Βελιγράδι: Χωρίς κρατικές τιμές η κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς

Μνημόσυνο και ταφή χωρίς επίσημες τιμές για τον καταδικασμένο για εγκλήματα πολέμου πρώην διοικητή των Σέρβων της Βοσνίας. Η υπόθεση προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην Ε.Ε. και δοκιμάζει εκ νέου τις σχέσεις Σερβίας-Βρυξελλών.

Μνημόσυνο στο Βελιγράδι, αλλά όχι κρατική τελετή

Με μνημόσυνο στο «Σπίτι του Σερβικού Στρατού» στο Βελιγράδι ξεκίνησαν το Σάββατο οι διαδικασίες για τον Ράτκο Μλάντιτς, τον πρώην διοικητή του στρατού των Σέρβων της Βοσνίας και καταδικασμένο για εγκλήματα πολέμου. Η τελετή δεν οργανώθηκε από το κράτος, αλλά από ένωση απόστρατων στρατηγών, ενώ από την αρχή έγινε σαφές ότι δεν θα υπάρξει επίσημη κρατική συμμετοχή.

Η οικογένειά του έχει ανακοινώσει ότι η ταφή θα γίνει τη Δευτέρα, σε εκκλησία κοντά στο κοιμητήριο Κοσούτνιακ, χωρίς κρατικές ή στρατιωτικές τιμές. Παράλληλα, δεν αναμένεται να παραστούν εν ενεργεία αξιωματούχοι, ανάμεσά τους ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο πρωθυπουργός και ο πρόεδρος της Βουλής.

Δεν προβλέπονται κανονιοβολισμοί, ούτε τελετουργική στρατιωτική παρουσία, ενώ απορρίφθηκαν και τα αιτήματα να ταφεί στη Λεωφόρο των Μεγάλων ή στη Λεωφόρο των Διακεκριμένων Πολιτών.

Η πορεία της σορού από τη Χάγη στο Βελιγράδι

Ο Μλάντιτς πέθανε την περασμένη εβδομάδα ενώ εξέτιε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που τελέστηκαν στον πόλεμο της Βοσνίας, από το 1992 έως το 1995. Τα λείψανά του μεταφέρθηκαν αεροπορικώς από τη Χάγη στη Σερβία την Πέμπτη με κυβερνητικό αεροσκάφος.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, στρατιώτες του σερβικού στρατού μετέφεραν το φέρετρο, καλυμμένο με τη σερβική σημαία, από το αεροπλάνο σε μπορντό βαν χωρίς διακριτικά. Στη συνέχεια, το όχημα συνοδεύτηκε από την αστυνομία στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο του Βελιγραδίου.

Στο ίδιο αεροσκάφος επέβαινε και ο υπουργός Δικαιοσύνης της Σερβίας, Νενάντ Βούιτς, μαζί με τον γιο του Μλάντιτς, Ντάρκο, καθώς και δύο πρώην επιτελείς του στρατού του. Ο Βούιτς είχε αρχικά ανακοινώσει ότι η Σερβία θα απονέμει στον Μλάντιτς «όλες τις στρατιωτικές και κρατικές τιμές».

Η σορός μεταφέρθηκε πρώτα στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Βελιγραδίου για νεκροψία και κατόπιν το φέρετρο εκτέθηκε σε εκκλησία πριν από την ταφή της Δευτέρας.

Ο Μλάντιτς, ο πόλεμος και οι καταδίκες

Η ιστορία του Ράτκο Μλάντιτς παραμένει άρρηκτα δεμένη με τα εγκλήματα του πολέμου στη Βοσνία. Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Βοσνίας από τη Γιουγκοσλαβία στις αρχές του 1992, οι ηγέτες των Σέρβων της Βοσνίας, με τη στήριξη της κυβέρνησης του Βελιγραδίου υπό τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, δημιούργησαν παράλληλη κρατική οντότητα.

Η στρατιωτική εκστρατεία που ακολούθησε υπό την ηγεσία του Μλάντιτς, ο οποίος είχε διατελέσει καριερίστας αξιωματικός του γιουγκοσλαβικού στρατού και είχε λάβει μέρος και στις μάχες στην Κροατία, είχε ως στόχο, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές του, την εθνοκάθαρση μεγάλου μέρους της επικράτειας από τους Βόσνιους Μουσουλμάνους και τους Κροάτες.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία τον καταδίκασε για γενοκτονία, καθώς οργάνωσε τις μαζικές εκτελέσεις περισσότερων από 8.000 Βόσνιων ανδρών και αγοριών στη Σρεμπρένιτσα τον Ιούλιο του 1995. Πρόκειται για τη χειρότερη σφαγή σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κρίθηκε επίσης ένοχος για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας κατά την πολιορκία του Σαράγεβο, τη μακροβιότερη πολιορκία πρωτεύουσας στη σύγχρονη πολεμική ιστορία. Για σχεδόν τέσσερα χρόνια, οι κάτοικοι της βοσνιακής πρωτεύουσας ζούσαν υπό καθημερινούς βομβαρδισμούς και πυρά ελεύθερων σκοπευτών από τα γύρω υψώματα.

Ο Μλάντιτς, γνωστός ως «Χασάπης της Βοσνίας», έγινε η πιο διαβόητη μορφή του πολέμου στην πρώην γιουγκοσλαβική δημοκρατία των 3,5 εκατομμυρίων κατοίκων. Η σύγκρουση άφησε πίσω της πάνω από 100.000 νεκρούς και περισσότερους από 2 εκατομμύρια εκτοπισμένους ή πρόσφυγες στο εξωτερικό, πριν τερματιστεί το 1995 με ειρηνευτική συμφωνία υπό την αιγίδα των ΗΠΑ.

Αντιδράσεις από την Ε.Ε. και φόβοι για μαζική προσέλευση

Η κηδεία διεξάγεται σε κλίμα έντονης ευρωπαϊκής πίεσης προς τη Σερβία, καθώς οι Βρυξέλλες θεωρούν την εξύμνηση του Μλάντιτς ασύμβατη με τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με την ενταξιακή πορεία της χώρας. Μετά τον θάνατό του, χιλιάδες Σέρβοι πραγματοποίησαν αγρυπνίες και πορείες προς τιμήν του, γεγονός που πυροδότησε νέες καταδίκες.

Η επίτροπος Διεύρυνσης της Ε.Ε., Μάρτα Κος, ακύρωσε προγραμματισμένη επίσκεψη στη Σερβία και έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι η εξύμνηση που ακολούθησε τον θάνατό του είναι ασύμβατη με τις αξίες της Ένωσης. Η ίδια τόνισε επίσης ότι η επιστροφή των λειψάνων του στο Βελιγράδι θυμίζει τις σκοτεινότερες σελίδες της πρόσφατης ιστορίας της Ευρώπης.

Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, υποστήριξε ότι ενδέχεται να υπάρξει πολύ μεγάλη προσέλευση στην κηδεία. Όπως είπε, η αστυνομία και η κρατική υπηρεσία ασφαλείας εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να φτάσουν «δεκάδες χιλιάδες» άνθρωποι, γεγονός που καθιστά την επιχείρηση ασφαλείας ιδιαίτερα απαιτητική.

Ο Βούτσιτς δήλωσε επίσης πως μίλησε με την οικογένεια Μλάντιτς και ευχήθηκε η διαδικασία να εξελιχθεί με αξιοπρέπεια. Αργότερα ξεκαθάρισε ότι δεν θα παραστεί στην κηδεία, επειδή είχε προγραμματισμένη εδώ και μήνες επίσημη επίσκεψη του προέδρου του Ουζμπεκιστάν, Σαβκάτ Μιρζιγιογέφ.

Πολιτικές εντάσεις και ποδοσφαιρικές ποινές

Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ο επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο’Φλέαρτι, κάλεσε τις αρχές στη Σερβία και στην οντότητα των Βόσνιων Σέρβων να αντιμετωπίσουν την εξύμνηση καταδικασμένων εγκληματιών πολέμου, υπογραμμίζοντας ότι αυτή δεν προστατεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Παράλληλα, οι υπουργοί Εξωτερικών του Βελγίου και της Ιρλανδίας εξέφρασαν δημόσια την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε τιμή προς καταδικασμένο για γενοκτονία.

Στο ίδιο κλίμα, πληθαίνουν και οι εκκλήσεις προς το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα να διακόψει τους δεσμούς του με το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα και άλλα κορυφαία στελέχη ανήκουν στο ΕΛΚ.

Η υπόθεση επεκτάθηκε και στο ποδόσφαιρο. Ο Ερυθρός Αστέρας Βελιγραδίου τιμωρήθηκε από την UEFA με πρόστιμο 90.000 ευρώ για συνθήματα των οπαδών υπέρ του Μλάντιτς σε αγώνα του Europa League, ενώ παρόμοια ποινή επιβλήθηκε και στη βοσνιακή ομάδα FK Μπόρατς Μπάνια Λούκα, με πρόστιμο 39.500 ευρώ για αντίστοιχα συνθήματα και άλλες παραβάσεις των φιλάθλων.

Πηγή: Pagenews.gr