Ιράν: Ο «στρατηγός των Φρουρών» στην καρδιά της εξουσίας – Ποιος είναι ο Μοχσέν Ρεζαΐ

Η τοποθέτηση του 71χρονου βετεράνου των Φρουρών της Επανάστασης στην κορυφή του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας ενισχύει την παρουσία της σκληρής πτέρυγας σε μια κρίσιμη περίοδο για την Τεχεράνη – Οι στενοί δεσμοί με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον

Μία από τις πλέον έμπειρες και σκληροπυρηνικές προσωπικότητες του ιρανικού συστήματος εξουσίας επιστρέφει στο επίκεντρο των αποφάσεων.

Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, επί 16 χρόνια διοικητής των πανίσχυρων Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), αναλαμβάνει γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν (SNSC), σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη βρίσκεται αντιμέτωπη με εξαιρετικά υψηλή στρατιωτική και διπλωματική πίεση.

Ο 71χρονος Ρεζαΐ αντικαθιστά τον Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, ο οποίος μετακινείται στη θέση του πολιτικού συμβούλου του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Η αλλαγή δεν αφορά μια δευτερεύουσα θέση.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, του οποίου προεδρεύει ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, βρίσκεται στον πυρήνα της διαμόρφωσης της πολιτικής του Ιράν σε θέματα εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.

Και η επιλογή ενός ανθρώπου με τόσο ισχυρές στρατιωτικές καταβολές αποκτά ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος.

Ο άνθρωπος που ανέλαβε τους Φρουρούς στα 27 του

Η πορεία του Ρεζαΐ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Εντάχθηκε στους Φρουρούς της Επανάστασης λίγο μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και το 1981, σε ηλικία μόλις 27 ετών, ανέλαβε τη διοίκησή τους.

Παρέμεινε επικεφαλής του IRGC έως το 1997.

Υπό τη διοίκησή του οι Φρουροί απέκτησαν σημαντικά διευρυμένες στρατιωτικές δυνατότητες και εξελίχθηκαν σε έναν από τους βασικούς πυλώνες του ιρανικού καθεστώτος.

Η περίοδος εκείνη περιλαμβάνει σχεδόν ολόκληρο τον αιματηρό πόλεμο Ιράν – Ιράκ του 1980-1988, ο οποίος διαμόρφωσε μια ολόκληρη γενιά στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών της Τεχεράνης.

Ο Ρεζαΐ αποτελεί χαρακτηριστικό εκπρόσωπο αυτής της γενιάς.

Από το πεδίο της μάχης στην πολιτική

Μετά την αποχώρησή του από την ηγεσία των Φρουρών, δεν απομακρύνθηκε από το σύστημα εξουσίας.

Αντίθετα, παρέμεινε επί δεκαετίες σε κορυφαίες θέσεις, ενώ επιχείρησε επανειλημμένα –χωρίς επιτυχία– να μετατρέψει το ισχυρό στρατιωτικό και θεσμικό του αποτύπωμα σε εκλογική δύναμη, διεκδικώντας την προεδρία της χώρας.

Την περίοδο διακυβέρνησης του Εμπραχίμ Ραΐσι διετέλεσε αντιπρόεδρος αρμόδιος για οικονομικές υποθέσεις.

Διαθέτει, άλλωστε, διδακτορικό στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.

Η πολιτική του ταυτότητα, ωστόσο, παρέμεινε πρωτίστως συνδεδεμένη με τον μηχανισμό εθνικής ασφάλειας και τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Ο άνθρωπος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι στενές σχέσεις του Ρεζαΐ με τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν.

Τον περασμένο Μάρτιο, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ τον επέλεξε ως στρατιωτικό του σύμβουλο μετά την ανάληψη της ανώτατης ηγεσίας της χώρας.

Τώρα τον τοποθετεί ακόμη πιο κοντά στον πυρήνα όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Παράλληλα με τη νέα του θέση, ο Ρεζαΐ ορίστηκε εκπρόσωπος του ανώτατου ηγέτη στο Συμβούλιο, με τον Χαμενεΐ να επικαλείται τη μακρά στρατιωτική και θεσμική εμπειρία του.

Η διπλή αυτή σχέση ενισχύει την εκτίμηση ότι η επιλογή του δεν αποτελεί απλώς διοικητική αναδιάταξη.

Συνδέεται με την προσπάθεια της νέας ανώτατης ηγεσίας να εδραιώσει τον έλεγχό της στους κρίσιμους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων.

Σκληρή γραμμή απέναντι στις ΗΠΑ

Ο Ρεζαΐ έχει ταχθεί δημόσια υπέρ μιας ιδιαίτερα σκληρής στάσης απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης έχει εμφανιστεί εξαιρετικά επιφυλακτικός απέναντι στις διαπραγματεύσεις, ενώ έχει χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα επιθετική ρητορική έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών.

Τον Απρίλιο έφτασε να δηλώσει ότι μια αμερικανική χερσαία εισβολή στο Ιράν θα μπορούσε να μετατραπεί σε παγίδα για την Ουάσιγκτον, ενώ είχε εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του στην παράταση της εκεχειρίας.

Τον Ιούνιο εξέφρασε επιφυλάξεις για σημεία της συμφωνίας που επιχειρούσε να τερματίσει τον πόλεμο, ενώ αργότερα κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι δημιουργούν νέες εντάσεις στο Στενό του Ορμούζ.

Οι τοποθετήσεις αυτές δίνουν μια σαφή εικόνα των απόψεων του ανθρώπου που πλέον θα βρίσκεται στο κέντρο της ιρανικής πολιτικής εθνικής ασφάλειας.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο

Η χρονική στιγμή της αλλαγής αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ένα από τα σημαντικότερα γεωστρατηγικά σημεία στον πλανήτη, καθώς από την περιοχή διέρχεται κρίσιμο μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.

Οι διαπραγματεύσεις για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας και τη μείωση της έντασης βρίσκονται σε καθοριστική φάση.

Η παρουσία του Ρεζαΐ στο SNSC δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι η Τεχεράνη εγκαταλείπει τη διπλωματική οδό.

Δείχνει, όμως, ότι οι όποιες διαπραγματεύσεις θα διεξάγονται με έναν από τους ιστορικότερους εκπροσώπους της στρατιωτικής πτέρυγας του συστήματος να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των αποφάσεων.

Η αμφιλεγόμενη κληρονομιά του πολέμου

Η στρατιωτική πορεία του Ρεζαΐ δεν υπήρξε χωρίς αντιπαραθέσεις ακόμη και μέσα στο Ιράν.

Ιδιαίτερα συζητημένος παραμένει ο ρόλος του στην Επιχείρηση Καρμπάλα-4 τον Δεκέμβριο του 1986, μία από τις πλέον αιματηρές επιχειρήσεις του πολέμου Ιράν – Ιράκ.

Η επιχείρηση είχε στόχο τη διάσπαση των ιρακινών αμυντικών γραμμών προς τη Βασόρα, αλλά εξελίχθηκε σε ιδιαίτερα δαπανηρή αποτυχία για τις ιρανικές δυνάμεις.

Δεκαετίες αργότερα, το 2018, ο Ρεζαΐ προκάλεσε νέα εσωτερική αντιπαράθεση όταν υποστήριξε αρχικά ότι η επιχείρηση είχε χρησιμοποιηθεί για την παραπλάνηση του αντιπάλου πριν από την Καρμπάλα-5.

Μετά τις έντονες αντιδράσεις βετεράνων και οικογενειών πεσόντων διευκρίνισε ότι επρόκειτο αρχικά για πραγματική στρατιωτική επιχείρηση και ότι η αποτυχία της αξιοποιήθηκε στη συνέχεια για λόγους παραπλάνησης.

Τι σηματοδοτεί η επιλογή Ρεζαΐ

Η τοποθέτηση του παλαίμαχου διοικητή δεν αρκεί από μόνη της για να προβλέψει την επόμενη κίνηση του Ιράν.

Αποτελεί, όμως, ισχυρή ένδειξη για το πώς διαμορφώνεται η ισορροπία δυνάμεων στο εσωτερικό της Τεχεράνης.

Ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εξακολουθεί να υποστηρίζει τη διπλωματική διέξοδο. Την ίδια στιγμή, η παρουσία ενός ιστορικού στελέχους των Φρουρών της Επανάστασης στη θέση του γραμματέα του SNSC ενισχύει το βάρος του στρατιωτικού και συντηρητικού κατεστημένου.

Για τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο Ρεζαΐ διαθέτει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: είναι ένας άνθρωπος του συστήματος που γνωρίζει τόσο τον πόλεμο όσο και τους μηχανισμούς εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Για την Ουάσιγκτον και τις υπόλοιπες δυνάμεις της περιοχής, η τοποθέτησή του αποτελεί μήνυμα ότι η Τεχεράνη μπορεί να συνεχίσει να διαπραγματεύεται, αλλά δεν δείχνει διατεθειμένη να το κάνει από θέση υποχώρησης.

Και με το Στενό του Ορμούζ να βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, η επιστροφή ενός από τους ιστορικότερους στρατηγούς των Φρουρών στην πρώτη γραμμή της εξουσίας αποκτά σημασία πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.

Πηγή: pagenews.gr