Με το βλέμμα στραμμένο στην «επόμενη ημέρα» μετά το Ταμείο Ανάκαμψης συνεδριάζει σήμερα, Δευτέρα 24 Αυγούστου, το Υπουργικό Συμβούλιο υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, με μια ατζέντα που ακουμπά σχεδόν ολόκληρο τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Ο απολογισμός του «Ελλάδα 2.0», το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον τουρισμό, το νέο πλαίσιο χωροθέτησης των ΑΠΕ, η πολιτική για τη μείωση των τιμών, η περιφερειακή ανάπτυξη και ένα νέο νομοσχέδιο για τη διαχείριση των αναπτυξιακών προγραμμάτων βρίσκονται στην επίσημη ημερήσια διάταξη.
Το βασικό οικονομικό ερώτημα, ωστόσο, είναι ένα: τι έρχεται μετά το τέλος του έκτακτου ευρωπαϊκού «πακέτου» του Ταμείου Ανάκαμψης;
Η κυβερνητική απάντηση περνά πλέον μέσα από το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030, συνολικού ύψους περίπου 23 δισ. ευρώ, καθώς και από αυξημένους εθνικούς πόρους για δημόσιες επενδύσεις και νέα εργαλεία προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων
Ο απολογισμός του «Ελλάδα 2.0»
Τον απολογισμό ολοκλήρωσης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας παρουσιάζουν στο Υπουργικό ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος και ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.
Ήδη από τον Ιούνιο ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αναφέρει ότι μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης είχαν διοχετευθεί στην ελληνική οικονομία περισσότερα από 25 δισ. ευρώ, ενώ η κυβέρνηση είχε μπει στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωση των τελευταίων οροσήμων
Στην προηγούμενη συνεδρίαση του Υπουργικού, στις 30 Ιουλίου, ο Νίκος Παπαθανάσης είχε επισημάνει ότι το τελευταίο αίτημα πληρωμής πρέπει να κατατεθεί πλήρες το αργότερο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων.
Η μεγάλη μετάβαση: Από το RRF στα 23 δισ. του ΕΠΑ
Το κρίσιμο ζήτημα για την οικονομία δεν είναι μόνο η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά η αποφυγή ενός επενδυτικού «κενού» από το 2027 και μετά.
Εδώ έρχεται το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030.
Το πρόγραμμα διαθέτει πόρους περίπου 23 δισ. ευρώ για την επόμενη πενταετία, εκ των οποίων περίπου 5,8 δισ. ευρώ αφορούν την ομαλή ολοκλήρωση έργων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είχε περιγράψει τον σχεδιασμό με χαρακτηριστικό τρόπο:
«Υπερδιπλασιάζουμε τους εθνικούς πόρους για ανάπτυξη. Με 23 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2030, χρηματοδοτούμε έργα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας».
Και είχε προσθέσει:
«Η καλή πορεία της οικονομίας μάς δίνει περισσότερους πόρους και, μαζί με αυτούς, μεγαλύτερη ευθύνη να αξιοποιήσουμε σωστά κάθε διαθέσιμο ευρώ».
16,7 δισ. ευρώ δημόσιες επενδύσεις μόνο το 2026
Ο οικονομικός σχεδιασμός της επόμενης ημέρας δεν περιορίζεται στο ΕΠΑ.
Για το 2026, το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων έχει διαμορφωθεί στα 16,7 δισ. ευρώ, ποσό περίπου τριπλάσιο σε σχέση με το 2019, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν συνεπάγεται και τέλος της επενδυτικής δυναμικής.
«Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σηματοδοτεί το τέλος της ανάπτυξης. Η Ελλάδα περνά από την εποχή των έκτακτων εργαλείων στην εποχή της κανονικής, βιώσιμης και αυτοτροφοδοτούμενης ανάπτυξης», έχει επισημάνει το οικονομικό επιτελείο.
Νέο νομοσχέδιο για τα αναπτυξιακά προγράμματα
Στη σημερινή συνεδρίαση ο Νίκος Παπαθανάσης παρουσιάζει και νέο νομοσχέδιο για τη διαχείριση και την ενίσχυση των αναπτυξιακών προγραμμάτων.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ακριβώς επειδή η χώρα περνά σε διαφορετική χρηματοδοτική περίοδο.
Το στοίχημα είναι οι εθνικοί πόροι να κινούνται ταχύτερα, με μικρότερες διοικητικές καθυστερήσεις και σαφέστερη παρακολούθηση της πορείας των έργων.
Από το 2027 και μετά, η αποτελεσματικότητα του ΕΠΑ και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων θα είναι καθοριστική για το εάν η επενδυτική δραστηριότητα που ενισχύθηκε από το RRF θα μπορέσει να διατηρήσει την ταχύτητά της.
ΑΠΕ: Νέοι κανόνες για επενδύσεις και χωροθέτηση
Το δεύτερο μεγάλο επενδυτικό μέτωπο είναι η ενέργεια.
Στο Υπουργικό παρουσιάζεται από τον Σταύρο Παπασταύρου, τον Νίκο Τσάφο και τη Μαρία-Ελένη Σούκουλη-Βιλιάλη το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Το πλαίσιο έχει ήδη τεθεί σε ισχύ με υπουργική απόφαση και καθορίζει νέους όρους και προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ και σταθμών αποθήκευσης.
Η στόχευση είναι διπλή: μεγαλύτερη επενδυτική ασφάλεια για τους developers, αλλά και αυστηρότερες δικλείδες για περιβάλλον, πολιτιστική κληρονομιά και τοπικές κοινωνίες.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις για την ενεργειακή αγορά, καθώς η έλλειψη σαφών χωροταξικών κανόνων αποτελούσε επί χρόνια πηγή αβεβαιότητας, καθυστερήσεων και προσφυγών.
Τουρισμός: Νέος χωροταξικός χάρτης για τις επενδύσεις
Στο ίδιο Υπουργικό έρχεται και το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, με κοινή εισήγηση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της υπουργού Τουρισμού Όλγας Κεφαλογιάννη.
Εδώ το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε περίοδο αυξημένης ζήτησης για νέα ξενοδοχειακά projects, resorts, τουριστικές κατοικίες και σύνθετες επενδύσεις. Ταυτόχρονα, όμως, μεγαλώνει η πίεση σε κορεσμένους νησιωτικούς προορισμούς, υδάτινους πόρους, υποδομές και περιβάλλον.
Το νέο χωροταξικό καλείται να ορίσει πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να κατευθυνθεί η νέα τουριστική ανάπτυξη.
«Περιφέρεια 2030»: Νησιά και ορεινές περιοχές στο κάδρο
Το Υπουργικό συζητά παράλληλα το σχέδιο «Περιφέρεια 2030», με άξονες την εδαφική συνοχή, τη νησιωτικότητα και την ενίσχυση των ορεινών περιοχών.
Η συγκεκριμένη ενότητα συνδέεται άμεσα με το ΕΠΑ των 23 δισ. ευρώ.
Ο Πιερρακάκης έχει υπογραμμίσει ότι το νέο πρόγραμμα σχεδιάστηκε ώστε οι πόροι να κατευθύνονται όχι μόνο στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και στα νησιά, τις ορεινές περιοχές και τις Περιφέρειες.
«Τα νησιά δεν είναι η άκρη της Ελλάδας. Είναι η καρδιά της», είχε δηλώσει πρόσφατα από τη Ρόδο, συνδέοντας τη νησιωτικότητα με τον νέο αναπτυξιακό σχεδιασμό.
Στο ίδιο τραπέζι και η μάχη των τιμών
Η οικονομική ατζέντα του Υπουργικού δεν αφορά μόνο τις επενδύσεις.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ενημερώνει το Υπουργικό για την εφαρμογή της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας για τη μείωση των τιμών.
Η ακρίβεια παραμένει ένα από τα βασικότερα πολιτικά προβλήματα για την κυβέρνηση και η συζήτηση γίνεται λίγες ημέρες πριν μπει στην τελική ευθεία το πακέτο της ΔΕΘ.
Έτσι, η σημερινή συνεδρίαση συνδέει δύο διαφορετικές χρονικές κλίμακες: την άμεση πίεση στην καθημερινότητα των νοικοκυριών και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό επενδύσεων και ανάπτυξης.
Το μεγάλο στοίχημα μετά τα ευρωπαϊκά δισεκατομμύρια
Το «Ελλάδα 2.0» αποτέλεσε ένα έκτακτο εργαλείο χρηματοδότησης που δύσκολα μπορεί να επαναληφθεί στην ίδια κλίμακα.
Για την κυβέρνηση, επομένως, το πραγματικό τεστ αρχίζει τώρα.
Μπορεί η Ελλάδα να συνεχίσει την επενδυτική της πορεία όταν σταματήσει η έκτακτη ροή δισεκατομμυρίων του Ταμείου Ανάκαμψης;
Η απάντηση που επιχειρεί να δώσει το οικονομικό επιτελείο βασίζεται σε τρεις πυλώνες:
- 23 δισ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030,
- ισχυρό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων,
- περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις με σαφέστερους κανόνες σε ενέργεια, τουρισμό και περιφέρεια.
Αυτός είναι και ο πραγματικός οικονομικός πυρήνας του σημερινού Υπουργικού.
Το RRF φτάνει στο τέλος του.
Η επόμενη μάχη είναι να μη χαθεί η επενδυτική ταχύτητα που δημιούργησε.