρουση αφορά τη σειρά με την οποία θα γίνουν τα βήματα.
Το Ισραήλ λέει: αφοπλισμός πρώτα
Η ισραηλινή θέση είναι ξεκάθαρη.
Ο Νετανιάχου δεν θέλει να αποσύρει δυνάμεις από τις γραμμές που ελέγχει σήμερα ο ισραηλινός στρατός εάν πρώτα δεν έχει εξασφαλιστεί ότι η Χαμάς έχει παραδώσει πραγματικά τα όπλα της.
Το Ισραήλ ελέγχει σήμερα περίπου το 60% της Γάζας και το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει σταδιακή αποχώρηση παράλληλα με τη διαδικασία αφοπλισμού.
Για τον Νετανιάχου, αυτό δημιουργεί έναν στρατηγικό κίνδυνο:
αν το Ισραήλ αποχωρήσει πριν ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός, η Χαμάς θα μπορούσε να ανασυγκροτηθεί.
Η Χαμάς λέει ότι δέχεται το πλαίσιο
Από την άλλη πλευρά, η Χαμάς δηλώνει ότι παραμένει δεσμευμένη στην εφαρμογή της δεύτερης φάσης της εκεχειρίας και ότι αναμένει επίσημη απάντηση από τους διαμεσολαβητές και το αμερικανικό Συμβούλιο Ειρήνης.
Η οργάνωση καλεί μάλιστα την Ουάσιγκτον να πιέσει τον Νετανιάχου να εφαρμόσει τον οδικό χάρτη και να μην επιτρέψει, όπως υποστηρίζει, να μπλοκαριστεί η διαδικασία για λόγους εσωτερικής πολιτικής.
Το κρίσιμο όμως είναι ότι η αποδοχή του πλαισίου δεν ταυτίζεται αυτομάτως με άμεσο, πλήρη και επαληθεύσιμο αφοπλισμό.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγάλη ισραηλινή επιφύλαξη.
Το αμερικανικό σχέδιο προσπαθεί να συνδέσει τα δύο ταυτόχρονα
Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να στήσει μια αλληλουχία αμοιβαίων βημάτων:
η Χαμάς αρχίζει τη διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης,
το Ισραήλ περιορίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις,
και σταδιακά αποσύρεται από περισσότερα εδάφη.
Το Board of Peace έχει περιγράψει τον στόχο ως πλήρη απομάκρυνση των όπλων από τη Γάζα και μετάβαση από τη «διακυβέρνηση μέσω των όπλων» σε πολιτική διοίκηση.
Η ισραηλινή κυβέρνηση όμως ζητά κάτι περισσότερο:
όχι παράλληλα βήματα, αλλά πρώτα τετελεσμένο αφοπλισμό και μετά αποχώρηση.
Εδώ γεννιέται το αδιέξοδο
Η διαφορά μπορεί να φαίνεται τεχνική.
Δεν είναι.
Είναι η ουσία ολόκληρης της δεύτερης φάσης.
Η Χαμάς δύσκολα θα δεχθεί να παραδώσει όλο το στρατιωτικό της πλεονέκτημα όσο ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν βαθιά μέσα στη Γάζα.
Το Ισραήλ, από την άλλη, δύσκολα θα αποχωρήσει όσο η Χαμάς εξακολουθεί να διαθέτει οργανωμένη στρατιωτική δυνατότητα.
Και έτσι δημιουργείται το κλασικό πρόβλημα αλληλουχίας:
ποιος κάνει πρώτος την κίνηση που τον αφήνει περισσότερο εκτεθειμένο;
Ο Τραμπ βρίσκεται τώρα στη μέση
Η Ουάσιγκτον καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να πιέσει και τις δύο πλευρές.
Αν πιέσει μόνο τη Χαμάς, το σχέδιο κινδυνεύει να παρουσιαστεί ως ισραηλινή απαίτηση με αμερικανική σφραγίδα.
Αν πιέσει υπερβολικά το Ισραήλ, μπορεί να ανοίξει σοβαρό ρήγμα με τον Νετανιάχου.
Και αυτή η διαφωνία είναι ήδη ορατή.
Το αμερικανικό σχέδιο παρουσιάστηκε ως πιθανή διέξοδος για να τερματιστεί η μακρά μεταβατική φάση μετά την εκεχειρία.
Τώρα κινδυνεύει να γίνει άλλο ένα σχέδιο που κολλά στη διαφορά ανάμεσα στη θεωρία και στην εφαρμογή.
Το Ισραήλ φοβάται το “μοντέλο προσωρινής παράδοσης όπλων”
Το μεγάλο στρατηγικό άγχος του Νετανιάχου είναι ότι η Χαμάς μπορεί να παρουσιάσει μια διαδικασία μερικού αφοπλισμού ως πλήρη συμμόρφωση.
Το Ισραήλ ζητά να γνωρίζει:
ποιος παραδίδει τα όπλα,
πού,
σε ποιον μηχανισμό,
πώς ελέγχονται οι αποθήκες,
και τι γίνεται με τις υπόγειες στρατιωτικές υποδομές.
Χωρίς σαφή μηχανισμό επαλήθευσης, το Τελ Αβίβ θεωρεί ότι η οποιαδήποτε αποχώρηση θα ήταν στρατηγικό ρίσκο.
Η διεθνής δύναμη σταθεροποίησης μπαίνει στο κάδρο
Το αμερικανικό σχέδιο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης για τη Γάζα.
Η Ουγκάντα έχει ήδη εγκρίνει κοινοβουλευτικά συμμετοχή, ενώ το Μαρόκο έχει επίσης δηλώσει πρόθεση να συνεισφέρει δυνάμεις.
Αυτό δείχνει ότι η Ουάσιγκτον προσπαθεί να δημιουργήσει ένα ενδιάμεσο επίπεδο ασφάλειας:
ούτε πλήρης ισραηλινή κατοχή,
ούτε επιστροφή της Χαμάς στον στρατιωτικό έλεγχο.
Αλλά εδώ προκύπτει νέο ερώτημα:
ποιος θα έχει την πραγματική εντολή χρήσης βίας εάν η Χαμάς δεν αφοπλιστεί πλήρως;
Το Ισραήλ φοβάται ότι θα αποχωρήσει και μετά θα κληθεί να ξαναμπεί
Για τον Νετανιάχου, το χειρότερο δυνατό σενάριο είναι μια βιαστική αποχώρηση που θα οδηγήσει σε επαναφορά στρατιωτικής ισχύος της Χαμάς.
Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε ότι το Ισραήλ είτε θα έπρεπε να αποδεχθεί μια νέα ένοπλη πραγματικότητα είτε να επιστρέψει ξανά στρατιωτικά στη Γάζα.
Και για την ισραηλινή κυβέρνηση, αυτό είναι ακριβώς το σενάριο που θέλει να αποκλείσει πριν φύγει.
Η εσωτερική πολιτική στο Ισραήλ βαραίνει πολύ
Η στάση Νετανιάχου δεν μπορεί να αποσυνδεθεί και από την εσωτερική πολιτική.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βρίσκεται μπροστά σε δύσκολη εκλογική μάχη και οποιαδήποτε εικόνα υποχώρησης χωρίς πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του από τη δεξιά και από κόμματα που θεωρούν ότι η ασφάλεια πρέπει να προηγείται οποιασδήποτε πολιτικής διευθέτησης.
Η Χαμάς ακριβώς αυτό επικαλείται όταν κατηγορεί τον Νετανιάχου ότι χρησιμοποιεί την εφαρμογή της συμφωνίας για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους.
Η Χαμάς, όμως, έχει επίσης πολιτικό πρόβλημα
Ο αφοπλισμός δεν είναι απλώς τεχνική στρατιωτική διαδικασία για τη Χαμάς.
Είναι ζήτημα ταυτότητας και εξουσίας.
Η στρατιωτική της ισχύς αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής της επιβίωσης.
Εάν παραδώσει πλήρως τα όπλα, καλείται να αποδεχθεί μετάβαση από ένοπλη οργάνωση σε πολιτικό ή μεταπολιτικό ρόλο χωρίς την κύρια πηγή πίεσης που διαθέτει.
Άρα και για τη Χαμάς το κόστος είναι υπαρξιακό.
Η Γάζα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ερμηνείες της ίδιας συμφωνίας
Το ενδιαφέρον είναι ότι και οι δύο πλευρές μπορούν να ισχυριστούν ότι στηρίζουν τον τελικό στόχο.
Το Ισραήλ λέει:
ναι στον αφοπλισμό και στην πολιτική μετάβαση, αλλά πρώτα να ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός.
Η Χαμάς λέει:
ναι στη δεύτερη φάση, αλλά μέσα σε πλαίσιο αμοιβαίων και ταυτόχρονων βημάτων.
Και η Ουάσιγκτον προσπαθεί να γεφυρώσει ακριβώς αυτό το χάσμα.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η “επαληθεύσιμη” αποστρατιωτικοποίηση
Αν υπάρχει ένας όρος που θα καθορίσει τις επόμενες εβδομάδες, είναι αυτός:
verification.
Ποιος θα πιστοποιήσει ότι η Χαμάς έχει αφοπλιστεί;
Οι ΗΠΑ;
Διεθνής δύναμη;
Αραβικά κράτη;
Μικτός μηχανισμός;
Και τι θα θεωρηθεί «πλήρης αφοπλισμός»;
Μόνο βαρέα όπλα;
Ρουκέτες;
Τούνελ;
Μικρός οπλισμός;
Δυνατότητα παραγωγής νέων όπλων;
Χωρίς απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, το πολιτικό σχέδιο δύσκολα μετατρέπεται σε πραγματικότητα.
Το σχέδιο Τραμπ βρίσκεται στην πρώτη πραγματική δοκιμασία του
Η αμερικανική κυβέρνηση κατάφερε να δημιουργήσει ένα πλαίσιο που έφερε τη Χαμάς πιο κοντά σε δημόσια αποδοχή μιας διαδικασίας αποστρατιωτικοποίησης απ’ ό,τι στο παρελθόν.
Αυτό δεν είναι ασήμαντο.
Αλλά τώρα έρχεται το δυσκολότερο στάδιο:
να πείσει το Ισραήλ ότι η διαδικασία είναι αρκετά ασφαλής ώστε να αποχωρήσει και τη Χαμάς ότι η αποχώρηση θα είναι αρκετά πραγματική ώστε να παραδώσει τα όπλα της.
Το πραγματικό ρήγμα δεν είναι ακόμη ΗΠΑ–Ισραήλ. Είναι το ερώτημα “ποιος εμπιστεύεται ποιον πρώτος”
Ο Νετανιάχου δεν απορρίπτει τον στόχο της ειρήνης επειδή αρνείται τον αφοπλισμό της Χαμάς.
Απορρίπτει τη σειρά βημάτων που θεωρεί ότι μπορεί να αφήσει το Ισραήλ εκτεθειμένο.
Η Χαμάς, αντιστρόφως, δεν θέλει να παραδώσει το σύνολο της στρατιωτικής της ισχύος πριν υπάρξουν μη αναστρέψιμες εγγυήσεις ισραηλινής αποχώρησης.
Εκεί βρίσκεται ο κόμπος.
Και γι’ αυτό η δεύτερη φάση της Γάζας μπορεί να κριθεί όχι σε μια μεγάλη ιδεολογική διαφωνία, αλλά σε κάτι πολύ πιο πρακτικό:
ποιος θα κάνει πρώτος το βήμα που δεν θα μπορεί εύκολα να πάρει πίσω.
Πηγή: pagenews.gr