Γαλλικό «φιλί ζωής» στον GSI: Η Meridiam αλλάζει την εξίσωση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου
Ο Great Sea Interconnector αποκτά ξανά δυναμική.
Η προοπτική εισόδου της γαλλικής Meridiam στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου δεν είναι μια απλή εταιρική μεταβολή. Είναι μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει ταυτόχρονα τη χρηματοδοτική, επιχειρηματική και γεωπολιτική ισορροπία ενός από τα πιο φιλόδοξα ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου.
Το σχέδιο προβλέπει ηλεκτρική διασύνδεση συνολικής ισχύος 1.000 MW, μήκους περίπου 1.208 χιλιομέτρων, σε τάση 500 kV και με πόντιση που μπορεί να φτάσει τα 3.000 μέτρα βάθος. Το εκτιμώμενο συνολικό κόστος του έργου βρίσκεται στα 1,9 δισ. ευρώ.
Το κρίσιμο τμήμα Κρήτης–Κύπρου, μήκους περίπου 898 χιλιομέτρων, έχει ήδη εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ μέσω του Connecting Europe Facility.
Αυτό όμως που του έλειπε τα τελευταία χρόνια δεν ήταν μόνο τα χρήματα.
Ήταν η επενδυτική βεβαιότητα.
Και ακριβώς εκεί μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα η Meridiam.
Η Meridiam δεν είναι απλώς ακόμη ένας επενδυτής
Η γαλλική εταιρεία είχε ήδη από το 2024 εκδηλώσει επίσημα ενδιαφέρον συμμετοχής στο έργο και είχε εμπλακεί στις συζητήσεις για τη ρυθμιστική του βιωσιμότητα, το WACC και τον μηχανισμό απόδοσης της επένδυσης.
Παλαιότερες πληροφορίες του Bloomberg είχαν αναφέρει ότι η Meridiam εξέταζε συμμετοχή έως 49,9%, με τον ΑΔΜΗΕ να διατηρεί το 50,1%.
Η σημασία αυτής της συμμετοχής είναι διπλή.
Πρώτον, μειώνει τη χρηματοδοτική πίεση πάνω στον ΑΔΜΗΕ.
Δεύτερον, εισάγει στο έργο έναν μεγάλο ευρωπαϊκό υποδομών επενδυτή με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Και για ένα project που χρειάζεται δισεκατομμύρια, πολυετή κατασκευαστική περίοδο και πολιτική αντοχή, αυτό είναι κρίσιμο.
Η Λευκωσία βλέπει “ψήφο εμπιστοσύνης” – αλλά δεν υπογράφει λευκή επιταγή
Η κυπριακή κυβέρνηση αντιμετωπίζει θετικά την εξέλιξη.
Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η είσοδος της Meridiam ενισχύει την αξιοπιστία του GSI και περιορίζει την εικόνα ενός έργου που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην Αθήνα και στον ΑΔΜΗΕ.
Όμως η θετική πολιτική στάση δεν σημαίνει ότι η Λευκωσία έχει εγκαταλείψει τις οικονομικές της επιφυλάξεις.
Η Κυπριακή Δημοκρατία θέλει πρώτα να δει:
τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα,
το πραγματικό κόστος,
τις αναμενόμενες αποδόσεις,
την επιβάρυνση των καταναλωτών,
και κυρίως ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο εάν το έργο καθυστερήσει.
Αυτή είναι η ουσία.
Το μεγάλο κυπριακό ερώτημα: ποιος πληρώνει αν κάτι πάει στραβά;
Η Κύπρος είναι η χώρα που έχει πιθανώς το μεγαλύτερο στρατηγικό όφελος από τη διασύνδεση.
Είναι σήμερα το τελευταίο μη διασυνδεδεμένο κράτος-μέλος της ΕΕ σε επίπεδο ηλεκτρικού συστήματος, και ο GSI υπόσχεται να τη συνδέσει απευθείας με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Αυτό σημαίνει:
μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια,
δυνατότητα εισαγωγών όταν υπάρχει έλλειψη,
εξαγωγές όταν υπάρχει περίσσεια ΑΠΕ,
και θεωρητικά μεγαλύτερο ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Αλλά η Λευκωσία γνωρίζει ότι ένα έργο αυτού του μεγέθους μπορεί να παράγει και τεράστιο κόστος αν οι παραδοχές του δεν επαληθευθούν.
Γι’ αυτό επιμένει στην οικονομική αξιολόγηση.
Η ΕΤΕπ γίνεται κλειδί
Η κυπριακή πλευρά θέλει να περιμένει την ολοκλήρωση της μελέτης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων πριν αποφασίσει εάν θα συμμετάσχει μετοχικά.
Αυτό είναι απολύτως λογικό από δημοσιονομική άποψη.
Μια κρατική συμμετοχή δεν είναι πολιτική χειρονομία.
Είναι επενδυτική απόφαση που μπορεί να δεσμεύσει δημόσιο χρήμα για δεκαετίες.
Και το βασικό ερώτημα δεν είναι αν ο GSI είναι γεωπολιτικά χρήσιμος.
Είναι αν μπορεί να είναι ταυτόχρονα γεωπολιτικά αναγκαίος και οικονομικά βιώσιμος.
Η γαλλική είσοδος αλλάζει όμως και κάτι πέρα από τα οικονομικά
Η Meridiam δεν φέρνει μόνο κεφάλαιο.
Φέρνει Γαλλία.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Γαλλία διατηρεί ισχυρή αμυντική σχέση με την Ελλάδα και την Κύπρο, έχει ενεργειακά και στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή και έχει επανειλημμένα στηρίξει την ευρωπαϊκή παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό σημαίνει ότι ένα έργο με σημαντική γαλλική επιχειρηματική συμμετοχή αποκτά αναπόφευκτα διαφορετικό πολιτικό βάρος.
Ειδικά απέναντι στην Τουρκία
Ο GSI έχει ήδη συναντήσει σοβαρές γεωπολιτικές δυσκολίες εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων σε έρευνες και πόντιση καλωδίων σε περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει διαφορετικές αξιώσεις για θαλάσσιες ζώνες.
Εδώ η συμμετοχή ενός μεγάλου γαλλικού επενδυτή δεν καταργεί το πρόβλημα.
Αλλά αλλάζει το κόστος του.
Μια πιθανή παρεμπόδιση εργασιών δεν θα αφορά πλέον μόνο έναν ελληνικό διαχειριστή και μια ελληνοκυπριακή διασύνδεση.
Θα ακουμπά και έναν μεγάλο γαλλικό επενδυτή σε έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Αυτό δεν είναι εγγύηση ασφάλειας.
Είναι όμως πολιτική αποτροπή χαμηλότερου επιπέδου.
Η Ευρώπη έχει επίσης επενδύσει πολιτικά στο έργο
Ο GSI δεν είναι ένα εθνικό project.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση το έχει εντάξει σε κρίσιμες ενεργειακές προτεραιότητες και το συγχρηματοδοτεί σημαντικά.
Η Κομισιόν έχει πιέσει Ελλάδα και Κύπρο να επιταχύνουν την υλοποίηση, ιδιαίτερα επειδή το έργο εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική διαφοροποίησης και ενίσχυσης των ενεργειακών δικτύων.
Αυτό σημαίνει ότι το καλώδιο έχει ήδη μετατραπεί σε κάτι περισσότερο από εμπορική επένδυση.
Είναι μέρος της ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής.
Και υπάρχει ακόμη το Ισραήλ
Το πλήρες σχέδιο δεν σταματά στην Κύπρο.
Ο τελικός σχεδιασμός προβλέπει επέκταση προς το Ισραήλ.
Αυτό αυξάνει κατακόρυφα τη στρατηγική του αξία.
Ένα ηλεκτρικό τόξο:
Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ – Ευρώπη
θα δημιουργούσε μια νέα ενεργειακή σύνδεση στην Ανατολική Μεσόγειο και θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να λειτουργήσει ως υποδομή για μεγαλύτερη ενσωμάτωση ΑΠΕ, αποθήκευσης και περιφερειακών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.
Αυτό όμως αυξάνει και την πολυπλοκότητα.
Περισσότερες χώρες σημαίνουν περισσότερους πολιτικούς και εμπορικούς κινδύνους.
Το πραγματικό οικονομικό στοίχημα είναι η αξιοποίηση του καλωδίου
Ένα καλώδιο 1,9 δισ. ευρώ δεν δικαιολογείται μόνο επειδή είναι τεχνολογικά εντυπωσιακό.
Πρέπει να χρησιμοποιείται.
Η οικονομική του αξία θα εξαρτηθεί από:
τις διαφορές τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ αγορών,
την ανάπτυξη ΑΠΕ στην Κύπρο,
τη δυνατότητα αποθήκευσης,
την ηλεκτρική ζήτηση,
και τη μελλοντική σύνδεση με το Ισραήλ.
Όσο περισσότερη καθαρή ενέργεια μπορεί να μεταφέρεται και προς τις δύο κατευθύνσεις, τόσο μεγαλύτερη η οικονομική λογική του έργου.
Η Κύπρος έχει τεράστιο ενεργειακό κίνητρο
Η κυπριακή αγορά ηλεκτρισμού παραμένει μικρή και απομονωμένη.
Αυτό αυξάνει το κόστος διατήρησης εφεδρειών και περιορίζει τη δυνατότητα απορρόφησης μεγάλων ποσοτήτων ηλιακής ενέργειας.
Η διασύνδεση μπορεί να αλλάξει αυτή την εξίσωση.
Όταν υπάρχει υπερπαραγωγή ηλιακής ενέργειας, η Κύπρος θα μπορεί θεωρητικά να εξάγει.
Όταν υπάρχει έλλειμμα, θα μπορεί να εισάγει.
Αυτό είναι ακριβώς το οικονομικό πλεονέκτημα των διασυνδεδεμένων αγορών.
Αλλά δεν αρκεί να χτιστεί – πρέπει να είναι και φθηνότερο από τις εναλλακτικές
Η πραγματική σύγκριση δεν γίνεται ανάμεσα σε:
GSI ή τίποτα.
Γίνεται ανάμεσα σε:
GSI,
περισσότερες μονάδες φυσικού αερίου,
μπαταρίες,
μεγαλύτερη αποθήκευση,
νέα ΑΠΕ,
και άλλες μορφές ενεργειακής ασφάλειας.
Η οικονομική μελέτη πρέπει επομένως να δείξει ότι ο συνδυασμός κόστους και οφέλους του καλωδίου παραμένει ανταγωνιστικός σε βάθος δεκαετιών.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η Λευκωσία επιμένει.
Η Meridiam μειώνει έναν μεγάλο κίνδυνο: το “single sponsor risk”
Μέχρι τώρα ο ΑΔΜΗΕ είχε πάνω του δυσανάλογα μεγάλο βάρος:
χρηματοδότηση,
τεχνικό ρίσκο,
ρυθμιστικό ρίσκο,
γεωπολιτικό ρίσκο.
Η είσοδος δεύτερου μεγάλου επενδυτή διασπείρει αυτό το βάρος.
Και στις υποδομές αυτό έχει σημασία.
Όσο περισσότεροι σοβαροί θεσμικοί επενδυτές συμμετέχουν, τόσο περισσότερο αυξάνεται η πιθανότητα ότι ένα έργο θα μπορεί να αντέξει καθυστερήσεις και πολιτικούς κραδασμούς.
Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει πάντως ο πυρήνας
Ο Great Sea Interconnector είναι ειδικού σκοπού εταιρεία του ΑΔΜΗΕ, ενώ η διοικητική του δομή έχει ήδη οργανωθεί με στελέχη του ελληνικού διαχειριστή.
Άρα η Meridiam δεν αντικαθιστά τον ελληνικό ρόλο.
Τον συμπληρώνει.
Και εάν η τελική συμφωνία ακολουθήσει το μοντέλο που είχε συζητηθεί παλαιότερα, ο ΑΔΜΗΕ θα παραμείνει ο βασικός εταίρος με στρατηγικό έλεγχο.
Το επόμενο βήμα είναι οι όροι
Εδώ βρίσκεται πλέον όλο το ενδιαφέρον.
Πόσο ακριβώς θα επενδύσει η Meridiam;
Τι ποσοστό θα αποκτήσει;
Πώς θα μοιραστούν οι μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες;
Ποια απόδοση θα εξασφαλίζεται;
Πώς θα κατανέμεται ο γεωπολιτικός κίνδυνος;
Τι θα συμβαίνει σε περίπτωση καθυστέρησης;
Και πόσο τελικά θα επιβαρυνθούν οι καταναλωτές Ελλάδας και Κύπρου;
Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, το νέο momentum είναι πραγματικό αλλά όχι ακόμη τελική επενδυτική βεβαιότητα.
Η μεγάλη εικόνα: το GSI παύει να είναι μόνο “ελληνικό καλώδιο”
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη αλλαγή.
Όσο ο GSI ήταν κυρίως υπόθεση Αθήνας–Λευκωσίας και ΑΔΜΗΕ, μπορούσε να αντιμετωπίζεται ως ένα δύσκολο διμερές ενεργειακό project.
Με ευρωπαϊκά χρήματα, γαλλικό κεφάλαιο, πιθανή κυπριακή συμμετοχή και μελλοντική προέκταση στο Ισραήλ, η εικόνα αλλάζει.
Μετατρέπεται σταδιακά σε ευρωπαϊκή στρατηγική υποδομή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Meridiam δεν λύνει από μόνη της τα προβλήματα.
Δεν εξαφανίζει το χρηματοδοτικό ρίσκο.
Δεν ακυρώνει τις τουρκικές αντιδράσεις.
Δεν απαντά στις κυπριακές ανησυχίες για το κόστος.
Αλλά κάνει κάτι εξαιρετικά σημαντικό:
δείχνει ότι ένας μεγάλος διεθνής επενδυτής θεωρεί πως το έργο αξίζει ακόμη να μπει σε τροχιά υλοποίησης.
Και για έναν GSI που για μεγάλο διάστημα βρισκόταν ανάμεσα σε καθυστερήσεις, γεωπολιτική πίεση και αμφιβολίες βιωσιμότητας, αυτό μπορεί να είναι το πιο ουσιαστικό «φιλί ζωής» που έχει πάρει μέχρι σήμερα.
Πηγή: pagenews.gr