Αιφνιδιάζει η πρώτη επίσκεψη Ζελένσκι στη Σερβία: Οργή στην Πρίστινα για τις δηλώσεις του για το Κόσοβο

‰ÏƒÎ· του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι το Κίεβο δεν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία του Κοσόβου ενδέχεται να χάρισε στον Σέρβο ομόλογό του, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, μια διπλωματική νίκη κατά την επίσκεψή του στο Βελιγράδι.

Ωστόσο, προκάλεσε έντονη αντίδραση στην Πρίστινα, η οποία ζήτησε από τον Ζελένσκι και το Κίεβο να σεβαστούν το δικαίωμα του Κοσόβου στην αυτοδιάθεση και τη διακήρυξη ανεξαρτησίας του 2008, που έχει αναγνωριστεί από περισσότερες από 100 χώρες, μεταξύ των οποίων βασικές δυτικές δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και 22 κράτη μέλη της ΕΕ.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Βελιγράδι το Σάββατο, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία στηρίζει την εδαφική ακεραιότητα των εταίρων της και το διεθνές δίκαιο, απαντώντας σε ερώτηση για το αν η Σερβία μπορεί ακόμη «να υπολογίζει στη σταθερή θέση της Ουκρανίας» ως προς την ανεξαρτησία του Κοσόβου.

Παρά τη δυναμική στήριξη της Πρίστινας προς το Κίεβο στον γενικευμένο πόλεμο της Ρωσίας, η Ουκρανία δεν έχει αναγνωρίσει επίσημα το Κόσοβο – την πρώην επαρχία της Σερβίας, της οποίας την ανεξαρτησία το Βελιγράδι δεν αποδέχεται – θέση την οποία, όπως είπε ο Ζελένσκι, επιβεβαίωσε στις συνομιλίες του με τον Βούτσιτς το περασμένο σαββατοκύριακο.

«Η θέση μας … παραμένει αμετάβλητη. Πάντα το τονίζαμε αυτό και η πολιτική της Ουκρανίας δεν έχει αλλάξει», είπε ο Ζελένσκι.

Η στάση της Ουκρανίας απέναντι στο Κόσοβο βασίζεται εν μέρει στην επιμονή του Κιέβου να προστατεύσει τη δική του εδαφική ακεραιότητα απέναντι στη συνεχιζόμενη ρωσική επιθετικότητα, μια στάση που σκλήρυνε ακόμη περισσότερο μετά την αρχική ρωσική εισβολή στο Ντονμπάς το 2014 και τη μονομερή προσάρτηση της κατεχόμενης Κριμαίας.

Ο Βούτσιτς έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Σερβία στηρίζει την κυριαρχία της Ουκρανίας σε όλη την επικράτειά της, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας, παρά το γεγονός ότι το Βελιγράδι αρνείται να ευθυγραμμιστεί με την πολιτική κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας και διατηρεί σχέση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Το Σάββατο, ο Σέρβος πρόεδρος επανέλαβε ότι η χώρα του θα συνεχίσει να στηρίζει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των εδαφών που έχει καταλάβει η Ρωσία από το 2014, θέση για την οποία ο Ζελένσκι τον ευχαρίστησε.

Υπό την ηγεσία του ισχυρού άνδρα Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, το Βελιγράδι πέρασε μια δεκαετία καταπνίγοντας τα πολιτικά δικαιώματα της αλβανικής πλειοψηφίας στο Κόσοβο, προτού η ένταση κλιμακωθεί σε ένοπλη σύγκρουση και σε εκστρατεία εθνικών εκκαθαρίσεων το 1998-1999.

Μια τρίμηνη επέμβαση του ΝΑΤΟ το 1999 οδήγησε στην αποχώρηση των σερβικών στρατευμάτων και ο ΟΗΕ εγκατέστησε στη χώρα εκτελεστική εντολή διάρκειας εννέα ετών, διατηρώντας ουσιαστικά προτεκτοράτο στο Κόσοβο. Παράλληλα ανέπτυξε μια μεγάλη ειρηνευτική δύναμη υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ, την KFOR.

Το Κόσοβο κήρυξε στη συνέχεια την ανεξαρτησία του το 2008, αφού η εισήγηση του Φινλανδού διπλωμάτη Μάρτι Αχτισάαρι εγκρίθηκε με ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

«Το Κόσοβο πρέπει να γίνεται σεβαστό»

Την Κυριακή, οι αρχές του Κοσόβου απάντησαν στα λόγια του Ζελένσκι κατεβάζοντας μια μεγάλη ουκρανική σημαία με το σύνθημα «Free Ukraine», η οποία κρεμόταν στον κεντρικό δρόμο της πόλης από τις αρχές του 2022.

«Το κράτος του Κοσόβου πρέπει να γίνεται σεβαστό», ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο δήμαρχος της Πρίστινας, Περπαρίμ Ράμα, σε ανάρτηση που συνοδευόταν από βίντεο με την απομάκρυνση της σημαίας.

«Όταν το Κόσοβο δεν γίνεται σεβαστό, η πρωτεύουσα Πρίστινα αντιδρά πάντα με τον ίδιο τρόπο», πρόσθεσε ο Ράμα.

Ο Ράμα πρόσθεσε ότι οι πολίτες του Κοσόβου κατανοούν πλήρως τον αγώνα άλλων λαών για ελευθερία, αξιοπρέπεια και δικαίωμα στην ύπαρξη.

«Η ενσυναίσθηση και η αλληλεγγύη μας θα είναι πάντα με τους λαούς που αντιμετωπίζουν πόλεμο, βία και διώξεις. Γιατί εμείς, καλύτερα από πολλούς άλλους, γνωρίζουμε τι σημαίνει να αγωνίζεσαι για την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και το δικαίωμα να υπάρχεις ως κράτος», είπε.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Κοσόβου Γκλαουκ Κονιούφτσα αντέδρασε δηλώνοντας ότι η Πρίστινα «λαμβάνει με λύπη υπόψη» τις δηλώσεις του Ζελένσκι, προσθέτοντας ότι η χώρα του θα συνεχίσει να στηρίζει την κυριαρχία του Κιέβου.

Απέρριψε επίσης το επιχείρημα της εδαφικής ακεραιότητας ως βάση για την άρνηση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

Σύμφωνα με τον Κονιούφτσα, όσα ακολούθησαν μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ το 1999 «δεν ήταν πράξη προσάρτησης, κατοχής ή εδαφικής κατάκτησης, αλλά μια συνολική διεθνής διαδικασία υπό διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και χρόνια διεθνώς διαμεσολαβημένων διαπραγματεύσεων για το τελικό καθεστώς του Κοσόβου».

Η ισορροπία του Βελιγραδίου

Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία στις αρχές του 2022, το Βελιγράδι επιχειρεί να ισορροπήσει τη σχέση του με τη Μόσχα, ενισχύοντας παράλληλα τους δεσμούς του με την υπόλοιπη Ευρώπη στο πλαίσιο της εν εξελίξει προσπάθειάς του για ένταξη στην ΕΕ.

Η Ρωσία αποτελεί εδώ και χρόνια έναν από τους βασικούς διπλωματικούς συμμάχους της Σερβίας, ενώ η χώρα των Δυτικών Βαλκανίων παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο, με αποτέλεσμα ο Βούτσιτς να κινείται προσεκτικά στο ζήτημα αυτό τα τελευταία τέσσερα και μισό χρόνια, παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις των Βρυξελλών να ταχθεί ανοιχτά στο πλευρό της Ουκρανίας.

Ο Βούτσιτς πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στην Ουκρανία τον Ιούνιο του 2025, συμμετέχοντας στη σύνοδο κορυφής Ουκρανίας–Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην Οδησσό.

Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες, αρνήθηκε να υπογράψει την κοινή διακήρυξη, παρότι καταδίκασε τη γενικευμένη εισβολή της Ρωσίας, ζήτησε την πλήρη αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων και επανεπιβεβαίωσε τη στήριξη στην εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

Η Μόσχα έχει επίσης στρέψει τα βέλη της προς τη Σερβία, κατηγορώντας την ότι προμηθεύει έμμεσα όπλα στην Ουκρανία. Η ρωσική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών SVR κατηγόρησε τη σερβική αμυντική βιομηχανία ότι «μαχαιρώνει τη Μόσχα πισώπλατα» τον Μάιο του 2025, ισχυρισμό που ο Βούτσιτς διέψευσε.

Το Βελιγράδι δεν προμηθεύει δημόσια όπλα στην Ουκρανία. Ωστόσο, σημαντικές ποσότητες σερβικών πυρομαχικών φέρεται να έφτασαν στην Ουκρανία μέσω τρίτων χωρών.

Η σερβική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν ενέκρινε ούτε έλεγξε οποιεσδήποτε τέτοιες μεταφορές σύμφωνα με το euronews.com

Ο Βούτσιτς είπε ότι ο ίδιος και ο Ζελένσκι δεν συζήτησαν στρατιωτική συνεργασία κατά την επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου το περασμένο Σαββατοκύριακο.