«Ρήγμα στο Κίεβο: Ο πρώην υπουργός Άμυνας ζητά εκλογές τώρα – Ο Ζελένσκι αποκτά αντίπαλο μέσα στον πόλεμο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//«Ρήγμα στο Κίεβο: Ο πρώην υπουργός Άμυνας ζητά εκλογές τώρα – Ο Ζελένσκι αποκτά αντίπαλο μέσα στον πόλεμο
Μια πολιτική «βόμβα» εξερράγη στο Κίεβο την ώρα που η Ουκρανία εξακολουθεί να πολεμά για την επιβίωσή της απέναντι στη Ρωσία.
Ο Μιχάιλο Φεντόροφ, μέχρι πρόσφατα υπουργός Άμυνας και για χρόνια ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έκανε αυτό που κανένα κορυφαίο πολιτικό πρόσωπο της Ουκρανίας δεν είχε τολμήσει ανοικτά από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής:
ζήτησε να βρεθεί τρόπος να διεξαχθούν εκλογές ακόμη και αν ο πόλεμος συνεχίζεται.
Σε βιντεοσκοπημένη παρέμβασή του στις 18 Αυγούστου, ο Φεντόροφ μίλησε για «συστημική κρίση» στη διακυβέρνηση, επιτέθηκε στη διαφθορά και υποστήριξε ότι η Ουκρανία πρέπει να αναζητήσει έναν «νόμιμο, ασφαλή και ρεαλιστικό μηχανισμό» για την πλήρη αποκατάσταση της δημοκρατικής διαδικασίας ακόμη και υπό συνθήκες παρατεταμένου πολέμου.
Η παρέμβασή του δεν είναι απλώς μια συζήτηση περί συνταγματικού δικαίου.
Είναι μια ευθεία πολιτική πρόκληση προς το σύστημα εξουσίας του Ζελένσκι.
Από άνθρωπος του Ζελένσκι σε πιθανό αντίπαλο
Αυτό που κάνει την κίνηση ακόμη πιο εκρηκτική είναι το πρόσωπο που την πραγματοποιεί.
Ο Φεντόροφ δεν προέρχεται από την παραδοσιακή αντιπολίτευση.
Ήταν ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν τον Ζελένσκι να κερδίσει την προεδρία το 2019 και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της νέας γενιάς της ουκρανικής πολιτικής.
Ως υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού συνδέθηκε με την ψηφιοποίηση του ουκρανικού κράτους και στη συνέχεια ανέλαβε το υπουργείο Άμυνας, όπου προώθησε αλλαγές στις στρατιωτικές προμήθειες και στην τεχνολογική διάσταση του πολέμου.
Η αποπομπή του τον Ιούλιο προκάλεσε διαδηλώσεις υποστήριξής του και πολιτικές αντιδράσεις, μετατρέποντας έναν πρώην στενό συνεργάτη του προέδρου σε πιθανό πόλο αμφισβήτησης.
Και τώρα ο Φεντόροφ περνά στην επίθεση.
«Η Ρωσία δεν μπορεί να κρατά όμηρο τη δημοκρατία»
Η ουσία της επιχειρηματολογίας του είναι εξαιρετικά ευαίσθητη.
Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν πόλεμο που μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Εάν η ύπαρξη πολέμου σημαίνει αυτομάτως ότι δεν μπορούν να διεξαχθούν εκλογές, τότε – σύμφωνα με τη λογική του Φεντόροφ – η δημοκρατική διαδικασία μπορεί να παραμείνει παγωμένη επ’ αόριστον.
Ο πρώην υπουργός υποστηρίζει ουσιαστικά ότι η χώρα πρέπει να αναζητήσει έναν μηχανισμό που θα επιτρέψει στους πολίτες να ψηφίσουν χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια του κράτους.
Η θέση του συνοψίστηκε σε μια πολιτικά ισχυρή φράση: η Ρωσία δεν μπορεί να κρατά όμηρο την ουκρανική δημοκρατία.
Αλλά η εφαρμογή αυτής της ιδέας είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Πώς κάνεις εκλογές όταν εκατομμύρια πολίτες βρίσκονται εκτός χώρας;
Το πρώτο πρόβλημα είναι πρακτικό.
Εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα μετά τη ρωσική εισβολή.
Εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες υπηρετούν στο μέτωπο.
Τμήματα της ουκρανικής επικράτειας βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή.
Άλλες περιοχές δέχονται καθημερινά επιθέσεις με drones και πυραύλους.
Πώς οργανώνονται εκλογικά τμήματα;
Πώς ψηφίζουν οι στρατιώτες;
Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των προσφύγων;
Πώς προστατεύονται οι εκλογικές υποδομές από ρωσικές κυβερνοεπιθέσεις, παραπληροφόρηση ή ακόμη και φυσικά πλήγματα;
Και πώς πραγματοποιείται μια κανονική προεκλογική εκστρατεία όταν η χώρα βρίσκεται υπό στρατιωτικό νόμο;
Αυτά δεν είναι δευτερεύοντα ζητήματα.
Είναι ο πυρήνας της αντίθετης άποψης, σύμφωνα με την οποία οι εκλογές εν μέσω πολέμου θα μπορούσαν να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα από όσα θα έλυναναν.
Η θητεία Ζελένσκι και το μεγάλο ζήτημα νομιμοποίησης
Ο Ζελένσκι εξελέγη το 2019 και υπό κανονικές συνθήκες οι επόμενες προεδρικές εκλογές θα είχαν πραγματοποιηθεί το 2024.
Δεν πραγματοποιήθηκαν εξαιτίας του στρατιωτικού νόμου που επιβλήθηκε μετά τη ρωσική εισβολή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Ζελένσκι βρίσκεται απλώς παράνομα στην εξουσία, όπως συχνά ισχυρίζεται η ρωσική προπαγάνδα.
Το ουκρανικό νομικό πλαίσιο προβλέπει τη συνέχεια της προεδρικής εξουσίας μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από τον επόμενο εκλεγμένο πρόεδρο, ενώ οι εκλογές δεν διεξάγονται υπό τις σημερινές συνθήκες στρατιωτικού νόμου.
Πολιτικά όμως, όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος τόσο πιο δύσκολο γίνεται το ερώτημα:
για πόσο μπορεί μια ευρωπαϊκή δημοκρατία να παραμένει χωρίς εθνικές εκλογές;
Αυτό ακριβώς το ερώτημα έβαλε πλέον ο Φεντόροφ στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.
Η διαφθορά επιστρέφει σαν εφιάλτης
Υπάρχει όμως και δεύτερο μέτωπο – ίσως ακόμη πιο επικίνδυνο για τον Ζελένσκι.
Η διαφθορά.
Ο Φεντόροφ υποστήριξε ότι το πρόβλημα επηρεάζει άμεσα την ικανότητα της Ουκρανίας να επιβιώσει και να κερδίσει τον πόλεμο, ενώ κατηγόρησε το σημερινό σύστημα ότι προστατεύει τον εαυτό του και αντιστέκεται στις αλλαγές.
Και η παρέμβασή του ήρθε σε εξαιρετικά δύσκολη στιγμή για την προεδρία.
Στις 19 Αυγούστου, οι ουκρανικές υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς ανακοίνωσαν έρευνα για φερόμενη εγκληματική οργάνωση στην οποία, σύμφωνα με τις αρχές, εμπλέκονται νυν και πρώην βουλευτές αλλά και υψηλόβαθμα στελέχη του προεδρικού γραφείου.
Την ίδια ημέρα, ο Ζελένσκι απέπεμψε την αναπληρώτρια επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Ιρίνα Μούντρα, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί δημοσίως ότι η απόφαση συνδέεται άμεσα με την έρευνα.
Η χρονική σύμπτωση είναι πολιτικά εκρηκτική.
«Ισχυρότεροι θεσμοί από τα πρόσωπα»
Ο Φεντόροφ απέφυγε να κατονομάσει ευθέως τον Ζελένσκι.
Δεν χρειαζόταν.
Το μήνυμα ήταν σαφές.
Ζήτησε ένα κράτος όπου οι θεσμοί θα είναι ισχυρότεροι από τα πρόσωπα, όπου τα αποτελέσματα θα έχουν μεγαλύτερη σημασία από την πίστη και όπου η πολιτική σκοπιμότητα δεν θα υπερισχύει της αλήθειας.
Για έναν πολιτικό που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν μέσα στον πυρήνα του συστήματος εξουσίας, η γλώσσα αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί απλώς θεσμική κριτική.
Μοιάζει όλο και περισσότερο με πολιτική πλατφόρμα.
Ο Ζελένσκι βρίσκεται πλέον ανάμεσα σε δύο πολέμους
Ο Ουκρανός πρόεδρος αντιμετωπίζει τώρα μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση.
Ο πρώτος πόλεμος είναι ο πραγματικός.
Η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις, η Ουκρανία εξακολουθεί να χρειάζεται τεράστιες ποσότητες δυτικών όπλων και πυρομαχικών και η έλλειψη συστημάτων αεράμυνας παραμένει σοβαρό πρόβλημα.
Ο δεύτερος είναι πολιτικός.
Και αυτός αρχίζει να διεξάγεται στο εσωτερικό της χώρας.
Για μεγάλο μέρος του πολέμου, η ανάγκη εθνικής ενότητας περιόρισε δραστικά την κανονική πολιτική αντιπαράθεση.
Τώρα αυτή η περίοδος φαίνεται να πλησιάζει στα όριά της.
Το μεγαλύτερο δώρο στον Πούτιν;
Οι αντίπαλοι της πρότασης Φεντόροφ έχουν ένα ισχυρό επιχείρημα.
Μια σκληρή προεκλογική μάχη θα μπορούσε να διχάσει την ουκρανική κοινωνία την ώρα που ο στρατός πολεμά.
Κυβέρνηση και αντιπολίτευση θα μπορούσαν να αρχίσουν να ανταλλάσσουν κατηγορίες για στρατιωτικές αποτυχίες, διαφθορά, επιστράτευση και διαχείριση της δυτικής βοήθειας.
Η Ρωσία θα είχε παράλληλα τεράστιο κίνητρο να επηρεάσει την εκλογική διαδικασία μέσω κυβερνοεπιθέσεων και επιχειρήσεων παραπληροφόρησης.
Ήδη Ουκρανοί πολιτικοί προειδοποιούν ότι μια εκλογική διαδικασία υπό τις σημερινές συνθήκες κινδυνεύει να «διαλύσει» την εσωτερική συνοχή της χώρας.
Από αυτή την οπτική, μια προεδρική αναμέτρηση θα μπορούσε να αποτελέσει δώρο στο Κρεμλίνο.
Υπάρχει όμως και η αντίθετη ανάγνωση.
Ή το ισχυρότερο μήνυμα προς τη Μόσχα;
Η άλλη πλευρά του επιχειρήματος είναι εξίσου ισχυρή.
Η Ουκρανία δεν πολεμά μόνο για εδάφη.
Δηλώνει ότι πολεμά και για το δικαίωμά της να παραμείνει δημοκρατικό ευρωπαϊκό κράτος.
Εάν καταφέρει να οργανώσει αξιόπιστες εκλογές ακόμη και υπό τις ακραίες συνθήκες ενός πολέμου, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ισχυρό μήνυμα πολιτικής ανθεκτικότητας.
Θα μπορούσε επίσης να απαντήσει στη ρωσική προσπάθεια να παρουσιάσει τον Ζελένσκι ως πρόεδρο χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται το πολιτικό ρίσκο της πρότασης Φεντόροφ:
και οι δύο πλευρές μπορούν να υποστηρίξουν ότι υπερασπίζονται τη δημοκρατία και την επιβίωση της Ουκρανίας.
Η Ευρώπη παρακολουθεί – και η ένταξη στην ΕΕ περνά από το κράτος δικαίου
Η εσωτερική πολιτική κρίση έχει και ευρωπαϊκή διάσταση.
Η Ουκρανία επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που σημαίνει ότι η ανεξαρτησία των θεσμών, η καταπολέμηση της διαφθοράς και το κράτος δικαίου δεν αποτελούν δευτερεύοντα ζητήματα.
Οι δυτικοί σύμμαχοι θέλουν ταυτόχρονα δύο πράγματα που δεν είναι πάντοτε εύκολο να συμβαδίσουν:
μια σταθερή Ουκρανία ικανή να πολεμήσει και μια δημοκρατική Ουκρανία με ισχυρούς και ανεξάρτητους θεσμούς.
Η νέα πολιτική σύγκρουση στο Κίεβο θα δοκιμάσει ακριβώς αυτή την ισορροπία.
Ο Φεντόροφ πέρασε τον Ρουβίκωνα
Το μεγαλύτερο ερώτημα τώρα είναι τι πραγματικά θέλει ο 35χρονος πρώην υπουργός.
Να πιέσει τον Ζελένσκι να αλλάξει;
Να δημιουργήσει ένα νέο πολιτικό κίνημα;
Ή να προετοιμάσει το έδαφος για τη δική του υποψηφιότητα όταν – ή εάν – ανοίξουν οι κάλπες;
Δεν έχει ανακοινώσει υποψηφιότητα.
Και αυτό πρέπει να παραμείνει σαφές.
Αλλά η δημόσια παρέμβασή του έχει ήδη αλλάξει τη θέση του στο πολιτικό σκηνικό. Το Le Monde χαρακτήρισε την κίνηση ως το μεγαλύτερο πολιτικό ρίσκο της καριέρας του και εκτίμησε ότι η παρέμβαση καθιστά πλέον σαφείς τις πολιτικές του φιλοδοξίες.
Ο Φεντόροφ πέρασε έναν πολιτικό Ρουβίκωνα.
Δεν είναι πλέον απλώς ο αποπεμφθείς υπουργός του Ζελένσκι.
Είναι δυνητικά ο άνθρωπος που μπορεί να τον αμφισβητήσει.
Η πρώτη μάχη για την Ουκρανία μετά τον Ζελένσκι ίσως έχει ήδη αρχίσει
Για περισσότερα από τέσσερα χρόνια, σχεδόν κάθε μεγάλη συζήτηση γύρω από την Ουκρανία αφορούσε τον πόλεμο:
όπλα, εδάφη, στρατιώτες, κυρώσεις, Ρωσία, ΝΑΤΟ, ΗΠΑ.
Τώρα εμφανίζεται ένα διαφορετικό ερώτημα.
Ποιος θα κυβερνήσει την Ουκρανία της επόμενης ημέρας;
Η απάντηση μπορεί να αργήσει.
Ο πόλεμος συνεχίζεται. Οι νομικές και πρακτικές δυσκολίες διεξαγωγής εκλογών είναι τεράστιες. Και ο Φεντόροφ απέχει ακόμη πολύ από το να έχει δημιουργήσει μια οργανωμένη πολιτική εναλλακτική απέναντι στον Ζελένσκι.
Αλλά κάτι έχει ήδη αλλάξει.
Για πρώτη φορά μετά την πλήρη εισβολή του 2022, ένα κορυφαίο πολιτικό πρόσωπο από το ίδιο το σύστημα Ζελένσκι έβαλε ανοιχτά στο τραπέζι την επιστροφή στις κάλπες και συνέδεσε το αίτημα με τη διαφθορά, την ποιότητα της διακυβέρνησης και τη δημοκρατική νομιμοποίηση.
Και αυτό δημιουργεί έναν νέο κίνδυνο για τον Ουκρανό πρόεδρο.
Μέχρι τώρα, ο μεγαλύτερος αντίπαλός του βρισκόταν στη Μόσχα.
Από εδώ και πέρα, ο Ζελένσκι ίσως χρειαστεί να κοιτάζει όλο και περισσότερο και πίσω του – στο ίδιο το Κίεβο.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
