Οι έρευνες διαφθοράς σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τον Ζελένσκι

Οι ουκρανικές αντιδιαφθορικές αρχές ερευνούν υποθέσεις που αγγίζουν πρώην στενούς συνεργάτες, υπουργούς και επιχειρηματικούς κύκλους του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο ίδιος δεν κατηγορείται, όμως το πολιτικό βάρος για την προεδρία του αυξάνεται συνεχώς.

Η νέα δικογραφία και οι πρώτες απομακρύνσεις

Η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά υποθέσεων διαφθοράς που πλησιάζουν όλο και περισσότερο το στενό περιβάλλον του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Την ίδια στιγμή που οι αρχές κατά της διαφθοράς κινούνταν σε νέα μεγάλη έρευνα, ο Ουκρανός πρόεδρος απομάκρυνε την Τετάρτη την αναπληρώτρια επικεφαλής του γραφείου του, Ιρίνα Μούντρα. Η έρευνα αφορά φερόμενη εγκληματική οργάνωση στην οποία εμπλέκονται υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι με δεσμούς προς την προεδρική διοίκηση.

Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται ο ίδιος ο Ζελένσκι, ο οποίος δεν θεωρείται ύποπτος σε καμία από τις υποθέσεις. Ωστόσο, η αυξανόμενη λίστα συνεργατών και πρώην συνεργατών του που ελέγχονται από τις αρχές μετατρέπεται σε σοβαρή πολιτική πρόκληση για τον Ουκρανό πρόεδρο.

Το εύρος της επιχείρησης και τα ποσά που εξετάζονται

Σύμφωνα με το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας, μεταξύ των υπόπτων βρίσκονται, πέρα από τη Μούντρα, ένας εν ενεργεία βουλευτής, ένας πρώην βουλευτής, καθώς και ο διευθύνων σύμβουλος και ο πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου κρατικής τράπεζας. Η περιγραφή αυτή φαίνεται να αφορά τη Sense Bank. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το κύκλωμα βοήθησε στο ξέπλυμα περίπου 3 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό που είχε καταβληθεί ως εγγύηση για ύποπτο σε υπόθεση διαφθοράς.

Η υπόθεση αποτελεί τη νέα φάση της επιχείρησης Midas, η οποία αφορά καταγγελλόμενη διαφθορά στην Energoatom, τη δημόσια εταιρεία πυρηνικής ενέργειας της Ουκρανίας. Η υπόθεση αυτή εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη διαφθορά που έχει αγγίξει την προεδρία Ζελένσκι, ενώ το NABU και η Ειδική Αντιδιαφθορική Εισαγγελία είχαν παρουσιάσει την επιχείρηση τον Νοέμβριο του 2025, έπειτα από έρευνα που διήρκεσε πάνω από έναν χρόνο.

Μίζες, ξέπλυμα χρήματος και η υπόθεση Midas

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μέλη της φερόμενης εγκληματικής οργάνωσης ασκούσαν επιρροή στην Energoatom χωρίς να κατέχουν επίσημες θέσεις στην εταιρεία. Με αντάλλαγμα την έγκριση πληρωμών, φέρονται να ζητούσαν μίζες ύψους 10% έως 15% των συμβάσεων από προμηθευτές. Κατά το NABU, μέσω του κυκλώματος ξεπλύθηκαν περίπου 85 εκατομμύρια ευρώ.

Στην ίδια υπόθεση εμπλέκεται ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης και Ενέργειας, Χέρμαν Χαλουστσένκο, ο οποίος κατηγορήθηκε για ξέπλυμα χρήματος και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Το NABU είχε αναφέρει τον Φεβρουάριο ότι πάνω από 7,4 εκατομμύρια δολάρια, 2,4 εκατομμύρια ευρώ και 1,3 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα, που συνδέονταν με το φερόμενο κύκλωμα, είχαν μεταφερθεί ή διατεθεί στην οικογένειά του.

Τα 3 εκατομμύρια ευρώ που αποτελούν το αντικείμενο της πιο πρόσφατης έρευνας φέρονται να καταβλήθηκαν ως εγγύηση για τον Χαλουστσένκο. Η υπόθεση αυτή φέρει την κωδική ονομασία Forest Gump και συνδέεται άμεσα με την προηγούμενη διαδρομή της υπόθεσης Midas.

Η Sense Bank και οι ηχογραφήσεις της Μούντρα

Με βάση εντάλματα έρευνας που διέρρευσαν, η Sense Bank φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά μέρους των χρημάτων της εγγύησης. Το NABU έδωσε επίσης στη δημοσιότητα ηχητικά ντοκουμέντα, στα οποία ακούγεται η Ιρίνα Μούντρα να συζητά για την τράπεζα και για φερόμενες προσπάθειες επηρεασμού αποφάσεων που την αφορούσαν.

Σε μία από τις συνομιλίες, που καταγράφηκε τον Ιούνιο, η Μούντρα λέει ότι την είχαν ενημερώσει πως ο διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας και ο πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου θα την επισκέπτονταν. Αναφέρεται επίσης σε ένα πρόσωπο με το όνομα «Ντέιβιντ» και στον επικεφαλής κοινοβουλευτικής επιτροπής, παρουσιάζοντάς τους ως ανθρώπους που επιδίωκαν να δώσουν πολιτική κάλυψη στην τράπεζα. Δεν είναι σαφές αν ο «Ντέιβιντ» ήταν αναφορά στον Νταβίντ Αραχαμία, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του προεδρικού κόμματος.

Σε άλλη συνομιλία, η Μούντρα αναφέρει ότι την κάλεσε ο «Τιμούρ», τον οποίο περιέγραψε ως «Ισραηλινό πρόσφυγα», και της ζήτησε να αναλάβει την ευθύνη για τη Sense Bank. Η περιγραφή αυτή φαίνεται να αφορά τον Τιμούρ Μίντιτς, επί χρόνια φίλο και πρώην επιχειρηματικό συνέταιρο του Ζελένσκι, ο οποίος φέρεται ως εγκέφαλος του σκανδάλου διαφθοράς Midas, ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Μίντιτς, ο Γερμάκ και οι παλιές διασυνδέσεις

Ο Τιμούρ Μίντιτς ανήκε στον κύκλο του Ζελένσκι πριν ακόμη ο τελευταίος εισέλθει στην πολιτική. Είναι συνιδιοκτήτης της Kvartal 95, της εταιρείας παραγωγής που συνίδρυσε ο σημερινός πρόεδρος. Ως ύποπτος στην επιχείρηση Midas, έφυγε από την Ουκρανία με προορισμό το Ισραήλ τον Νοέμβριο του 2025.

Το όνομά του εμφανίζεται και σε άλλη έρευνα με την κωδική ονομασία Dynasty. Εκεί, το NABU και η SAPO υποστηρίζουν πως πάνω από 8,8 εκατομμύρια ευρώ ξεπλύθηκαν μέσω πολυτελούς οικιστικού συγκροτήματος έξω από το Κίεβο, με κεφάλαια που προέρχονταν εν μέρει από κυκλώματα διαφθοράς, μεταξύ αυτών και όσα συνδέονται με την Energoatom.

Στην υπόθεση Dynasty εμπλέκεται και ο Αντρίι Γερμάκ, πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου του Ζελένσκι και για χρόνια μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες στην Ουκρανία. Ο Γερμάκ ηγήθηκε του Γραφείου του Προέδρου από το 2020 έως την αποχώρησή του το 2025 και θεωρήθηκε ο στενότερος πολιτικός συνεργάτης του Ζελένσκι, με κεντρικό ρόλο στην εσωτερική πολιτική, τη διπλωματία και τη λήψη αποφάσεων σε περίοδο πολέμου.

Τον Μάιο του 2026, το NABU και η SAPO τον κατονόμασαν ως ύποπτο για ξέπλυμα χρήματος στην υπόθεση Dynasty. Δικαστήριο διέταξε την κράτησή του με δυνατότητα αποφυλάκισης έναντι εγγύησης 2,7 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό που έπειτα καταβλήθηκε. Ο Γερμάκ έχει αρνηθεί τις κατηγορίες.

Νέες υποθέσεις και πολιτικό βάρος για το Κίεβο

Η έρευνα αφορά επίσης τον πρώην αντιπρωθυπουργό Ολεξίι Τσερνισόφ, ο οποίος κατείχε σειρά υψηλόβαθμων κυβερνητικών θέσεων επί Ζελένσκι και έχει περιγραφεί ως μακροχρόνιος φίλος της οικογένειας του προέδρου. Παράλληλα, άλλες υποθέσεις έχουν ήδη αγγίξει πρώην στελέχη του Προεδρικού Γραφείου, όπως τον Ροστισλάβ Σούρμα, πρώην αναπληρωτή επικεφαλής αρμόδιο για την οικονομική πολιτική.

Ο Σούρμα κατηγορήθηκε τον Ιανουάριο σε ξεχωριστή υπόθεση για φερόμενες καταχρήσεις στο σύστημα επιδότησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της Ουκρανίας. Το NABU και η SAPO τον υποπτεύονται, μαζί με τον αδελφό του Όλεχ και άλλα πρόσωπα, για υπεξαίρεση περίπου 2,7 εκατομμυρίων ευρώ. Οι δύο αδελφοί τέθηκαν σε λίστα καταζητούμενων τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο δικαστήριο διέταξε την προφυλάκισή τους ερήμην. Ο Σούρμα, που βρίσκεται στο εξωτερικό, έχει αρνηθεί κάθε παράνομη πράξη.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και το κοινωνικό φορτίο

Οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας. Τον Ιούνιο, το Κίεβο και οι Βρυξέλλες άνοιξαν το πακέτο Fundamentals των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, που καλύπτει το κράτος δικαίου, τη δικαιοσύνη, τις δημόσιες συμβάσεις και τον δημοσιονομικό έλεγχο. Ένα δεύτερο πακέτο για τις εξωτερικές σχέσεις ακολούθησε τον Ιούλιο. Η ΕΕ έχει καταστήσει σαφές ότι η πρόοδος στο Fundamentals θα καθορίσει τον ρυθμό των συνομιλιών, με τους αντιδιαφθορικούς θεσμούς της χώρας υπό στενή παρακολούθηση.

Την ίδια ώρα, οι υποθέσεις έχουν έντονη κοινωνική φόρτιση. Δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί βγήκαν στους δρόμους το 2025 για να υπερασπιστούν την ανεξαρτησία του NABU και της SAPO, μετά την απόφαση του κοινοβουλίου να περιορίσει τις αρμοδιότητές τους. Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ζήτησαν επίσης περαιτέρω έρευνες για καταγγελλόμενη διαφθορά στα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας.

Για τον Ζελένσκι, που ανέλαβε την προεδρία το 2019 με τη δέσμευση να συγκρουστεί με το διεφθαρμένο πολιτικό κατεστημένο της χώρας, η διαρκής εμπλοκή προσώπων του στενού του κύκλου σε βαριές υποθέσεις δημιουργεί ολοένα και μεγαλύτερο πολιτικό βάρος.