Η αιφνιδιαστική παρουσία του Εσμαΐλ Καανί στη Βαγδάτη φωτίζει ένα από τα σοβαρότερα γεωπολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Τεχεράνη: πώς θα προστατεύσει το δίκτυο των ένοπλων συμμάχων της στο Ιράκ, την ώρα που η ιρακινή κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τον κρατικό έλεγχο στα όπλα και στις δυνάμεις ασφαλείας.
Ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης μετέβη αυτή την εβδομάδα στην ιρακινή πρωτεύουσα για επαφές με ηγετικά στελέχη φιλοϊρανικών οργανώσεων και πολιτικούς παράγοντες του σιιτικού Συντονιστικού Πλαισίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το ιρακινό Shafaq News και επικαλείται το Al-Monitor, το μήνυμα του Καανί ήταν προσεκτικά ισορροπημένο: οι ένοπλες οργανώσεις δεν πρέπει «στην παρούσα φάση» να παραδώσουν τα όπλα τους, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να αποφύγουν οποιαδήποτε στρατιωτική αντιπαράθεση με την κυβέρνηση της Βαγδάτης.
Ο Ιρανός στρατηγός φέρεται να προέκρινε την πολιτική διαπραγμάτευση και έναν συμβιβασμό μεταξύ των οργανώσεων και της κυβέρνησης.
Η δύσκολη εξίσωση της Τεχεράνης
Η συγκεκριμένη γραμμή αποτυπώνει τη λεπτή θέση στην οποία έχει βρεθεί το Ιράν μετά τον πρόσφατο πόλεμο.
Για χρόνια, η Τεχεράνη χρησιμοποίησε τις ισχυρές σιιτικές ένοπλες οργανώσεις του Ιράκ ως βασικό πυλώνα της περιφερειακής στρατηγικής της και ως μέσο άσκησης πίεσης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όμως αυτή ακριβώς η στρατηγική δημιούργησε σταδιακά ένα πρόβλημα για το ίδιο το Ιράκ: όσο ισχυρότερες και περισσότερο αυτόνομες γίνονταν οι οργανώσεις, τόσο δυσκολότερο ήταν για τη Βαγδάτη να υποστηρίζει ότι το κράτος διατηρεί το μονοπώλιο της ένοπλης ισχύος.
Η ιρακινή κυβέρνηση βρίσκεται πλέον υπό αυξανόμενη πίεση να περιορίσει τις ανεξάρτητες στρατιωτικές δομές και να θέσει τις ένοπλες δυνάμεις υπό αποτελεσματικό κρατικό έλεγχο.
Για την Τεχεράνη, όμως, ο πλήρης αφοπλισμός των συμμάχων της θα ισοδυναμούσε με σημαντική απώλεια στρατηγικού βάθους.
«Όχι αφοπλισμός, όχι σύγκρουση»
Αυτό ακριβώς φαίνεται να εξηγεί τη φόρμουλα που μετέφερε ο Καανί στη Βαγδάτη.
Το Ιράν δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει το σημαντικότερο στρατιωτικοπολιτικό εργαλείο επιρροής που διαθέτει μέσα στο Ιράκ. Ταυτόχρονα, όμως, μια ένοπλη αναμέτρηση μεταξύ φιλοϊρανικών οργανώσεων και των ιρακινών κρατικών δυνάμεων θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική.
Θα απειλούσε τη σταθερότητα ενός από τα σημαντικότερα κράτη για την περιφερειακή στρατηγική της Τεχεράνης και θα μπορούσε να μετατρέψει ένα πολιτικό πρόβλημα σε εσωτερική σιιτική σύγκρουση.
Η επιδίωξη της Τεχεράνης φαίνεται επομένως να είναι η διατήρηση του σημερινού συσχετισμού δυνάμεων όσο περισσότερο γίνεται, αναζητώντας ταυτόχρονα πολιτική φόρμουλα που θα αποτρέψει μια μετωπική σύγκρουση.
Το Ιράκ γίνεται κρίσιμο τεστ για την ιρανική επιρροή
Η αποστολή Καανί έχει όμως και μία βαθύτερη σημασία.
Δείχνει ότι το Ιράκ μετατρέπεται σε κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο το Ιράν μπορεί να διατηρήσει το περιφερειακό του δίκτυο επιρροής σε ένα πολύ πιο απαιτητικό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οι επισκέψεις του επικεφαλής της Δύναμης Κουντς στη Βαγδάτη δεν αποτελούν νέο φαινόμενο. Ήδη τους προηγούμενους μήνες είχε πραγματοποιήσει επαφές με το Συντονιστικό Πλαίσιο και ηγεσίες ένοπλων οργανώσεων, σε μια περίοδο έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό του σιιτικού στρατοπέδου.
Η σημερινή συγκυρία, ωστόσο, είναι διαφορετική.
Η Βαγδάτη εμφανίζεται αποφασισμένη να ενισχύσει την κρατική κυριαρχία απέναντι στις ένοπλες οργανώσεις, ενώ η πίεση προς τις φιλοϊρανικές δυνάμεις έχει αυξηθεί αισθητά.
Το πραγματικό δίλημμα της Τεχεράνης είναι επομένως στρατηγικό: αν επιμείνει στη διατήρηση πλήρως αυτόνομων ένοπλων οργανώσεων, κινδυνεύει να προκαλέσει σύγκρουση με το ιρακινό κράτος. Αν αποδεχθεί τον ουσιαστικό αφοπλισμό τους, κινδυνεύει να χάσει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία ισχύος που οικοδόμησε στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Η αποστολή Καανί στη Βαγδάτη δείχνει ότι, προς το παρόν, η Τεχεράνη επιχειρεί να αποφύγει και τα δύο.
Η Τεχεράνη προσπαθεί να μετατρέψει το ζήτημα από στρατιωτικό τελεσίγραφο σε πολιτική διαπραγμάτευση. Αυτό δείχνει περισσότερο περιορισμό των επιλογών της παρά απόλυτο έλεγχο των εξελίξεων — και κάνει την επίσκεψη Καανί ιδιαίτερα σημαντική για τη μεταπολεμική ισορροπία ισχύος στο Ιράκ.
Πηγή: pagenews.gr