Με μια φράση που σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης οικονομικής περιόδου, ο Κωστής Χατζηδάκης κάνει τον απολογισμό του Ταμείου Ανάκαμψης και ταυτόχρονα σηκώνει το γάντι απέναντι στην αντιπολίτευση.
«Αύριο τελειώνει το Ταμείο Ανάκαμψης. Τα μολύβια κάτω!»
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υποστηρίζει ότι η Ελλάδα εξασφαλίζει την πλήρη αξιοποίηση των 35,95 δισ. ευρώ που είχε στη διάθεσή της από το Ταμείο, με τις τελευταίες εκταμιεύσεις να ολοκληρώνονται έως το τέλος του έτους.
Το ποσό αποτελείται από 18,22 δισ. ευρώ επιχορηγήσεων και 17,73 δισ. ευρώ δανείων, μεγέθη που συμβαδίζουν με τη συνολική χρηματοδοτική διάρθρωση του ελληνικού σχεδίου όπως έχει καταγραφεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Για την κυβέρνηση, όμως, ο σημερινός απολογισμός δεν είναι απλώς λογιστικός.
Είναι και πολιτικός.
Χατζηδάκης: «Η αντιπολίτευση ζει σε άλλη χώρα»
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης επιλέγει υψηλούς τόνους απέναντι στις επικρίσεις για την πορεία του Ταμείου.
«Η αντιπολίτευση μιλά για μια τάχα τεράστια αποτυχία της κυβέρνησης. Προφανώς ζει σε άλλη χώρα και αναφέρεται σε κάποιο άλλο Σχέδιο Ανάκαμψης κάποιας άλλης ευρωπαϊκής χώρας.»
Η κυβερνητική απάντηση στηρίζεται σε δύο άξονες.
Ο πρώτος είναι η απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων.
Ο δεύτερος —και πολιτικά σημαντικότερος— είναι τι δημιουργήθηκε με αυτά τα χρήματα.
Γιατί το κρίσιμο ερώτημα για το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι μόνο πόσα δισεκατομμύρια μπήκαν στην ελληνική οικονομία.
Είναι πού πήγαν και τι αφήνουν πίσω τους.
Από τα €35,95 δισ. στα έργα που βλέπει ο πολίτης
Ο Χατζηδάκης παραθέτει μια σειρά έργων και προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν μέσω του Ταμείου.
Μεταξύ αυτών:
- 425 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη,
- ανακαινίσεις σε 80 νοσοκομεία και 146 Κέντρα Υγείας,
- το βόρειο τμήμα του Ε65,
- προγράμματα προληπτικών εξετάσεων για εκατομμύρια πολίτες,
- διαδραστικοί πίνακες στα σχολεία,
- το στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου 2»,
- καθώς και έργα ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους.
Η επιλογή αυτών των παραδειγμάτων δεν είναι τυχαία.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει έναν ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό μηχανισμό, που για μεγάλο μέρος της κοινωνίας παραμένει μια αφηρημένη έννοια δισεκατομμυρίων, σε χειροπιαστά έργα καθημερινότητας.
Το δεύτερο σκέλος: Οι μεταρρυθμίσεις
Το RRF είχε μια ουσιώδη διαφορά από τα παραδοσιακά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Τα χρήματα δεν συνδέθηκαν μόνο με δαπάνες και επενδύσεις.
Συνδέθηκαν με συγκεκριμένα milestones και targets.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι πριν από κάθε εκταμίευση εξετάζεται εάν ένα κράτος-μέλος έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα αντίστοιχα ορόσημα και τους στόχους του σχεδίου του.
Στον κυβερνητικό απολογισμό περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων ο νέος Δικαστικός Χάρτης, το Εθνικό Κτηματολόγιο, τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για ΑΠΕ, Τουρισμό και Βιομηχανία, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η κωδικοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο αποτύπωμα του Ταμείου:
δεν χρηματοδότησε μόνο υποδομές, αλλά λειτούργησε ως μηχανισμός επιτάχυνσης αλλαγών που διαφορετικά θα μπορούσαν να χρειαστούν πολύ περισσότερο χρόνο.
Η μεγάλη μάχη για τις μικρομεσαίες
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο πολιτικά σημεία της σημερινής παρέμβασης Χατζηδάκη.
Η αντιπολίτευση έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική για τη δυνατότητα των μικρότερων επιχειρήσεων να αποκτήσουν πραγματική πρόσβαση στους πόρους του Ταμείου, ιδιαίτερα στο δανειακό του σκέλος.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης απαντά με συγκεκριμένους αριθμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έλαβαν 1,66 δισ. ευρώ σε εγκεκριμένες επιχορηγήσεις.
Παράλληλα, το 60% των συμβάσεων του δανειακού σκέλους αφορούσε ΜΜΕ, με επενδυτικά σχέδια συνολικού ύψους 5,9 δισ. ευρώ.
Με αυτά τα στοιχεία ο Χατζηδάκης επιχειρεί να απαντήσει ευθέως στην κατηγορία ότι το RRF ήταν ουσιαστικά ένα πρόγραμμα για τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Από το «Εξοικονομώ» μέχρι την Ψηφιακή Κάρτα
Ο Κωστής Χατζηδάκης προσθέτει στον απολογισμό και τη δική του κυβερνητική διαδρομή, καθώς πέρασε από τρία υπουργεία που είχαν κρίσιμες δράσεις του Ταμείου.
Στο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ξεχωρίζει το «Εξοικονομώ» και την ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Στο Εργασίας, την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας και τον Προσωπικό Βοηθό για τα άτομα με αναπηρία.
Και στο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών σε περίπου 490.000 επιχειρήσεις.
Η τελευταία μεταρρύθμιση έχει ιδιαίτερη δημοσιονομική σημασία, καθώς εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής και του κενού ΦΠΑ.
«Είχαμε τον μισό χρόνο από ένα κανονικό ΕΣΠΑ»
Ο Χατζηδάκης επιμένει και στη δυσκολία του εγχειρήματος.
«Οι λεγόμενες “φειδωλές” χώρες της Ευρώπης επέμειναν σε ένα εξαιρετικά στενό χρονοδιάγραμμα. Είχαμε, ουσιαστικά, τον μισό χρόνο από ένα κανονικό ΕΣΠΑ για να υλοποιήσουμε ένα πρόγραμμα τέτοιας κλίμακας.»
Και καταλήγει:
«Ήταν μια τεράστια ευκαιρία. Και τα καταφέραμε!»
Η χρονική πίεση ήταν πράγματι ενσωματωμένη στη φιλοσοφία του ευρωπαϊκού Recovery and Resilience Facility: δεν σχεδιάστηκε ως μόνιμο χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά ως έκτακτος μηχανισμός επιτάχυνσης επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων μετά την πανδημία.
Το δύσκολο ερώτημα αρχίζει τώρα: Τι γίνεται χωρίς το Ταμείο;
Και εδώ βρίσκεται το οικονομικά σημαντικότερο σημείο της επόμενης ημέρας.
Η ολοκλήρωση του RRF δεν αποτελεί μόνο κυβερνητικό απολογισμό.
Αφαιρεί σταδιακά από την ελληνική οικονομία έναν εξαιρετικά ισχυρό έκτακτο χρηματοδοτικό επιταχυντή.
Τα τελευταία χρόνια το Ταμείο χρηματοδότησε επενδύσεις, υποδομές, ενεργειακά έργα, ψηφιακό μετασχηματισμό και ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια.
Από εδώ και πέρα το ερώτημα αλλάζει.
Δεν είναι πλέον:
«πόσο γρήγορα απορροφούμε το Ταμείο Ανάκαμψης;»
Αλλά:
«ποιο μοντέλο θα διατηρήσει τις επενδύσεις και την ανάπτυξη όταν το Ταμείο Ανάκαμψης δεν θα υπάρχει;»
Η κυβέρνηση δείχνει προς τα €23 δισ. της επόμενης ημέρας
Η κυβερνητική γραμμή είναι ότι δεν δημιουργείται χρηματοδοτικό κενό από τη μία ημέρα στην άλλη.
Υπάρχουν το νέο ΕΣΠΑ, ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, καθώς και κεφάλαια που έχουν ήδη κινητοποιηθεί από το RRF και θα συνεχίσουν να παράγουν οικονομικό αποτέλεσμα μετά την τυπική ολοκλήρωσή του.
Εδώ όμως θα κριθεί και η ποιότητα της μετάβασης.
Γιατί η ελληνική οικονομία καλείται να περάσει από μια περίοδο έκτακτης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης σε ένα περισσότερο αυτοτροφοδοτούμενο επενδυτικό μοντέλο.
Και αυτό είναι πολύ δυσκολότερο από την απορρόφηση κονδυλίων.
Το πολιτικό μέτωπο με την αντιπολίτευση δεν τελειώνει μαζί με το RRF
Η κυβέρνηση θα παρουσιάσει ως επιτυχία την πλήρη αξιοποίηση των 35,95 δισ. ευρώ.
Η αντιπολίτευση, από την άλλη, αναμένεται να μεταφέρει τη συζήτηση από το ποσοστό απορρόφησης στην κατανομή των πόρων, στο ποιοι ωφελήθηκαν περισσότερο και κυρίως στο κατά πόσο οι επενδύσεις του Ταμείου άλλαξαν πραγματικά το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.
Αυτή είναι μια διαφορετική συζήτηση από το εάν χάθηκαν ή όχι ευρωπαϊκά κονδύλια.
Και πιθανότατα θα είναι η επόμενη μεγάλη οικονομική πολιτική σύγκρουση.
Από τα €35,95 δισ. στην οικονομία του 2030
Το Ταμείο Ανάκαμψης δημιουργήθηκε ως απάντηση σε μια ιστορική κρίση.
Για την Ελλάδα αποτέλεσε ταυτόχρονα μια τεράστια εισροή ευρωπαϊκών κεφαλαίων και έναν μηχανισμό πίεσης για μεταρρυθμίσεις.
Ο πρώτος λογαριασμός αφορά την απορρόφηση.
Εκεί η κυβέρνηση δηλώνει ότι τα 35,95 δισ. ευρώ εξασφαλίζονται στο σύνολό τους με την ολοκλήρωση των τελευταίων εκταμιεύσεων.
Ο δεύτερος λογαριασμός, όμως, θα χρειαστεί χρόνια για να κλείσει.
Θα αφορά το εάν τα χρήματα αύξησαν μόνιμα την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Και υπάρχει ένας τρίτος, ακόμη δυσκολότερος:
αν η Ελλάδα μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται με υψηλούς ρυθμούς όταν η έκτακτη ευρωπαϊκή ένεση των δισεκατομμυρίων περάσει οριστικά στην ιστορία.
Εκεί θα κριθεί τελικά όχι μόνο εάν το Ταμείο Ανάκαμψης απορροφήθηκε, αλλά εάν άλλαξε πραγματικά την ελληνική οικονομία.
Πηγή: pagenews.gr