Μια νέα και δυνητικά επικίνδυνη πολιτική σύγκρουση ανοίγει στο εσωτερικό της Ουκρανίας, την ώρα που ο πόλεμος εξακολουθεί να καθορίζει σχεδόν κάθε πτυχή της λειτουργίας του κράτους.
Ο πρώην υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ, ένα από τα δημοφιλέστερα πολιτικά πρόσωπα της χώρας, πέρασε πλέον ανοιχτά απέναντι από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξαπολύοντας επίθεση κατά του τρόπου διακυβέρνησης και ζητώντας τη διεξαγωγή εκλογών.
Η παρέμβασή του προκάλεσε άμεσα αντιδράσεις ακόμη και από πολιτικούς και προσωπικότητες που ασκούν κριτική στον Ζελένσκι. Και αυτό γιατί το αίτημα για προσφυγή στις κάλπες ενώ συνεχίζεται ο πόλεμος θεωρείται από πολλούς όχι απλώς ανεφάρμοστο, αλλά δυνητικά επικίνδυνο για την εσωτερική συνοχή της χώρας.
Τα διαθέσιμα δημοσκοπικά στοιχεία ενισχύουν αυτή την εικόνα: μόλις το 15% των ερωτηθέντων σε πρόσφατη έρευνα του Kyiv International Institute of Sociology τάχθηκε υπέρ εκλογών ακόμη και πριν από κατάπαυση του πυρός. Αντίθετα, το 57% υποστήριξε ότι οι εκλογές πρέπει να περιμένουν μέχρι την οριστική ειρηνευτική συμφωνία και το πλήρες τέλος του πολέμου.
Από υπουργός του Ζελένσκι σε πιθανό αντίπαλό του
Η πολιτική αυτονόμηση του 35χρονου Φεντόροφ επιταχύνθηκε μετά την αιφνιδιαστική απομάκρυνσή του από το υπουργείο Άμυνας τον Ιούλιο.
Ο πρώην υπουργός είχε οικοδομήσει ισχυρό πολιτικό προφίλ χάρη στον ρόλο του στον τεχνολογικό μετασχηματισμό της ουκρανικής πολεμικής μηχανής, ιδιαίτερα στη χρήση drones, ψηφιακών συστημάτων και νέων τεχνολογιών.
Στη δημόσια παρέμβασή του έβαλε στο στόχαστρο δύο από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα για την κυβέρνηση Ζελένσκι: τη διαφθορά και την υπερσυγκέντρωση εξουσίας γύρω από την προεδρία.
«Οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζουν επ’ αόριστον σε μια κατάσταση όπου δεν καταλαβαίνουν γιατί λαμβάνονται συγκεκριμένες αποφάσεις», ανέφερε.
Και προχώρησε ακόμη περισσότερο:
«Είναι επικίνδυνο όταν δημιουργείται στην κοινωνία η αίσθηση ότι το βασικό κριτήριο για έναν διορισμό δεν είναι ο επαγγελματισμός, τα αποτελέσματα ή η ικανότητα μετασχηματισμού της χώρας, αλλά η προσωπική πίστη στο σύστημα».
Η αιχμή προς τον Ζελένσκι δύσκολα θα μπορούσε να είναι σαφέστερη.
Η πρόταση για εκλογές γύρισε μπούμερανγκ
Το ισχυρότερο σημείο της επίθεσης του Φεντόροφ —η κριτική στην αδιαφάνεια και τη συγκέντρωση εξουσίας— επισκιάστηκε σχεδόν αμέσως από την πρότασή του για εκλογές.
Οι αντιδράσεις προήλθαν από διαφορετικές πλευρές του ουκρανικού πολιτικού φάσματος.
Το βασικό επιχείρημα είναι ότι μια εκλογική αναμέτρηση υπό συνθήκες πολέμου θα δημιουργούσε τεράστια πρακτικά και πολιτικά προβλήματα: εκατομμύρια εκτοπισμένοι και πρόσφυγες, στρατιώτες στο μέτωπο, περιοχές υπό ρωσική κατοχή, συνεχείς πυραυλικές και drone επιθέσεις και αυξημένος κίνδυνος ρωσικών επιχειρήσεων παρέμβασης.
Η επικεφαλής της εκλογικής οργάνωσης OPORA, Όλγα Αϊβάζοφσκα, προειδοποίησε ότι υπάρχουν εκατοντάδες τρόποι με τους οποίους η Ρωσία θα μπορούσε να επιχειρήσει να υπονομεύσει μια εκλογική διαδικασία.
Ακόμη και στελέχη της αντιπολίτευσης φοβούνται ότι μια προεκλογική περίοδος θα μπορούσε να μετατρέψει τις υπάρχουσες πολιτικές διαφωνίες σε βαθιά εσωτερική σύγκρουση.
Οι ίδιοι οι Ουκρανοί δεν θέλουν κάλπες τώρα
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Φεντόροφ.
Η πρόσφατη έρευνα του KIIS δείχνει ότι η ουκρανική κοινωνία μπορεί να ζητά πολιτική ανανέωση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι επιθυμεί εκλογές εν μέσω πολέμου.
Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά:
- 57% θέλει εκλογές μετά την τελική ειρηνευτική συμφωνία και το πλήρες τέλος του πολέμου.
- 23% θα δεχόταν εκλογές μετά από κατάπαυση του πυρός, εφόσον υπάρχουν αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
- Μόλις 15% ζητά εκλογές ακόμη και πριν υπάρξει κατάπαυση του πυρός.
Το ίδιο το KIIS σημειώνει ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή ευρεία αντίληψη πως οι εκλογές δεν μπορούν να διεξαχθούν τώρα και πρέπει να πραγματοποιηθούν μετά τον πόλεμο.
Ο Φεντόροφ όμως έχει ένα ισχυρό όπλο: Τη δημοφιλία του
Παρά το πολιτικό ρίσκο της τελευταίας κίνησής του, ο Φεντόροφ δεν είναι ένας περιθωριακός αμφισβητίας του Ζελένσκι.
Το αντίθετο.
Η δημοσκόπηση του KIIS που πραγματοποιήθηκε από τις 16 έως τις 31 Ιουλίου δείχνει:
- Βαλέρι Ζαλούζνι: 66% εμπιστοσύνη
- Μιχαΐλο Φεντόροφ: 63%
- Κίριλο Μπουντάνοφ: 61%
- Βολοντίμιρ Ζελένσκι: 56%
Ο Φεντόροφ καταγράφει μάλιστα μόλις 16% δυσπιστία, με θετικό ισοζύγιο εμπιστοσύνης 46 μονάδων.
Πρόκειται για εντυπωσιακή πολιτική «προίκα» για έναν άνθρωπο μόλις 35 ετών.
Και η τάση είναι ανοδική. Σε προηγούμενη μέτρηση του KIIS, η εμπιστοσύνη προς τον Φεντόροφ είχε αυξηθεί από 38% τον Ιανουάριο σε 50% την περίοδο Μαΐου-Ιουνίου.
Ο Ζελένσκι πιέζεται – αλλά δεν καταρρέει
Η εικόνα για τον Ουκρανό πρόεδρο είναι περισσότερο σύνθετη από όσο αφήνει να εννοηθεί η πολιτική αντιπαράθεση.
Ο Ζελένσκι εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική κοινωνική νομιμοποίηση. Στη μέτρηση Ιουλίου, το 56% δήλωσε ότι τον εμπιστεύεται.
Άλλη έρευνα του KIIS, που πραγματοποιήθηκε από τις 20 Ιουλίου έως τις 3 Αυγούστου, κατέγραψε την εμπιστοσύνη στο 55%, έναντι 40% που δήλωσε ότι δεν τον εμπιστεύεται. Τον Μάιο το αντίστοιχο ποσοστό εμπιστοσύνης ήταν 61%, γεγονός που δείχνει φθορά αλλά όχι πολιτική κατάρρευση.
Αυτό δημιουργεί μια παράδοξη κατάσταση.
Η ουκρανική κοινωνία εμφανίζεται κουρασμένη από το υπάρχον πολιτικό σύστημα και περισσότερο δεκτική σε νέα πρόσωπα, αλλά ταυτόχρονα δεν δείχνει διάθεση να ανοίξει τώρα έναν πλήρη εκλογικό πόλεμο στο εσωτερικό της χώρας.
Διαφθορά: Η αχίλλειος πτέρνα του Κιέβου
Εκεί όπου η επίθεση Φεντόροφ μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη για τον Ζελένσκι είναι το ζήτημα της διαφθοράς.
Η δυσαρέσκεια δεν είναι περιθωριακή. Έρευνα του KIIS την άνοιξη έδειξε ότι μεγάλα τμήματα της ουκρανικής κοινωνίας θεωρούν τη διαφθορά ακόμη μεγαλύτερη απειλή για τη μελλοντική ανάπτυξη της χώρας από τη ρωσική στρατιωτική επιθετικότητα.
Αυτό σημαίνει ότι ο Φεντόροφ επέλεξε ένα πολιτικό πεδίο στο οποίο ο Ζελένσκι είναι ευάλωτος.
Η μάχη κατά της διαφθοράς έχει, άλλωστε, ιδιαίτερη σημασία και για την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας, καθώς η λειτουργία των θεσμών, το κράτος δικαίου και η ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών αποτελούν κεντρικά ζητήματα στην πορεία προς την ΕΕ.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι οι εκλογές – αλλά η επόμενη ημέρα
Η σύγκρουση Φεντόροφ–Ζελένσκι μπορεί επομένως να αποτελεί την πρώτη εικόνα της μεταπολεμικής πολιτικής μάχης που έρχεται στην Ουκρανία.
Ο Φεντόροφ διαθέτει νεότητα, τεχνοκρατικό προφίλ και υψηλή δημοτικότητα. Ο Ζαλούζνι εξακολουθεί να προηγείται στις μετρήσεις εμπιστοσύνης, ενώ ο Μπουντάνοφ αποτελεί επίσης ισχυρό όνομα για την επόμενη ημέρα.
Ο Ζελένσκι, από την άλλη, παραμένει ο πρόεδρος που ταυτίστηκε με την ουκρανική αντίσταση μετά τη ρωσική εισβολή και εξακολουθεί να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας.
Η πολιτική βόμβα, λοιπόν, έχει ήδη τοποθετηθεί.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν ο Φεντόροφ μπορεί να αμφισβητήσει τον Ζελένσκι. Είναι πότε η Ουκρανία θα περάσει από την αναγκαστική πολιτική ενότητα του πολέμου στην ανοιχτή μάχη για το ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα την επόμενη ημέρα.
Πηγή: pagenews.gr