Ο θάνατος ενός αμφιλεγόμενου στρατηγού
Ο Ράτκο Μλάντιτς, ο πρώην διοικητής του στρατού των Σερβοβόσνιων που συνδέθηκε όσο λίγοι με τα εγκλήματα του πολέμου στη Βοσνία, πέθανε στη Χάγη σε ηλικία 84 ετών. Η πορεία του ταυτίστηκε με δύο από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της σύγκρουσης: τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα και την πολιορκία του Σαράγεβο.
Τρεις δεκαετίες μετά τον πόλεμο στη Βοσνία, η Σρεμπρένιτσα εξακολουθεί να θεωρείται η μεγαλύτερη μαζική δολοφονία στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κανένα πρόσωπο δεν συνδέθηκε περισσότερο με αυτή την τραγωδία από τον Μλάντιτς σύμφωνα με την dw.com
Η Σρεμπρένιτσα και η «ασφαλής ζώνη» του ΟΗΕ
Τον Ιούλιο του 1995, οι δυνάμεις υπό τη διοίκησή του κατέλαβαν τη μουσουλμανική πόλη της ανατολικής Βοσνίας, παρότι είχε ανακηρυχθεί «ασφαλής ζώνη» από τα Ηνωμένα Έθνη. Ακολούθησαν μαζικές εκτελέσεις και εκδιώξεις: περισσότεροι από 8.300 άοπλοι άνδρες και αγόρια δολοφονήθηκαν, ενώ γυναίκες και παιδιά αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή.
Αργότερα, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία έκρινε ότι η σφαγή της Σρεμπρένιτσα συνιστά γενοκτονία. Η υπόθεση αυτή παραμένει σημείο αναφοράς για τη διεθνή δικαιοσύνη και τη μνήμη του πολέμου στη Βοσνία.
Η πολιορκία του Σαράγεβο
Η Σρεμπρένιτσα δεν ήταν η μόνη βαριά κατηγορία που βάρυνε τον Μλάντιτς. Υπό τη διοίκησή του πραγματοποιήθηκε και η πολιορκία του Σαράγεβο, μία από τις πιο παρατεταμένες και αιματηρές πολιορκίες της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας.
Για περισσότερους από 40 μήνες, η πρωτεύουσα της Βοσνίας βρισκόταν κάτω από συνεχή πυρά. Περίπου 11.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους περισσότερα από 1.600 παιδιά. Ο πόλεμος στη Βοσνία συνολικά άφησε πίσω του περίπου 100.000 νεκρούς και πάνω από δύο εκατομμύρια εκτοπισμένους.
Από αξιωματικός της Γιουγκοσλαβίας σε ηγετικό πρόσωπο των Σερβοβόσνιων
Γεννημένος το 1943 στην ανατολική Βοσνία, ο Μλάντιτς ακολούθησε στρατιωτική σταδιοδρομία στη Γιουγκοσλαβία. Με τη διάλυση της χώρας και τους πολέμους της δεκαετίας του 1990, στράφηκε στον σερβικό εθνικισμό και το 1992 ανέλαβε την ηγεσία των σερβοβοσνιακών δυνάμεων.
Η επιρροή του δεν περιορίστηκε στο πεδίο της μάχης. Κατά τη διάρκεια του πολέμου αναδείχθηκε σε μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες της σερβικής πλευράς, αποκτώντας ρόλο που ξεπερνούσε τις στρατιωτικές του αρμοδιότητες.
Η διαφυγή, η σύλληψη και η καταδίκη
Παρότι είχε κατηγορηθεί ήδη από το 1995, ο Μλάντιτς παρέμεινε φυγόδικος για 16 χρόνια. Συνελήφθη τελικά το 2011 και οδηγήθηκε στη Χάγη, όπου εκδικάστηκε η υπόθεσή του.
Το Δικαστήριο της Χάγης τον καταδίκασε το 2017 σε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου στη Βοσνία. Η καταδίκη του επικυρώθηκε οριστικά το 2021, όταν απορρίφθηκε η έφεσή του.
Άρνηση ευθύνης και κληρονομιά που διχάζει
Μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Μλάντιτς αρνιόταν κάθε ευθύνη για όσα του αποδίδονταν. Δεν παραδέχθηκε ποτέ την ενοχή του και υποστήριζε ότι οι κατηγορίες εις βάρος του είχαν πολιτικά κίνητρα.
Για τη διεθνή κοινότητα, παρέμεινε ένα από τα βασικά πρόσωπα πίσω από τα εγκλήματα πολέμου στη Βοσνία και τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα. Την ίδια στιγμή, αρκετοί υποστηρικτές του στη Σερβία και στη σερβική κοινότητα της Βοσνίας συνέχισαν να τον αντιμετωπίζουν ως υπερασπιστή των σερβικών συμφερόντων.
Με τον θάνατό του κλείνει η ζωή ενός από τους πιο αμφιλεγόμενους πρωταγωνιστές του πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία, όχι όμως και η συζήτηση γύρω από τη Σρεμπρένιτσα, τα εγκλήματα στη Βοσνία και τις πληγές που άφησε η διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας.