Νέα δεδομένα για επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ στην πράσινη ενέργεια δημιουργεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο περνά πλέον σε εφαρμογή, βάζοντας αυστηρότερους «κόφτες» στη χωροθέτηση αιολικών και φωτοβολταϊκών, αλλά ταυτόχρονα αφήνοντας κρίσιμες δικλείδες για έργα που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης.
Η τελική εκδοχή διατηρεί δύο από τους περιορισμούς που είχαν προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις στην αγορά: την απαγόρευση νέων αιολικών σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων και τους περιορισμούς στα νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Παράλληλα, προσθέτει νέες ζώνες αποκλεισμού, ενισχύει την προστασία τουριστικών και πολιτιστικά ευαίσθητων περιοχών και βάζει πρόσθετα φίλτρα στον νησιωτικό χώρο.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά: μετά τη δημόσια διαβούλευση ανοίγει ένα σημαντικό «παράθυρο» για αιολικά σε περιοχές που μέχρι σήμερα κινδύνευαν να βρεθούν εκτός επενδυτικού χάρτη, ενώ οι μεταβατικές διατάξεις προστατεύουν ένα σημαντικό τμήμα των ώριμων projects.
Στο νέο πλαίσιο εντάσσονται, μάλιστα, για πρώτη φορά και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες, διευρύνοντας ουσιαστικά το αντικείμενο του χωροταξικού σχεδιασμού για την ενεργειακή μετάβαση.
Το «παράθυρο» που ανοίγει για τα αιολικά
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές της τελευταίας στιγμής αφορά τον αμφιλεγόμενο κανόνα των 4 m/s.
Ο βασικός κανόνας παραμένει: ως περιοχές καταλληλότητας στην ηπειρωτική χώρα θεωρούνται Δημοτικές Ενότητες στις οποίες το μέσο αιολικό δυναμικό ξεπερνά τα 4 m/s. Αντίστοιχη ήταν και η βασική πρόβλεψη του σχεδίου που είχε παρουσιάσει το ΥΠΕΝ.
Στην τελική εκδοχή, ωστόσο, δημιουργείται μία κρίσιμη εξαίρεση.
Ακόμη και εάν μια Δημοτική Ενότητα εμφανίζει μέσο αιολικό δυναμικό χαμηλότερο των 4 m/s, μπορεί να επιτραπεί η εγκατάσταση αιολικού σταθμού εφόσον αποδεικνύεται ότι στη συγκεκριμένη θέση το δυναμικό ξεπερνά τα 7,5 m/s.
Δεν πρόκειται, πάντως, για «λευκή επιταγή». Απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση που υποβάλλεται στη ΡΑΑΕΥ, ενώ τα συγκεκριμένα έργα δεν μπορούν να ξεπερνούν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας και εξακολουθούν να δεσμεύονται από τους υπόλοιπους χωροταξικούς περιορισμούς.
Για τους επενδυτές, η αλλαγή είναι ουσιαστική: μια ιδιαίτερα αποδοτική θέση δεν αποκλείεται πλέον αυτομάτως επειδή ο μέσος όρος μιας πολύ μεγαλύτερης γεωγραφικής περιοχής βρίσκεται κάτω από το όριο.
Ποια έργα «σώζονται» από τους νέους κανόνες
Το μεγαλύτερο ίσως επιχειρηματικό ενδιαφέρον βρίσκεται στις μεταβατικές διατάξεις.
Η 19η Αυγούστου 2026, ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου πλαισίου, αποτελεί το κρίσιμο ορόσημο για να κριθεί ποια projects μπορούν να συνεχίσουν με το προηγούμενο καθεστώς.
Άδειες εγκατάστασης που είχαν ήδη εκδοθεί εκτελούνται όπως εκδόθηκαν. Αντίστοιχα, έργα που διαθέτουν ήδη Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να συνεχίσουν προς άδεια εγκατάστασης, κατασκευή και λειτουργία με το προηγούμενο πλαίσιο.
Το σημαντικότερο «σωσίβιο», όμως, αφορά έργα που δεν είχαν προλάβει ακόμη να λάβουν ΑΕΠΟ.
Εφόσον η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων είχε υποβληθεί και είχε λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας έως την έναρξη ισχύος του νέου Χωροταξικού, ο φάκελος εξακολουθεί να εξετάζεται με το προηγούμενο καθεστώς και το έργο μπορεί να φτάσει έως την κατασκευή και λειτουργία με τους παλαιούς κανόνες.
Αντίθετα, η κατοχή μόνο Άδειας Παραγωγής, Βεβαίωσης Παραγωγού ή Βεβαίωσης Ειδικών Έργων δεν εξασφαλίζει από μόνη της «ασυλία». Εφόσον ένα project δεν εμπίπτει στις μεταβατικές κατηγορίες, θα επανελεγχθεί ως προς τη συμβατότητά του με το νέο Χωροταξικό.
Πού μπαίνουν νέες «κόκκινες γραμμές»
Την ίδια ώρα, το τελικό πλαίσιο σκληραίνει τους κανόνες σε αρκετές κατηγορίες περιοχών.
Νέα αιολικά αποκλείονται στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό, ενώ στον κατάλογο των περιοχών αποκλεισμού προστίθενται ιστορικοί τόποι, αρχαία και προστατευόμενα μνημεία, περιοχές με πηγές υδροληψίας για ανθρώπινη κατανάλωση και απάτητες παραλίες.
Παραμένει επίσης ο «κόφτης» των 1.200 μέτρων, όπως και οι περιορισμοί για νησιά μικρότερα των 300 τ. χλμ., με συγκεκριμένες εξαιρέσεις που συνδέονται με κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές και την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος.
Νέο φίλτρο στα νησιά
Ιδιαίτερα αυστηρό γίνεται το πλαίσιο για τον νησιωτικό χώρο.
Για νέα αιολικά προβλέπεται ειδική μελέτη τοπίου στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία θα εξετάζει το μέγεθος του έργου, τον χαρακτήρα του τοπίου και τις επιπτώσεις στις θέες.
Στις ορεινές περιοχές των νησιών εισάγεται επιπλέον αξιολόγηση κατά περίπτωση, ενώ το ανώτατο ποσοστό κάλυψης από αιολικά διατηρείται στο 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.
Natura: Το διπλό «τεστ» των 7,5 m/s
Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας Natura 2000 η εγκατάσταση αιολικών δεν απελευθερώνεται.
Για να περάσει ένα project πρέπει σωρευτικά να προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό να ξεπερνά τα 7,5 m/s. Το όριο αυτό είχε ήδη παρουσιαστεί από το ΥΠΕΝ ως βασικό στοιχείο του νέου πλαισίου.
Φωτοβολταϊκά: «Ταβάνι» 1,5% και νέες απαγορεύσεις
Οι νέοι περιορισμοί δεν αφορούν μόνο τα αιολικά.
Για τα φωτοβολταϊκά δημιουργείται ευρύ πλέγμα περιοχών αποκλεισμού, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ramsar, εθνικούς δρυμούς, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Παράλληλα θεσπίζεται ένα κρίσιμο αριθμητικό όριο για την αγορά: η μέγιστη κάλυψη από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας. Το όριο αφορά έργα που δεν διαθέτουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Το πλαφόν του 1,5% αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς με τους οποίους το ΥΠΕΝ επιχειρεί να περιορίσει την υπερσυγκέντρωση φωτοβολταϊκών, προστατεύοντας παράλληλα το τοπίο και τις υπόλοιπες χρήσεις γης.
«Ανάσα» και για το repowering
Ιδιαίτερη σημασία για τις υφιστάμενες επενδύσεις έχει και το καθεστώς της ριζικής ανανέωσης.
Έργα που καλύπτονται από τις μεταβατικές διατάξεις μπορούν να προχωρήσουν σε repowering, με δυνατότητα επανέκδοσης, τροποποίησης ή ανανέωσης αδειών σύμφωνα με το προηγούμενο πλαίσιο και τις εξαιρέσεις που προβλέπονται.
Ακόμη και στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, όπου πλέον απαγορεύεται η χωροθέτηση νέων αιολικών, επιτρέπεται η αντικατάσταση υφιστάμενων ανεμογεννητριών μέσω repowering, αρκεί να μην επεκτείνεται ο υφιστάμενος αιολικός σταθμός.
Η νέα εξίσωση για τις επενδύσεις
Το νέο Χωροταξικό δημιουργεί τελικά μια σαφώς πιο απαιτητική αγορά ΑΠΕ.
Οι επενδυτές καλούνται πλέον να συνυπολογίζουν όχι μόνο το ενεργειακό δυναμικό και τη δυνατότητα σύνδεσης ενός έργου, αλλά ένα πολύ αυστηρότερο πλέγμα χωρικών, περιβαλλοντικών, τουριστικών και πολιτιστικών περιορισμών.
Ταυτόχρονα, όμως, οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής περιορίζουν τον κίνδυνο να χαθούν ώριμες επενδύσεις που έχουν ήδη διανύσει σημαντικό μέρος της αδειοδοτικής διαδρομής.
Έτσι, η μεγάλη διαχωριστική γραμμή για την αγορά γίνεται πλέον το πόσο ώριμο είναι κάθε project: όσα πρόλαβαν τα κρίσιμα αδειοδοτικά ορόσημα προστατεύονται σε σημαντικό βαθμό από τις μεταβατικές διατάξεις, ενώ όσα βρίσκονται ακόμη στην αρχή θα πρέπει να περάσουν από το νέο και σαφώς στενότερο χωροταξικό «κόσκινο».
Πηγή: pagenews.gr