Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μεταφέρει τη διαπραγμάτευση για τη Γάζα από τις πολιτικές διακηρύξεις σε έναν συγκεκριμένο μηχανισμό εφαρμογής, όμως ένα θεμελιώδες ερώτημα παραμένει ανοικτό: τι ακριβώς σημαίνει «αφοπλισμός της Hamas»;
Ο Τζάρεντ Κούσνερ είχε πολύωρες συνομιλίες τη Δευτέρα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, μετά τις οποίες συμφωνήθηκε η δημιουργία δύο ομάδων εργασίας: η πρώτη θα ασχοληθεί με τον αφοπλισμό και την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας και η δεύτερη με ζητήματα δημόσιας υγείας και υποδομών. Η δημιουργία των δύο ομάδων επιβεβαιώνεται και από ανεξάρτητες αναφορές για τις συνομιλίες. Η εξέλιξη είναι σημαντική, αλλά απέχει ακόμη από μια τελική συμφωνία.
Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, ο Νετανιάχου είχε απορρίψει το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων, επιμένοντας ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν πρόκειται να αποχωρήσουν προτού η Hamas αφοπλιστεί πραγματικά.
Κούσνερ: «Έχουμε κάνει μεγάλη πρόοδο»
Ο Κούσνερ εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις πιθανότητες να προχωρήσει η διαδικασία.
«Έχουμε κάνει μεγάλη πρόοδο για να φτάσουμε έως εδώ», δήλωσε, παρουσιάζοντας τον αφοπλισμό της Hamas ως μια πιθανή ιστορική εξέλιξη για την ασφάλεια του Ισραήλ.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, εάν η Hamas παραδώσει πραγματικά τα όπλα και τις σήραγγές της μέσα στις επόμενες 60 έως 90 ημέρες, θα μπορούσε να εξαλειφθεί μία από τις σημαντικότερες απειλές ασφαλείας που αντιμετωπίζει το Ισραήλ.
Οι διαθέσιμες πληροφορίες δείχνουν ότι η αμερικανική πλευρά αναμένει τα πρώτα μετρήσιμα βήματα ακόμη νωρίτερα, εφόσον υπάρξει συνεργασία της Hamas.
Η κόκκινη γραμμή του Ισραήλ: Ούτε ένα όπλο, ούτε μία σήραγγα
Εδώ βρίσκεται όμως το πραγματικό πρόβλημα.
Η θέση που αποτυπώθηκε μετά τις συνομιλίες Κούσνερ–Νετανιάχου είναι εξαιρετικά αυστηρή: καμία αναδιάταξη των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα πριν από τον πλήρη αφοπλισμό της Hamas και την ολοκληρωτική αποστρατιωτικοποίηση του θύλακα.
Και «πλήρης αφοπλισμός», σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, σημαίνει κατάργηση τόσο των βαρέων όσο και των ελαφρών όπλων και εξουδετέρωση του δικτύου σηράγγων.
Αυτό είναι πολύ ευρύτερο από αυτό που φαίνεται να αντιλαμβάνεται η Hamas ως αποδεκτό συμβιβασμό.
Η διαφορά δεν είναι λεκτική. Είναι πιθανώς το κρισιμότερο σημείο ολόκληρης της διαπραγμάτευσης.
Η Hamas μιλά για αποθήκευση των βαρέων όπλων
Η αμερικανική πρόταση προβλέπει ότι η Hamas θα εγκαταλείψει τον έλεγχο της Γάζας υπέρ μιας νέας παλαιστινιακής διοικητικής δομής.
Από την πλευρά της Hamas, όμως, έχει παρουσιαστεί μια στενότερη ερμηνεία του αφοπλισμού, που εστιάζει στην παράδοση ή αποθήκευση των βαρέων όπλων υπό παλαιστινιακή διοίκηση και σε μια σταδιακή διαδικασία συνδεδεμένη με την αποχώρηση του Ισραήλ.
Αναλύσεις του σχεδίου έχουν επίσης περιγράψει μια λογική σταδιακού και επαληθεύσιμου decommissioning, παρά μιας άμεσης και απόλυτης παράδοσης κάθε όπλου.
Αυτό απέχει σημαντικά από την απαίτηση της ισραηλινής πλευράς για εξουδετέρωση κάθε στρατιωτικής δυνατότητας πριν από την αποχώρηση του IDF.
Το πρόβλημα του «κάθε όπλου»
Ο Robert Danin, πρώην αξιωματούχος του State Department και πρώην επικεφαλής της αποστολής του Κουαρτέτου στην Ιερουσαλήμ, εντοπίζει ακριβώς αυτή την παγίδα.
«Υποδηλώνει ένα κριτήριο που είναι μάλλον απόλυτο και πιθανότατα αδύνατο να επιτευχθεί», σχολίασε για την απαίτηση πλήρους αφοπλισμού.
Η ουσία της ένστασής του είναι απλή: εάν η ισραηλινή αποχώρηση προϋποθέτει να έχει εξαφανιστεί κυριολεκτικά κάθε όπλο και κάθε σήραγγα από τη Γάζα, τότε ακόμη και η ανακάλυψη ενός κρυμμένου οπλισμού θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως λόγος για να σταματήσει ή να μην ξεκινήσει η αποχώρηση.
Και αυτό δημιουργεί έναν δυνητικά ατελείωτο μηχανισμό αναβολής.
Ο Κούσνερ πέρασε πρώτα από τη Hamas
Η χρονική ακολουθία των επαφών έχει ιδιαίτερη σημασία.
Πριν συναντήσει τον Νετανιάχου, ο Κούσνερ είχε απευθείας συνομιλίες στο Κάιρο με τον ηγέτη της Hamas Χαλίλ αλ-Χάγια, σε μια σπάνια επαφή της αμερικανικής πλευράς με την ηγεσία της οργάνωσης.
Στη συνάντηση με τον Νετανιάχου συμμετείχαν επίσης ο απεσταλμένος του Board of Peace Νικολάι Μλαντένοφ και ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ.
Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται επομένως να επιχειρεί κάτι ιδιαίτερα δύσκολο: να διαπραγματευτεί ξεχωριστά με τις δύο πλευρές και στη συνέχεια να μετατρέψει τις διαφορετικές ερμηνείες τους σε κοινό, επαληθεύσιμο μηχανισμό.
Το δίλημμα «ποιος κινείται πρώτος»
Πίσω από τη συζήτηση για τα όπλα βρίσκεται ένα ακόμη βαθύτερο πρόβλημα: η σειρά εφαρμογής.
Το Ισραήλ ουσιαστικά λέει: πρώτα πλήρης αφοπλισμός, μετά αποχώρηση.
Η Hamas επιδιώκει μια περισσότερο παράλληλη ή σταδιακή διαδικασία, στην οποία ο αφοπλισμός θα συνδέεται με συγκεκριμένες ισραηλινές κινήσεις αποχώρησης.
Ακριβώς αυτή η διαφωνία εξακολουθεί να εμποδίζει την πρόοδο, παρά τη δημιουργία των ομάδων εργασίας. Το Associated Press αναφέρει ότι οι συνομιλίες δημιούργησαν αισιοδοξία, χωρίς όμως να εξασφαλίσουν σταθερή ισραηλινή δέσμευση στο αμερικανικό σχέδιο, ενώ άλλες αναφορές χαρακτηρίζουν το βασικό αδιέξοδο άλυτο.
Η συμφωνία μπορεί να κριθεί σε μία λέξη
Η δημιουργία των ομάδων εργασίας είναι η πρώτη προσπάθεια να αποκτήσει η διαδικασία τεχνική και επιχειρησιακή μορφή. Δεν λύνει όμως τη βασική πολιτική σύγκρουση.
Για τον Νετανιάχου, «αφοπλισμός» σημαίνει μια Γάζα χωρίς στρατιωτική δυνατότητα της Hamas, χωρίς ελαφρύ ή βαρύ οπλισμό και χωρίς επιχειρησιακές σήραγγες.
Για τη Hamas, η μέχρι τώρα προσέγγιση αφήνει χώρο για διαφορετική διαδικασία: σταδιακή παράδοση ή αποθήκευση οπλισμού υπό νέα παλαιστινιακή αρχή και σύνδεσή της με την ισραηλινή αποχώρηση.
Και για την Ουάσιγκτον, αυτή ακριβώς η απόσταση πρέπει τώρα να γεφυρωθεί.
Ο Κούσνερ μπορεί να μιλά για «μεγάλη πρόοδο», αλλά το επόμενο στάδιο θα κριθεί όχι στις δηλώσεις αλλά στο εάν οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν ποια όπλα παραδίδονται, ποιος τα παραλαμβάνει, ποιος πιστοποιεί την καταστροφή των σηράγγων και — κυρίως — σε ποιο ακριβώς σημείο αρχίζει η ισραηλινή αποχώρηση.
Εκεί βρίσκεται πλέον ο πραγματικός πυρήνας της μάχης για την επόμενη ημέρα στη Γάζα.
Πηγή: pagenews.gr