Μια κίνηση με ισχυρό οικονομικό αλλά και πολιτικό συμβολισμό προετοιμάζει η Αθήνα, καθώς σχεδιάζει πρόωρες αποπληρωμές χρέους που μπορεί να προσεγγίσουν συνολικά τα 13 δισ. ευρώ μέσα στο 2026.
Εφόσον το σχέδιο υλοποιηθεί όπως εξετάζεται, η Ελλάδα μπορεί να πετύχει κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε σχεδόν αδιανόητο: να εμφανίζει χαμηλότερο λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ από την Ιταλία ήδη έως το τέλος του έτους.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους στηρίζεται στην υπεραπόδοση των δημόσιων οικονομικών, στα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα και στην ανάπτυξη της οικονομίας, που επιτρέπει στην κυβέρνηση να αποσύρει χρέος νωρίτερα από τις συμβατικές λήξεις του.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο των 13 δισ. ευρώ
Οι πρόωρες κινήσεις δεν αφορούν μία μόνο κατηγορία δανεισμού.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:
- περίπου 13 δισ. ευρώ συνολικών πρόωρων αποπληρωμών μέσα στο 2026,
- περίπου 2,5 δισ. ευρώ από δάνεια του EFSF,
- ομόλογο περίπου 2,2 δισ. ευρώ που κανονικά λήγει το 2027,
- μείωση του αποθέματος εντόκων γραμματίων κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ έως το τέλος Δεκεμβρίου,
- περαιτέρω περιορισμός των μελλοντικών χρηματοδοτικών αναγκών του Δημοσίου.
Οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη ληφθεί, ωστόσο η κατεύθυνση είναι σαφής: η Ελλάδα θέλει να χρησιμοποιήσει μέρος της ισχυρής ρευστότητας για να μειώσει γρηγορότερα το βάρος του χρέους.
Από το 138,2% στο 137% του ΑΕΠ
Η αλλαγή στην πορεία του χρέους είναι ήδη ορατή στις τελευταίες εκτιμήσεις.
Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους εκτιμά πλέον ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μπορεί να υποχωρήσει στο 137% μέσα στο 2026.
Η προηγούμενη πρόβλεψη ήταν 138,2%.
Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή αριθμητικά, αλλά σε ένα δημόσιο χρέος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ έχει μεγάλη σημασία.
Τα βασικά μεγέθη:
- νέα εκτίμηση χρέους προς ΑΕΠ: 137%,
- προηγούμενη εκτίμηση: 138,2%,
- διαφορά: 1,2 ποσοστιαίες μονάδες,
- ταμειακά διαθέσιμα στο τέλος του 2026: άνω των 30 δισ. ευρώ.
Η μεγάλη ανατροπή με την Ιταλία
Εδώ βρίσκεται το πιο εντυπωσιακό στοιχείο.
Η Ελλάδα, η χώρα που για περισσότερο από μία δεκαετία ταυτίστηκε διεθνώς με την ευρωπαϊκή κρίση χρέους, μπορεί να βρεθεί ήδη μέσα στο 2026 με χαμηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ από την Ιταλία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε τοποθετήσει αυτή την αλλαγή αργότερα. Η ταχύτερη ελληνική αποκλιμάκωση όμως μπορεί να φέρει την ανατροπή νωρίτερα.
Αυτό σημαίνει ότι η Ιταλία μπορεί να γίνει η χώρα με τον υψηλότερο δείκτη δημόσιου χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφήνοντας την Ελλάδα στη δεύτερη θέση.
Δεν σημαίνει βεβαίως ότι το ελληνικό χρέος έχει πάψει να είναι υψηλό. Το 137% του ΑΕΠ παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά στην Ευρώπη.
Η διαφορά είναι η κατεύθυνση: στην ελληνική περίπτωση υποχωρεί γρήγορα.
Το μήνυμα των αγορών
Η αλλαγή δεν φαίνεται μόνο στους κρατικούς λογαριασμούς.
Οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων έχουν πλέον βρεθεί σε περιόδους χαμηλότερα από εκείνες χωρών που παλαιότερα θεωρούνταν αυτονόητα ασφαλέστεροι δανειολήπτες.
Τον Ιούνιο η Ελλάδα είχε ήδη προχωρήσει σε νέες πρόωρες αποπληρωμές παλαιότερων δανείων, αξιοποιώντας περίπου 6,9 δισ. ευρώ.
Η στρατηγική αυτή έχει τρία βασικά οφέλη:
- μειώνει το χρέος,
- περιορίζει μελλοντικές πληρωμές τόκων,
- μειώνει τις ανάγκες έκδοσης νέων ομολόγων.
Όσο μικρότερη είναι η ανάγκη της χώρας να βγαίνει στις αγορές για νέο δανεισμό, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ευελιξία του ΟΔΔΗΧ στη διαχείριση του χρέους.
Το πρωτογενές πλεόνασμα δίνει «καύσιμο»
Πίσω από την επιτάχυνση των αποπληρωμών βρίσκεται η πορεία του προϋπολογισμού.
Η ελληνική οικονομία αναμένεται να κινηθεί και φέτος καλύτερα από αρκετές μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει ξανά τον αρχικό στόχο.
Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη ευχέρεια στο οικονομικό επιτελείο.
Το κρίσιμο είναι ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να χρησιμοποιήσει την υπεραπόδοση σε δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα:
- ταχύτερη μείωση του χρέους,
- στοχευμένες παρεμβάσεις για νοικοκυριά, επαγγελματίες και άλλες κοινωνικές ομάδες.
Και κάπου εδώ μπαίνει η ΔΕΘ
Η χρονική συγκυρία μόνο αδιάφορη δεν είναι.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ετοιμάζεται στις αρχές Σεπτεμβρίου να παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη τόσο το πακέτο άμεσων οικονομικών παρεμβάσεων όσο και έναν ευρύτερο κυβερνητικό σχεδιασμό με ορίζοντα το 2030.
Εάν η υπεραπόδοση του προϋπολογισμού επιβεβαιωθεί, το πρόσθετο περιθώριο μπορεί να επιτρέψει περισσότερες ελαφρύνσεις.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, στο τραπέζι μπορεί να βρεθούν πρόσθετες παρεμβάσεις για ελεύθερους επαγγελματίες και άλλες κοινωνικές ομάδες.
Ωστόσο, υπάρχει μία βασική «κόκκινη γραμμή»: οι κινήσεις πρέπει να παραμείνουν εντός του νέου ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.
Η κυβέρνηση δεν θέλει να ρισκάρει την αξιοπιστία
Η στρατηγική της Αθήνας έχει μια πολύ συγκεκριμένη λογική.
Μετά από μια δεκαετία κατά την οποία η χώρα βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης χρέους, η κυβέρνηση δεν θέλει να δώσει στις αγορές την εικόνα ότι η δημοσιονομική βελτίωση οδηγεί σε απότομη χαλάρωση.
Γι’ αυτό και ένα μεγάλο μέρος του διαθέσιμου χώρου κατευθύνεται στη μείωση του χρέους.
Οι πρόωρες αποπληρωμές λειτουργούν ουσιαστικά ως μήνυμα προς επενδυτές και οίκους αξιολόγησης: η χώρα αξιοποιεί την καλή συγκυρία για να μειώσει τις ευπάθειες της επόμενης κρίσης.
Το «μαξιλάρι» παραμένει πάνω από 30 δισ. ευρώ
Ακόμη και μετά τις μεγάλες αποπληρωμές, τα διαθέσιμα της χώρας αναμένεται να παραμείνουν ιδιαίτερα υψηλά.
Στο τέλος του 2026 εκτιμάται ότι θα εξακολουθούν να ξεπερνούν τα 30 δισ. ευρώ.
Αυτό επιτρέπει στην Ελλάδα να αποπληρώνει χρέος χωρίς να μένει εκτεθειμένη σε περίπτωση αναταραχής στις διεθνείς αγορές.
Ταυτόχρονα, οι μικρότερες χρηματοδοτικές ανάγκες σημαίνουν ότι και η στρατηγική δανεισμού για το 2027 μπορεί να παραμείνει σχετικά περιορισμένη.
Από «μαύρο πρόβατο» σε διαφορετική κατηγορία
Το οικονομικό μήνυμα της υπόθεσης ξεπερνά τα 13 δισ. ευρώ.
Πριν από λίγο περισσότερο από μία δεκαετία, το βασικό ερώτημα για την Ελλάδα ήταν εάν θα μπορούσε να παραμείνει χρηματοδοτικά όρθια χωρίς διεθνή προγράμματα στήριξης.
Σήμερα η συζήτηση είναι πόσο γρήγορα μπορεί να αποπληρώσει δάνεια πριν λήξουν.
Η απόσταση είναι τεράστια.
Το χρέος εξακολουθεί να απαιτεί προσοχή και δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε μια εντελώς διαφορετική φάση: διαθέτει υψηλή ρευστότητα, επενδυτική βαθμίδα, πρόσβαση στις αγορές και τη δυνατότητα να μειώνει ενεργά τον δανεισμό της.
Και αν τελικά το ελληνικό χρέος περάσει κάτω από το ιταλικό ήδη φέτος, θα πρόκειται για μία από τις πιο συμβολικές ανατροπές της μεταμνημονιακής περιόδου.
Πηγή: pagenews.gr