Ο δεύτερος γύρος αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας για το 2026 ξεκινά με έναν εντελώς διαφορετικό τόνο από εκείνον των προηγούμενων ετών.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στη φάση όπου πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί απλώς να διατηρήσει την επενδυτική βαθμίδα. Το νέο ερώτημα είναι αν η ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τα πρωτογενή πλεονάσματα και η ανθεκτικότητα της οικονομίας μέσα σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο γεωπολιτικό περιβάλλον μπορούν να μεταφραστούν σε νέα πιστωτική αναβάθμιση.
Πρώτος θα αποφανθεί ο DBRS στις 4 Σεπτεμβρίου. Στις 18 Σεπτεμβρίου ακολουθούν Scope Ratings και Moody’s, στις 23 Οκτωβρίου η S&P και στις 6 Νοεμβρίου ο Fitch.
Το ουσιαστικό story όμως βρίσκεται αλλού:
η Ελλάδα αρχίζει να αλλάζει κατηγορία στη συζήτηση των οίκων. Από χώρα υψηλού χρέους που σταθεροποιείται, σε χώρα υψηλού χρέους που απομοχλεύεται με ταχύτητα μεγαλύτερη από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Το 138,2% ίσως αποδειχθεί ήδη συντηρητικός στόχος
Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο το δημόσιο χρέος να υποχωρήσει στο 138,2% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026, από 145,9% το 2025.
Όμως οι νέες πρόωρες αποπληρωμές ύψους 12,8 δισ. ευρώ, στις οποίες έχει αναφερθεί ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, δημιουργούν πλέον σοβαρή πιθανότητα ο στόχος να υπερκαλυφθεί.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για έναν λόγο:
η πτωτική τροχιά του χρέους είναι ίσως ο πιο κρίσιμος δείκτης που παρακολουθούν σήμερα οι οίκοι αξιολόγησης.
Δεν αρκεί πλέον ένα υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα σε μία χρονιά. Αυτό που ζητούν είναι απόδειξη ότι η αποκλιμάκωση του χρέους μπορεί να συνεχιστεί με συνέπεια σε βάθος χρόνου.
Scope: Το σενάριο που αλλάζει όλη τη συζήτηση
Η πιο εντυπωσιακή αλλαγή προέρχεται από τον Scope.
Στην αξιολόγηση του Μαρτίου, ο οίκος προέβλεπε ελληνικό χρέος περίπου 127% του ΑΕΠ το 2030 και 120% το 2035.
Σε μεταγενέστερη έκθεσή του τον Ιούνιο, όμως, έγινε πολύ πιο αισιόδοξος: προέβλεψε υποχώρηση ακόμη και στο 107% του ΑΕΠ έως το 2031.
Αν αυτή η κατεύθυνση επιβεβαιωθεί, η Ελλάδα θα μπορούσε να βρεθεί με λόγο χρέους χαμηλότερο όχι μόνο από την Ιταλία, αλλά και από χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο.
Αυτό αλλάζει τη συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για δεκαετίες το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν το βασικό σύμβολο δημοσιονομικού κινδύνου στην Ευρωζώνη.
Τώρα το ερώτημα γίνεται αν η Ελλάδα μπορεί να πάψει να είναι το «πρόβλημα χρέους» της Ευρώπης και να γίνει μία από τις χώρες με την ταχύτερη δημοσιονομική διόρθωση.
Moody’s: Το δικό της όριο έχει ήδη μετακινηθεί
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η Moody’s.
Στην προηγούμενη αξιολόγησή της θεωρούσε ότι το ελληνικό χρέος θα υποχωρούσε με βραδύτερο ρυθμό, κοντά στο 140% του ΑΕΠ το 2027.
Οι τελευταίες εξελίξεις όμως καθιστούν αυτή την εκτίμηση εμφανώς πιο συντηρητική.
Και υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η ίδια η Moody’s είχε επισημάνει ότι ανοδική πίεση στην αξιολόγηση θα μπορούσε να υπάρξει αν η μείωση του χρέους ξεπερνούσε σημαντικά τις προηγούμενες προβλέψεις της.
Αυτό ακριβώς είναι πλέον το σημείο που θα εξετάσει η αγορά στις 18 Σεπτεμβρίου.
DBRS: Η γεωπολιτική παραμένει το μεγάλο «αλλά»
Ο DBRS είχε προειδοποιήσει τον Μάρτιο ότι οι θετικές οικονομικές και δημοσιονομικές συνθήκες θα μπορούσαν να παραμείνουν, αλλά οι προοπτικές εκτίθενται σε σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους από τη γεωπολιτική.
Και από τότε το εξωτερικό περιβάλλον έγινε πολύ πιο δύσκολο.
Τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να λειτουργούν με σημαντικούς περιορισμούς, η τιμή του Brent βρίσκεται πολύ υψηλότερα από τις αρχές του έτους και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο έχει υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τα προηγούμενα επίπεδα.
Παρόλα αυτά, η ελληνική οικονομία έδειξε μέχρι στιγμής αντοχή.
Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2% σε ετήσια βάση στο πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ στο επτάμηνο Ιανουαρίου–Ιουλίου καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 5,77 δισ. ευρώ, υψηλότερο από τον στόχο.
Αυτό είναι το στοιχείο που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό:
οι οίκοι δεν θα κρίνουν μόνο την Ελλάδα σε καλές συνθήκες, αλλά το πώς συμπεριφέρεται όταν το εξωτερικό περιβάλλον χειροτερεύει.
Fitch: Το εύκολο μέρος της ανάκαμψης τελειώνει
Ο Fitch βάζει όμως μια πιο δύσκολη παράμετρο στη συζήτηση.
Ο οίκος αναγνωρίζει ότι η ταχεία μείωση του χρέους αποτέλεσε βασικό καταλύτη των αναβαθμίσεων της Ελλάδας από το 2021 και μετά.
Όμως προειδοποιεί ότι οι παράγοντες που βοήθησαν την ανάκαμψη αρχίζουν να εξασθενούν.
Η μεγάλη ανάκαμψη του τουρισμού έχει πλέον ωριμάσει.
Η χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης κορυφώνεται το 2026.
Και το περιβάλλον αρνητικού πραγματικού κόστους χρηματοδότησης δεν υπάρχει πλέον.
Άρα, σύμφωνα με τον Fitch, το βάρος περνά όλο και περισσότερο στα πρωτογενή πλεονάσματα και στη διατήρηση δημοσιονομικής πειθαρχίας σε ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον, με γήρανση του πληθυσμού, υψηλότερες αμυντικές δαπάνες και μικρότερη πολιτική ανοχή για σφιχτή δημοσιονομική πολιτική.
Τι σημαίνει πραγματικά μια νέα αναβάθμιση
Μια νέα αναβάθμιση δεν είναι απλώς μια «καλή βαθμολογία».
Έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες.
Μπορεί να μειώσει το risk premium της χώρας, να συμπιέσει το κόστος δανεισμού του Δημοσίου, να επηρεάσει θετικά τις αποτιμήσεις ελληνικών assets και να βελτιώσει τις συνθήκες χρηματοδότησης για τράπεζες και επιχειρήσεις.
Με απλά λόγια:
όσο χαμηλότερα αντιλαμβάνεται η αγορά τον ελληνικό κίνδυνο, τόσο χαμηλότερο είναι το κόστος του χρήματος για ολόκληρη την οικονομία.
Και αυτό είναι ίσως το πιο πρακτικό αποτέλεσμα για τον πολίτη, έστω και αν δεν φαίνεται άμεσα σε έναν μισθό ή μια σύνταξη.
Η Ιταλία γίνεται ο νέος καθρέφτης
Υπάρχει όμως και ένα έντονα συμβολικό στοιχείο.
Εάν η Ελλάδα πετύχει τον στόχο της και συνεχίσει την πτωτική τροχιά, η Ιταλία αναμένεται να παραμείνει η χώρα με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Για μια χώρα που πριν από λίγο περισσότερο από μια δεκαετία βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, αυτή η ανατροπή έχει τεράστια πολιτική και οικονομική σημασία.
Δεν σημαίνει ότι το ελληνικό χρέος παύει να είναι υψηλό.
Σημαίνει όμως ότι αλλάζει η κατεύθυνσή του.
Και στις αγορές η κατεύθυνση συχνά έχει μεγαλύτερη σημασία από το απόλυτο επίπεδο.
Η Ελλάδα αλλάζει benchmark
Εδώ βρίσκεται η ουσία του δεύτερου γύρου αξιολογήσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Ελλάδα μπορεί να κρατήσει την επενδυτική βαθμίδα.
Αυτό θεωρείται σε μεγάλο βαθμό κατακτημένο.
Το ερώτημα είναι εάν μπορεί να αρχίσει να συγκρίνεται όχι με το παρελθόν της, αλλά με τις άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Αν η πτωτική πορεία του χρέους συνεχιστεί, η Ελλάδα μπορεί μέσα στα επόμενα χρόνια να μετακινηθεί από την κατηγορία του «ειδικού δημοσιονομικού κινδύνου» σε μια πολύ διαφορετική κατηγορία: χώρα με υψηλό ακόμη χρέος, αλλά ισχυρή δυναμική απομείωσης και μεγαλύτερη αξιοπιστία στις αγορές.
Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα του Σεπτεμβρίου: όχι απλώς ένα ακόμη “BBB”, αλλά η στιγμή που οι οίκοι θα αρχίσουν να αξιολογούν την Ελλάδα όχι ως χώρα που βγήκε από την κρίση, αλλά ως χώρα που αλλάζει θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη του χρέους.
Πηγή: pagenews.gr