Τέλος στα φωτοβολταϊκά παντού: Το 1,5% αλλάζει τον χάρτη των ΑΠΕ – Ποιες περιοχές κλειδώνουν
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Τέλος στα φωτοβολταϊκά παντού: Το 1,5% αλλάζει τον χάρτη των ΑΠΕ – Ποιες περιοχές κλειδώνουν
ΑΠΕ με νέους «κόφτες»: Το 1,5% αλλάζει τον χάρτη – Πού μπαίνει τέλος σε φωτοβολταϊκά και αιολικά
Νέο τοπίο στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών δημιουργεί το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 19 Αυγούστου και αντικαθιστά το πλαίσιο του 2008.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει την αγορά των ΑΠΕ σε μια δεύτερη φάση: όχι απλώς περισσότερα έργα, αλλά περισσότερα έργα εκεί όπου χωροταξικά μπορούν να γίνουν, με σαφέστερες «κόκκινες γραμμές» για το περιβάλλον, την αγροτική γη, τον τουρισμό και τα νησιά.
Το πιο χαρακτηριστικό νέο όριο αφορά τα φωτοβολταϊκά: οι νέες εγκαταστάσεις δεν θα μπορούν να ξεπερνούν συνολικά το 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας. Το ΥΠΕΝ επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για οριζόντιο κανόνα σε ολόκληρη τη χώρα, με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα υπερσυγκέντρωσης έργων.
Παπασταύρου: «Περισσότερη ελληνική ενέργεια, αλλά με σχέδιο»
Η πολιτική φιλοσοφία του νέου πλαισίου αποτυπώνεται στη θέση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου:
«Στόχος μας είναι να παράγουμε περισσότερη ελληνική ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο, ενισχύοντας την ενεργειακή μας αυτονομία και εξασφαλίζοντας πιο προσιτές τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις».
Το μήνυμα είναι διπλό: η κυβέρνηση δεν εγκαταλείπει την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, αλλά επιχειρεί να περιορίσει τις συγκρούσεις που δημιουργήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια γύρω από τη χωροθέτηση μεγάλων έργων.
Το ΥΠΕΝ μιλά πλέον ανοιχτά για σαφείς κανόνες ανάπτυξης και ισχυρότερη προστασία των τοπικών κοινωνιών και του περιβάλλοντος.
Φωτοβολταϊκά: Το 1,5% γίνεται νέα «κόκκινη γραμμή»
Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η θέσπιση ανώτατου ποσοστού εδαφικής κάλυψης.
Για νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση, η συνολική κάλυψη δεν μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.
Ο περιορισμός έχει ιδιαίτερη σημασία για περιοχές όπου ήδη έχει αναπτυχθεί μεγάλος αριθμός φωτοβολταϊκών και έχουν ενταθεί οι αντιδράσεις για τη μετατροπή αγροτικής γης και φυσικού τοπίου σε ενεργειακές ζώνες.
Το ΥΠΕΝ επιχειρεί έτσι να βάλει ένα σαφές ανώτατο όριο στην πυκνότητα των νέων έργων.
Πού δεν θα μπαίνουν πλέον φωτοβολταϊκά
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί αυστηρό κατάλογο περιοχών αποκλεισμού.
Μεταξύ άλλων, νέοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί δεν επιτρέπονται σε:
- προστατευόμενες περιοχές Natura 2000,
- δάση και δασικές εκτάσεις,
- υγροτόπους Ramsar και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
- εθνικούς δρυμούς,
- μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση,
- Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
- προστατευόμενες περιοχές πολιτιστικής κληρονομιάς,
- Περιοχές Άνευ Δρόμων,
- ακτές κολύμβησης.
Το ΥΠΕΝ επιβεβαιώνει επίσης ειδικούς κανόνες για προστατευόμενες αναβαθμίδες και για περιοχές κοντά σε σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Ειδικές αποστάσεις από μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η πρόβλεψη για την οπτική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σε φωτοβολταϊκά που σχεδιάζονται εντός ζώνης 1.500 μέτρων από μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας απαιτείται ειδική μελέτη θέασης.
Αντίστοιχος έλεγχος προβλέπεται σε ζώνη 1.000 μέτρων από αρχαιολογικές ζώνες απολύτου προστασίας και άλλες ευαίσθητες πολιτιστικές περιοχές.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και εκεί όπου ένα έργο δεν απαγορεύεται απολύτως, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι δεν αλλοιώνει σοβαρά το τοπίο και την οπτική σχέση με σημαντικά μνημεία.
Αυστηρότεροι κανόνες και για τα αιολικά
Το νέο πλαίσιο βάζει νέους περιορισμούς και στους αιολικούς σταθμούς.
Μεταξύ των περιοχών όπου περιορίζεται ή αποκλείεται η νέα εγκατάσταση περιλαμβάνονται:
- η Αττική,
- η Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,
- περιοχές άνω των 1.200 μέτρων,
- υγρότοποι Ramsar,
- μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,
- πυρήνες εθνικών δρυμών,
- Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
- Περιοχές Άνευ Δρόμων,
- ευαίσθητες τουριστικές ζώνες.
Το ΥΠΕΝ επιβεβαιώνει ότι τα νέα κριτήρια αποκλεισμού είναι αυστηρότερα από εκείνα του προηγούμενου καθεστώτος.
Ο τουρισμός μπαίνει πλέον στην εξίσωση
Ένα από τα σημαντικότερα νέα στοιχεία είναι η σύνδεση του χωροταξικού των ΑΠΕ με το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό.
Το νέο τουριστικό πλαίσιο θεσμοθετήθηκε στις 7 Αυγούστου και προβλέπει διαφορετικές κατηγορίες περιοχών με βάση τη φέρουσα ικανότητα και τον βαθμό τουριστικής ανάπτυξης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή πολιτική δεν σχεδιάζεται πλέον ανεξάρτητα από τον τουρισμό.
Σε περιοχές υψηλής τουριστικής πίεσης, ιδιαίτερα στα νησιά, οι νέες ενεργειακές εγκαταστάσεις θα πρέπει να αξιολογούνται και με βάση την επίδρασή τους στο τοπίο και στο τουριστικό προϊόν.
Νησιά: Το 4% και η ειδική μελέτη τοπίου
Τα νησιά αποτελούν ειδική κατηγορία.
Για νέους αιολικούς σταθμούς προβλέπεται ειδική μελέτη τοπίου στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
Το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από αιολικά παραμένει στο 4% ανά Δημοτική Ενότητα, ενώ σε μικρότερα νησιά προβλέπονται πρόσθετοι περιορισμοί.
Η κυβέρνηση επιχειρεί εδώ να αντιμετωπίσει μια από τις μεγαλύτερες πηγές αντιδράσεων απέναντι στις ΑΠΕ: το ενδεχόμενο υπερβολικής αλλοίωσης του νησιωτικού τοπίου.
Natura και ορνιθοπανίδα: Μόνο με αυστηρές προϋποθέσεις
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας που αφορούν την ορνιθοπανίδα.
Η ανάπτυξη αιολικών σε τέτοιες περιοχές δεν αποτελεί τον κανόνα.
Μπορεί να επιτραπεί μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με ειδική περιβαλλοντική τεκμηρίωση και εφόσον υπάρχει επαρκές αιολικό δυναμικό.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: η ενεργειακή αξιοποίηση δεν μπορεί πλέον να θεωρείται αυτομάτως υπέρτερη της προστασίας ευαίσθητων οικοσυστημάτων.
Αποθήκευση: Ο νέος πυλώνας της πράσινης μετάβασης
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιορίζεται σε φωτοβολταϊκά και αιολικά.
Εντάσσει στον σχεδιασμό την αποθήκευση ενέργειας, το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, τη βιομάζα, τη γεωθερμία και τα μικρά υδροηλεκτρικά.
Η αποθήκευση αποκτά ειδικό βάρος καθώς η μεγάλη διείσδυση φωτοβολταϊκών και αιολικών προκαλεί ολοένα συχνότερα ζητήματα πλεονάζουσας παραγωγής και περικοπών πράσινης ενέργειας.
Χωρίς μπαταρίες και άλλες μορφές αποθήκευσης, η χώρα μπορεί να εγκαθιστά περισσότερες ΑΠΕ χωρίς να μπορεί να αξιοποιεί πλήρως την παραγωγή τους.
Ο στόχος του 2030 παραμένει πολύ ψηλά
Οι αυστηρότεροι κανόνες χωροθέτησης δεν σημαίνουν χαμηλότερες ενεργειακές φιλοδοξίες.
Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει συμμετοχή των ΑΠΕ τουλάχιστον 43% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και περίπου 75,7% στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030.
Άρα η κυβέρνηση επιχειρεί να πετύχει δύο στόχους που συχνά συγκρούονται:
περισσότερη πράσινη ηλεκτροπαραγωγή και ταυτόχρονα μικρότερη πίεση σε ευαίσθητες περιοχές.
Το μεγάλο πολιτικό στοίχημα: Να τελειώσει η «άναρχη» χωροθέτηση
Το νέο χωροταξικό έχει επομένως και καθαρά πολιτική διάσταση.
Η κοινωνική αντίδραση απέναντι σε φωτοβολταϊκά και αιολικά δεν οφείλεται πάντοτε σε αντίθεση προς την πράσινη ενέργεια.
Σε πολλές περιοχές συνδέεται με την αίσθηση ότι έργα αναπτύχθηκαν χωρίς σαφή συνολικό σχεδιασμό, με υπερβολική συγκέντρωση ή χωρίς επαρκή προστασία του τοπίου.
Το ίδιο το ΥΠΕΝ δηλώνει ότι με το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει τέλος στην άναρχη χωροθέτηση έργων σε ευαίσθητες περιοχές και να δημιουργήσει σαφές εθνικό πλαίσιο για επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.
Από το «βάζουμε παντού ΑΠΕ» στο «βάζουμε ΑΠΕ εκεί που πρέπει»
Αυτή είναι τελικά η σημαντικότερη αλλαγή φιλοσοφίας.
Η πρώτη φάση της ενεργειακής μετάβασης είχε έναν κυρίαρχο στόχο: να αυξηθεί γρήγορα η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ.
Η δεύτερη φάση είναι πιο δύσκολη.
Πρέπει να απαντήσει στο πού, στο πόσο και στο με ποιους όρους.
Το όριο του 1,5% στα φωτοβολταϊκά, οι αυστηρότερες ζώνες αποκλεισμού, οι ειδικοί κανόνες για τα νησιά και η σύνδεση με τον τουριστικό χωροταξικό σχεδιασμό δείχνουν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από την ποσότητα των ΑΠΕ στην ποιότητα της χωροθέτησής τους.
Και αυτό θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό εάν η Ελλάδα θα μπορέσει να συνεχίσει την πράσινη μετάβαση χωρίς να μετατρέψει κάθε νέο ενεργειακό έργο σε σύγκρουση με τις τοπικές κοινωνίες.
Το νέο μήνυμα είναι πλέον σαφές: περισσότερη ελληνική πράσινη ενέργεια, αλλά όχι παντού και όχι χωρίς όρια.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
