Το μεγάλο δίλημμα του Σι: Στηρίζει το Ιράν, αλλά φοβάται την έξοδό του από το NPT
Η Κίνα βρίσκεται μπροστά σε ένα από τα δυσκολότερα διλήμματα της στρατηγικής της στη Μέση Ανατολή.
Από τη μία πλευρά, το Πεκίνο έχει ταχθεί ξεκάθαρα απέναντι στις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι η αποχώρησή της από τη συμφωνία για τα πυρηνικά δημιούργησε τη σημερινή κρίση.
Από την άλλη, η πιθανότητα η Τεχεράνη να εγκαταλείψει τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, το NPT, απειλεί έναν θεσμό που η ίδια η Κίνα θεωρεί θεμέλιο της παγκόσμιας πυρηνικής τάξης.
Και αυτό δημιουργεί μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση:
Πώς στηρίζει η Κίνα το Ιράν χωρίς να στηρίξει μια πορεία προς πυρηνική διάδοση;
Το Πεκίνο δείχνει ευθέως την Ουάσιγκτον
Η επίσημη κινεζική θέση είναι ασυνήθιστα σαφής.
Σε έγγραφο που κατέθεσε ενόψει της Διάσκεψης Αναθεώρησης του NPT, η Κίνα χαρακτήρισε την μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από το JCPOA «τη βασική αιτία των σημερινών εντάσεων γύρω από το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα».
Παράλληλα, το Πεκίνο έχει καταδικάσει επανειλημμένα τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ σε πυρηνικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται υπό τις διασφαλίσεις του IAEA.
Μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε Fordow, Natanz και Isfahan, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωνε:
«Η Κίνα καταδικάζει σθεναρά τις επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τον βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων υπό τις διασφαλίσεις του IAEA».
Τον Φεβρουάριο του 2026, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν νέο γύρο επιθέσεων, το Πεκίνο ζήτησε άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.
Το Ιράν ανεβάζει το χαρτί του NPT
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, στελέχη του ιρανικού κοινοβουλίου έχουν επαναφέρει τη συζήτηση για αποχώρηση από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης.
Η λογική των σκληροπυρηνικών είναι απλή: εάν η συμμετοχή στο NPT και οι έλεγχοι του IAEA δεν προστατεύουν τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις από στρατιωτικές επιθέσεις, τότε ποιο είναι το όφελος της παραμονής;
Ο Εμπραχίμ Ρεζαΐ έχει ήδη κινηθεί σε πολύ σκληρή γραμμή έναντι των επιθεωρήσεων του IAEA, υποστηρίζοντας ότι το κοινοβούλιο θα αντισταθεί σε ελέγχους που θεωρεί αντίθετους με την ιρανική νομοθεσία.
Ωστόσο, το πολιτικό του βάρος έχει μειωθεί: τον Ιούλιο απομακρύνθηκε από τη θέση του εκπροσώπου της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του κοινοβουλίου.
Άρα, η απειλή υπάρχει, αλλά δεν πρέπει ακόμη να αντιμετωπίζεται ως τετελεσμένη στρατηγική απόφαση της Τεχεράνης.
Η Κίνα δεν θέλει ένα πυρηνικό Ιράν
Εδώ βρίσκεται η κόκκινη γραμμή του Πεκίνου.
Η Κίνα υποστηρίζει το δικαίωμα του Ιράν στην ειρηνική πυρηνική ενέργεια, αλλά έχει επανειλημμένα συνδέσει αυτό το δικαίωμα με την παραμονή του στο NPT και την εποπτεία του IAEA.
Στην τριμερή συνάντηση Κίνας–Ρωσίας–Ιράν στο Πεκίνο το 2025, οι τρεις χώρες χαρακτήρισαν το NPT «ακρογωνιαίο λίθο του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης» και χαιρέτισαν τη δέσμευση της Τεχεράνης να συνεχίσει να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της.
Το κινεζικό μήνυμα είναι επομένως διπλό.
Το Ιράν έχει δικαίωμα στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία.
Αλλά το Πεκίνο δεν επιθυμεί ούτε την απόκτηση πυρηνικού όπλου ούτε την κατάρρευση του θεσμικού πλαισίου που επιτρέπει να ελέγχεται ότι το πρόγραμμα παραμένει ειρηνικό.
Γιατί μια έξοδος από το NPT θα τρόμαζε το Πεκίνο
Μια πραγματική αποχώρηση του Ιράν θα μπορούσε να δημιουργήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και άλλες περιφερειακές δυνάμεις θα επανεξέταζαν τις δικές τους στρατηγικές επιλογές.
Το Ισραήλ θα μπορούσε να θεωρήσει ότι μειώνεται δραστικά ο χρόνος προειδοποίησης για πιθανή ιρανική πυρηνική στρατιωτική ικανότητα.
Και οι ΗΠΑ θα αντιμετώπιζαν ισχυρότερες πιέσεις για νέα στρατιωτική δράση.
Για την Κίνα, αυτό θα ήταν σχεδόν το χειρότερο δυνατό σενάριο.
Το Πεκίνο χρειάζεται σταθερότητα στον Κόλπο, όχι έναν νέο πυρηνικό ανταγωνισμό.
Χρειάζεται ασφαλείς ενεργειακές ροές.
Και χρειάζεται μια διεθνή τάξη στην οποία μπορεί να επικαλείται κανόνες και συνθήκες, ειδικά όταν κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι τους παραβιάζει.
Θα χρησιμοποιήσει η Κίνα το βέτο;
Εδώ απαιτείται προσοχή.
Είναι εύλογο ότι το Πεκίνο θα αντιταχθεί σε μια νέα προσπάθεια επιβολής βαριών κυρώσεων μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας, ιδιαίτερα εάν θεωρήσει ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν τον ΟΗΕ για να νομιμοποιήσουν μια πολιτική «μέγιστης πίεσης».
Η Κίνα έχει ήδη δηλώσει ότι αντιτίθεται σε περαιτέρω κυρώσεις και στην κατάχρηση των εξουσιών του Συμβουλίου Ασφαλείας για μονομερή τιμωρία του Ιράν.
Έχει επίσης συντονιστεί με τη Ρωσία στο ζήτημα του λεγόμενου snapback και έχει αμφισβητήσει τη νομική και διαδικαστική βάση προηγούμενων δυτικών κινήσεων.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το Πεκίνο έχει δεσμευτεί εκ των προτέρων να μπλοκάρει οποιαδήποτε μελλοντική απόφαση, ανεξάρτητα από το τι θα κάνει η Τεχεράνη.
Εάν το Ιράν εγκατέλειπε πράγματι το NPT και έπαυε κάθε διαφάνεια γύρω από το πυρηνικό του πρόγραμμα, η κινεζική θέση θα γινόταν πολύ δυσκολότερη.
Η στρατηγική του Πεκίνου: Στήριξη χωρίς λευκή επιταγή
Η πιθανότερη κινεζική στρατηγική είναι επομένως να κινηθεί σε τρία επίπεδα.
Πρώτον, να συνεχίσει να καταδικάζει τις στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν και να αποδίδει μεγάλο μέρος της ευθύνης για την κρίση στην Ουάσιγκτον.
Δεύτερον, να εμποδίζει όσο μπορεί την πλήρη οικονομική και διπλωματική απομόνωση της Τεχεράνης.
Τρίτον, να πιέζει το ίδιο το Ιράν να μην κάνει το βήμα που θα κατέρριπτε το NPT ως πλαίσιο ελέγχου.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της κινεζικής πολιτικής:
να προστατεύσει το Ιράν από την αμερικανική πίεση, χωρίς να προστατεύσει μια πιθανή ιρανική βόμβα.
Το πετρέλαιο βρίσκεται πίσω από τη διπλωματία
Υπάρχει φυσικά και το οικονομικό σκέλος.
Η Κίνα είναι ο σημαντικότερος προορισμός για το ιρανικό πετρέλαιο και έχει τεράστιο συμφέρον να αποφευχθεί νέα κατάρρευση των ενεργειακών ροών στον Περσικό Κόλπο.
Ένας νέος πόλεμος θα μπορούσε να κλείσει ή να περιορίσει ξανά τη ναυσιπλοΐα στον Ορμούζ, να εκτινάξει τις διεθνείς τιμές και να πλήξει την κινεζική οικονομία.
Για το Πεκίνο, λοιπόν, η σταθερότητα στο Ιράν δεν είναι ζήτημα ιδεολογικής αλληλεγγύης.
Είναι εθνικό οικονομικό συμφέρον.
Και αν ξεσπάσει νέος πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν;
Η πιθανότερη αντίδραση της Κίνας δεν θα ήταν στρατιωτική εμπλοκή στο πλευρό της Τεχεράνης.
Δεν υπάρχει σήμερα ένδειξη ότι το Πεκίνο προτίθεται να μετατρέψει τη στρατηγική εταιρική σχέση με το Ιράν σε συμμαχία αμοιβαίας στρατιωτικής άμυνας.
Η κινεζική απάντηση θα ήταν πιθανότερα διπλωματική, οικονομική και θεσμική.
Το Πεκίνο θα επιχειρούσε να κινητοποιήσει το Συμβούλιο Ασφαλείας, να καταδικάσει τη χρήση βίας, να συνεργαστεί με τη Ρωσία και άλλες χώρες του Παγκόσμιου Νότου και να διατηρήσει εμπορικούς διαύλους με την Τεχεράνη.
Αυτό ακριβώς έχει κάνει ήδη.
Ο Κινέζος πρεσβευτής στον ΟΗΕ Φου Κονγκ δήλωνε τον Μάρτιο:
«Η χρήση βίας δεν είναι ο σωστός τρόπος επίλυσης διεθνών διαφορών», καλώντας ΗΠΑ και Ισραήλ να σταματήσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και την Ουάσιγκτον να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Η Κίνα φοβάται περισσότερο την κατάρρευση του συστήματος
Το μεγάλο κινεζικό δίλημμα επομένως δεν είναι εάν θα επιλέξει ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Είναι εάν μπορεί να προστατεύσει ταυτόχρονα δύο πράγματα που ενδέχεται να έρθουν σε σύγκρουση:
τη στρατηγική εταιρική σχέση με το Ιράν και το διεθνές καθεστώς μη διάδοσης.
Μέχρι σήμερα, το Πεκίνο πιστεύει ότι μπορεί.
Γι’ αυτό επιμένει στη διαπραγμάτευση, στη συνεργασία με τον IAEA και στην παραμονή του Ιράν μέσα στο NPT.
Η Κίνα μπορεί να θεωρεί δικαιολογημένη την οργή της Τεχεράνης.
Δεν σημαίνει ότι θέλει να δει την απειλή της να γίνεται πραγματικότητα.
Γιατί εάν το Ιράν εγκαταλείψει το NPT και η Ουάσιγκτον απαντήσει με νέο πόλεμο, η Κίνα θα βρεθεί αντιμέτωπη με ακριβώς αυτό που προσπαθεί να αποφύγει:
μια πυρηνική κρίση, μια ενεργειακή κρίση και μια σύγκρουση με τις ΗΠΑ να εξελίσσονται ταυτόχρονα στον ίδιο γεωπολιτικό χώρο.
Πηγή: pagenews.gr