Η νέα αμυντική αρχιτεκτονική που επιχειρούν να οικοδομήσουν Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν περνά πλέον από τις πολιτικές διακηρύξεις στην οργανωμένη στρατιωτική και θεσμική συνεργασία.
Η πρώτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής της Συμμαχίας Άμυνας της Μέκκας πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στην Κωνσταντινούπολη, με τη συμμετοχή υπουργών Εξωτερικών, υπουργών Άμυνας και των ανώτατων στρατιωτικών ηγεσιών των τριών κρατών.
Και το σημαντικότερο μήνυμα από τη συνάντηση ήρθε από τον Χακάν Φιντάν: οι τρεις ιδρυτικές χώρες δεν σχεδιάζουν να μείνουν μόνες.
Η Άγκυρα εργάζεται ήδη πάνω σε οδικό χάρτη για την είσοδο νέων κρατών.
«Η συμμετοχή άλλων χωρών στη συμμαχία μας είναι, σύμφωνα με τη συμφωνία, δυνατή.»
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών εξήγησε ότι θα απαιτηθούν διαβουλεύσεις τόσο με τις υποψήφιες χώρες όσο και μεταξύ των σημερινών μελών για τους όρους, τις διαδικασίες και τα κριτήρια προσχώρησης.
«Εργαζόμαστε επίσης πάνω σε έναν οδικό χάρτη σχετικά με τις διαδικασίες προσχώρησης στη συμμαχία.»
Φιντάν: «Η συμμαχία ιδρύθηκε για να διευρυνθεί»
Η δεύτερη τοποθέτηση Φιντάν είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική των προθέσεων της Άγκυρας.
«Η συμμαχία ιδρύθηκε με στόχο να διευρυνθεί.»
Πρόκειται για δήλωση που μεταβάλλει το γεωπολιτικό βάρος της συμφωνίας.
Η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν δεν παρουσιάζουν πλέον τη συνεργασία τους ως έναν κλειστό τριμερή μηχανισμό, αλλά ως τον πυρήνα μιας δυνητικά μεγαλύτερης περιφερειακής συμμαχίας.
Ο Φιντάν μίλησε μάλιστα για την έναρξη μιας διαδικασίας δημιουργίας «νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας και συνεργασίας» στην περιοχή.
«Με αυτή τη συμμαχία θα δούμε σταδιακά μεγαλύτερη σταθερότητα στην περιοχή και μείωση της αβεβαιότητας.»
Τι είναι η Συμμαχία Άμυνας της Μέκκας
Η συμφωνία υπεγράφη στις 7 Αυγούστου στη Μέκκα από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.
Στην καρδιά της βρίσκεται μια ρήτρα συλλογικής άμυνας: επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.
Ακριβώς αυτή η πρόβλεψη έχει οδηγήσει στον ανεπίσημο χαρακτηρισμό «ισλαμικό ΝΑΤΟ», παρότι η συμμαχία δεν αποτελεί αντίγραφο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και κρίσιμες λεπτομέρειες για τον ακριβή μηχανισμό ενεργοποίησης της αμοιβαίας άμυνας δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
Η πρώτη συνεδρίαση στην Κωνσταντινούπολη είχε ακριβώς αυτόν τον χαρακτήρα: να αρχίσει η μετατροπή της πολιτικής συμφωνίας σε λειτουργική δομή.
Στην ατζέντα βρίσκονται η στρατιωτική διαλειτουργικότητα, οι κοινές ασκήσεις, η συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών, η κοινή παραγωγή και έρευνα, καθώς και ο συντονισμός στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Στο ίδιο τραπέζι διπλωματία, Άμυνα και στρατιωτική ηγεσία
Το επίπεδο των αντιπροσωπειών δείχνει το βάρος που αποδίδουν οι τρεις χώρες στο εγχείρημα.
Από την Τουρκία συμμετείχαν ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου.
Το Πακιστάν εκπροσώπησαν μεταξύ άλλων ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ, ο υπουργός Άμυνας Χαουάτζα Μοχάμεντ Ασίφ και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ.
Από τη Σαουδική Αραβία συμμετείχαν ο υπουργός Εξωτερικών πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, ο υπουργός Άμυνας πρίγκιπας Χαλίντ μπιν Σαλμάν και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Φαγιάντ αλ Ρουγουαϊλί.
Γραμματεία στο Ριάντ – Πακιστανός ο πρώτος γενικός γραμματέας
Παράλληλα αρχίζει να διαμορφώνεται η μόνιμη θεσμική υποδομή της συμμαχίας.
Ο Φιντάν ανακοίνωσε ότι έχει δημιουργηθεί γραμματεία με έδρα το Ριάντ και ότι ο πρώτος γενικός γραμματέας θα προέρχεται από το Πακιστάν.
Η επιλογή έχει ιδιαίτερο συμβολισμό.
Η Σαουδική Αραβία προσφέρει την πολιτική και οικονομική έδρα, το Πακιστάν αποκτά κεντρικό θεσμικό ρόλο και η Τουρκία εισφέρει μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις της περιοχής και μια ταχέως αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία.
Και πάνω από όλα βρίσκεται ο ιδιαίτερος παράγοντας του Πακιστάν: είναι η μόνη από τις τρεις χώρες που διαθέτει πυρηνικά όπλα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η πακιστανική πυρηνική αποτροπή επεκτείνεται αυτομάτως στους άλλους εταίρους. Καμία τέτοια δέσμευση δεν έχει ανακοινωθεί. Ωστόσο, η συμμετοχή μιας πυρηνικής δύναμης προσδίδει αναπόφευκτα διαφορετικό στρατηγικό βάρος στη νέα συμμαχία.
Η Αίγυπτος στο κάδρο της διεύρυνσης
Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι ποιος θα μπορούσε να αποτελέσει το τέταρτο μέλος.
Η Αίγυπτος βρίσκεται μεταξύ των χωρών που έχουν εμφανιστεί στη δημόσια συζήτηση γύρω από την πιθανή διεύρυνση.
Πακιστανοί αξιωματούχοι είχαν μάλιστα αφήσει να εννοηθεί ότι το Κάιρο θα μπορούσε να συμμετάσχει στις συζητήσεις της Κωνσταντινούπολης, αν και τελικά η σημερινή συνεδρίαση επικεντρώθηκε αποκλειστικά στις τρεις ιδρυτικές χώρες.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει ανακοίνωση ότι η Αίγυπτος έχει υποβάλει επίσημο αίτημα ένταξης.
Η διάκριση είναι σημαντική: άλλο η πιθανή υποψηφιότητα και άλλο μια συμφωνημένη προσχώρηση.
Το «ισλαμικό ΝΑΤΟ» και η πραγματική στρατηγική του βαρύτητα
Η δυνητική ισχύς ενός τέτοιου σχήματος είναι σημαντική.
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και μια ισχυρή εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Το Πακιστάν διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες ένοπλες δυνάμεις στον μουσουλμανικό κόσμο και πυρηνικό οπλοστάσιο.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τεράστιους οικονομικούς και ενεργειακούς πόρους και παραμένει ένας από τους σημαντικότερους αγοραστές στρατιωτικού εξοπλισμού διεθνώς.
Ο συνδυασμός τους δημιουργεί έναν άξονα που ενώνει την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή με τον Περσικό Κόλπο και τη Νότια Ασία.
Και εάν η συμμαχία διευρυνθεί, η γεωγραφική και στρατηγική της εμβέλεια θα μεγαλώσει ακόμη περισσότερο.
Φιντάν: Δεν αντικαθιστούμε το ΝΑΤΟ
Η Άγκυρα επιχειρεί ταυτόχρονα να αποτρέψει την εντύπωση ότι δημιουργεί έναν ανταγωνιστικό μηχανισμό προς το ΝΑΤΟ.
Ο Φιντάν ξεκαθάρισε ότι οι υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας παραμένουν σε ισχύ και παρουσίασε τη νέα δομή ως συμπληρωματική προς τις υπάρχουσες συμμαχίες.
Η θέση αυτή είναι κρίσιμη για την Τουρκία.
Η Άγκυρα θέλει να παραμείνει μέσα στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, αλλά παράλληλα επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία και ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ξεχωριστού περιφερειακού συστήματος ασφάλειας.
Γιατί η συγκυρία έχει σημασία
Η πρώτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε σε μια εξαιρετικά φορτισμένη στιγμή για τη Μέση Ανατολή.
Μόλις λίγες ώρες νωρίτερα είχαν αναζωπυρωθεί οι στρατιωτικές συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, έπειτα από έναν μήνα σχετικής ύφεσης.
Η Σαουδική Αραβία αναζητεί ισχυρότερες εγγυήσεις για την προστασία της επικράτειας και των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών της.
Η Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει τη στρατιωτική και αμυντικοβιομηχανική της ισχύ σε μεγαλύτερη περιφερειακή επιρροή.
Και το Πακιστάν αποκτά έναν αναβαθμισμένο ρόλο στην ασφάλεια της Μέσης Ανατολής, πέρα από τη Νότια Ασία.
Από τριμερές σύμφωνο σε νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας
Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι εάν η συμφωνία της Μέκκας θα παραμείνει μια πολιτική διακήρυξη.
Η δημιουργία επιτροπής, μόνιμης γραμματείας και διαδικασίας για νέα μέλη δείχνει ότι οι τρεις χώρες επιχειρούν να της δώσουν μόνιμα θεσμικά χαρακτηριστικά.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα θα είναι να αποσαφηνιστεί πώς ακριβώς λειτουργεί η ρήτρα συλλογικής άμυνας, ποια στρατιωτικά μέσα θα μπορούν να κινητοποιούνται, ποιος θα λαμβάνει τις αποφάσεις και ποιες χώρες θα ζητήσουν πράγματι να ενταχθούν.
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία της δήλωσης Φιντάν.
Η Τουρκία δεν παρουσιάζει πλέον τη Μέκκα ως μια συμφωνία τριών κρατών.
Την παρουσιάζει ως τον αρχικό πυρήνα μιας μεγαλύτερης περιφερειακής συμμαχίας που τώρα αρχίζει να χτίζεται.
Πηγή: pagenews.gr