Μια νέα χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική αρχίζει να διαμορφώνεται γύρω από την παγκόσμια κούρσα επανεξοπλισμού.
Ο Καναδάς, υπό τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ, έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στη δημιουργία της Defence, Security and Resilience Bank – DSRB, μιας νέας πολυμερούς τράπεζας που φιλοδοξεί να κινητοποιήσει περίπου €100 δισ. – $116 δισ. για τη χρηματοδότηση αμυντικών επενδύσεων, κυβερνήσεων και εταιρειών του κλάδου.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στον αρχικό πυρήνα των χωρών που στηρίζουν επίσημα την πρωτοβουλία, μαζί με Καναδά, Αλβανία, Βέλγιο, Λετονία, Λουξεμβούργο, Ρουμανία, Τουρκία και Ουκρανία. Η κοινή πολιτική δέσμευση ανακοινώθηκε στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο.
Το σχέδιο έχει όμως ένα μεγάλο πρόβλημα: μέχρι στιγμής Γερμανία, Βρετανία και άλλες μεγάλες οικονομίες του G7 δεν έχουν ενταχθεί.
Και αυτό μπορεί να κρίνει εάν η νέα τράπεζα θα αποκτήσει την κλίμακα και κυρίως το κορυφαίο AAA rating που χρειάζεται για να δανείζεται όσο το δυνατόν φθηνότερα στις διεθνείς αγορές.
€20 δισ. κεφάλαιο και άλλα €80 δισ. «στην εφεδρεία»
Η σχεδιαζόμενη χρηματοδοτική δομή είναι ιδιαίτερα φιλόδοξη.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους χωρών που συμμετέχουν στο project και μίλησαν στο Reuters, η DSRB είχε εξασφαλίσει περίπου €5 δισ. δεσμεύσεων έως τον Αύγουστο.
Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί:
€20 δισ. καταβεβλημένο κεφάλαιο και επιπλέον €80 δισ. callable capital, δηλαδή κεφάλαια που τα κράτη-μέλη δεσμεύονται να παράσχουν εάν χρειαστεί.
Αυτό είναι το μοντέλο πάνω στο οποίο λειτουργούν πολλές πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες.
Η λογική είναι ότι τα κράτη δεν χρειάζεται να καταβάλουν εξαρχής το σύνολο της χρηματοδοτικής ισχύος της τράπεζας.
Η ισχύς των κρατικών εγγυήσεων επιτρέπει στο ίδρυμα να αντλεί πολύ μεγαλύτερα ποσά από τις κεφαλαιαγορές.
Τι ακριβώς θα χρηματοδοτεί
Η DSRB σχεδιάζεται ώστε να προσφέρει μακροπρόθεσμα δάνεια χαμηλότερου κόστους τόσο σε κυβερνήσεις όσο και σε εταιρείες που συμμετέχουν σε αμυντικά προγράμματα.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το δεύτερο σκέλος.
Η τράπεζα θα μπορεί να παρέχει εγγυήσεις προς εμπορικές τράπεζες που χρηματοδοτούν μικρότερες αμυντικές επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζονται ως πιο ριψοκίνδυνοι δανειολήπτες.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της σημερινής ευρωπαϊκής άμυνας.
Οι κυβερνήσεις ανακοινώνουν δισεκατομμύρια σε νέες παραγγελίες, αλλά πολλές μικρές και μεσαίες εταιρείες της εφοδιαστικής αλυσίδας δεν διαθέτουν εύκολη πρόσβαση στο κεφάλαιο που χρειάζεται για να αυξήσουν την παραγωγή τους.
Η DSRB φιλοδοξεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό.
Από τον επανεξοπλισμό στη βιομηχανική πολιτική
Το σχέδιο δεν αντιμετωπίζει τις αμυντικές δαπάνες μόνο ως κόστος.
Ο ιδρυτής της πρωτοβουλίας, Ρομπ Μάρεϊ, συνδέει την αύξηση των αμυντικών επενδύσεων με ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη.
«Εάν το κάνουμε σωστά, οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες μπορούν να δημιουργήσουν τεχνολογία, εργοστάσια, εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, ισχυρότερες εφοδιαστικές αλυσίδες και οικονομική ανάπτυξη, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν την αποτροπή», δήλωσε στο Reuters.
Αυτό είναι και το νέο αφήγημα πίσω από μεγάλο μέρος της δυτικής αμυντικής πολιτικής.
Ο επανεξοπλισμός δεν παρουσιάζεται μόνο ως απάντηση στη Ρωσία ή στην αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια.
Παρουσιάζεται και ως βιομηχανική στρατηγική.
Η Ελλάδα μέσα στον πρώτο πυρήνα
Η συμμετοχή της Ελλάδας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η Αθήνα βρίσκεται ήδη ανάμεσα στις εννέα κυβερνήσεις που έχουν δηλώσει επίσημα πρόθεση να συγκροτήσουν την DSRB και να διαμορφώσουν τις αρχικές πολιτικές και τον τρόπο λειτουργίας της.
Για την ελληνική πλευρά, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο εάν το Δημόσιο θα μπορεί να αποκτήσει πρόσθετο χρηματοδοτικό εργαλείο για εξοπλιστικά προγράμματα.
Το σημαντικότερο δυνητικό όφελος μπορεί να αφορά την ελληνική αμυντική βιομηχανία.
Εφόσον μια ελληνική εταιρεία συμμετέχει σε επιλέξιμο αμυντικό πρόγραμμα, η DSRB θα μπορούσε να της προσφέρει πρόσβαση σε χαμηλότερου κόστους κεφάλαια ή σε εγγυήσεις που θα διευκολύνουν τη χρηματοδότηση επέκτασης παραγωγής.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερη εγχώρια συμμετοχή στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα, αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ελλάδα και Τουρκία στην ίδια τράπεζα
Υπάρχει όμως και μια ενδιαφέρουσα γεωπολιτική διάσταση.
Στον αρχικό πυρήνα της DSRB βρίσκονται ταυτόχρονα Ελλάδα και Τουρκία.
Αυτό υπογραμμίζει ότι η τράπεζα σχεδιάζεται ως πολυμερές χρηματοδοτικό εργαλείο ασφάλειας και όχι ως κλειστός αμυντικός συνασπισμός.
Οι δύο χώρες θα μπορούσαν θεωρητικά να έχουν εταιρείες που θα αντλούν χρηματοδότηση από την ίδια πολυμερή πλατφόρμα, ακόμη και αν ανταγωνίζονται σε επιμέρους αμυντικές αγορές.
Το ενδιαφέρον επομένως θα βρίσκεται και στους κανόνες επιλεξιμότητας των projects που θα χρηματοδοτούνται.
Γιατί λείπουν Γερμανία και Βρετανία
Το μεγαλύτερο εμπόδιο βρίσκεται στους μεγάλους ευρωπαϊκούς παίκτες.
Γερμανία και Βρετανία δεν έχουν μέχρι στιγμής δεσμευθεί να συμμετάσχουν.
Για το DSRB αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα πολιτικού κύρους.
Είναι ζήτημα πιστοληπτικής ισχύος.
Ο οργανισμός επιδιώκει αξιολόγηση AAA, ώστε να μπορεί να αντλεί κεφάλαια με το χαμηλότερο δυνατό επιτόκιο.
Ο Γουίλιαμ Περοντέν της Risk Control προειδοποίησε ότι για να πειστούν οι οίκοι αξιολόγησης θα χρειαστεί η συμμετοχή περισσότερων κυβερνήσεων με μεγάλη χρηματοδοτική ισχύ.
Με απλά λόγια:
όσο ισχυρότεροι είναι οι μέτοχοι, τόσο φθηνότερα μπορεί να δανειστεί η τράπεζα.
Το Λονδίνο ξανασκέφτεται την πρόταση
Ο Καναδάς έχει στρέψει ιδιαίτερη προσοχή στη Βρετανία.
Η προηγούμενη βρετανική κυβέρνηση είχε απορρίψει τη συμμετοχή, επικαλούμενη αμφιβολίες για το value for money.
Ωστόσο, υπό τον νέο πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ, η συζήτηση φαίνεται να ανοίγει ξανά.
Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Γουές Στρίτινγκ χαρακτήρισε την DSRB «πραγματικά ενδιαφέρον και καινοτόμο μηχανισμό», ενώ δήλωσε ότι δεν θεωρεί πως ανταγωνίζεται απαραίτητα το βρετανικό Multilateral Defence Mechanism.
Ο Μπέρναμ έχει ήδη συζητήσει το θέμα με τον Μαρκ Κάρνεϊ, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταβολής της βρετανικής στάσης.
Και εάν μπει το Λονδίνο, θα αυξηθεί η πίεση και προς το Βερολίνο.
SAFE εναντίον DSRB; Όχι ακριβώς
Στην Ευρώπη υπάρχει ένα εύλογο ερώτημα:
γιατί χρειάζεται άλλη μία δομή όταν ήδη υπάρχει το ευρωπαϊκό SAFE;
Η ίδια η επίσημη ιδρυτική διακήρυξη της DSRB επιμένει ότι ο νέος οργανισμός προορίζεται να συμπληρώνει και όχι να αντιγράφει εθνικούς και πολυμερείς μηχανισμούς χρηματοδότησης της άμυνας.
Η DSRB θέλει να λειτουργεί ως πιο μόνιμο τραπεζικό εργαλείο.
Το SAFE είναι ευρωπαϊκό πρόγραμμα συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου.
Η DSRB φιλοδοξεί να αποτελεί πολυμερή χρηματοπιστωτική τράπεζα με δυνατότητα να δρα πέρα από την ΕΕ και να περιλαμβάνει χώρες όπως Καναδάς, Τουρκία και Ουκρανία.
Άρα η πραγματική σύγκριση δεν είναι απαραίτητα «ποιο από τα δύο θα επιβιώσει».
Είναι εάν τα δύο εργαλεία μπορούν να χρηματοδοτούν διαφορετικά τμήματα της ίδιας τεράστιας επενδυτικής ανάγκης.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα είναι πραγματικά φθηνότερη;
Οι επιφυλάξεις των μεγαλύτερων χωρών έχουν όμως λογική.
Γερμανία ή άλλα κράτη με υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση μπορούν ήδη να δανείζονται με σχετικά ευνοϊκούς όρους.
Για αυτές τις κυβερνήσεις, το ερώτημα είναι γιατί να δεσμεύσουν περίπου €1 δισ. κεφαλαίου σε μια νέα πολυμερή τράπεζα εάν μπορούν να χρηματοδοτήσουν μόνες τους τα εξοπλιστικά τους προγράμματα.
Η απάντηση των υποστηρικτών της DSRB είναι ότι το πλεονέκτημα δεν αφορά μόνο το κράτος.
Αφορά και τις εγχώριες αμυντικές εταιρείες, ιδίως τις μικρότερες, που δεν έχουν πρόσβαση στους ίδιους όρους χρηματοδότησης με μία κυβέρνηση.
Η άμυνα αποκτά το δικό της «αναπτυξιακό τραπεζικό μοντέλο»
Εάν τελικά ιδρυθεί με την κλίμακα που σχεδιάζεται, η DSRB θα σηματοδοτήσει κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Για δεκαετίες, οι πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες χρηματοδοτούσαν υποδομές, ενέργεια, μεταφορές και αναπτυξιακά projects.
Τώρα η Δύση επιχειρεί να εφαρμόσει παρόμοια χρηματοοικονομική λογική στην άμυνα.
Η στρατιωτική παραγωγική βάση αντιμετωπίζεται πλέον ως στρατηγική υποδομή.
Και αυτό είναι ίσως η καθαρότερη ένδειξη του πόσο έχει αλλάξει το διεθνές περιβάλλον ασφάλειας μετά την Ουκρανία.
Το νέο «οπλοστάσιο» δεν χρηματοδοτείται μόνο από προϋπολογισμούς
Ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης και των συμμάχων απαιτεί ποσά που δεν μπορούν εύκολα να καλυφθούν μόνο από ετήσιους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Χρειάζονται:
κρατικά κεφάλαια,
ιδιωτικές επενδύσεις,
τραπεζικός δανεισμός,
εγγυήσεις,
και νέοι πολυμερείς χρηματοδοτικοί μηχανισμοί.
Η DSRB επιχειρεί να γίνει ένας από αυτούς.
Ο στόχος της επίσημης ιδρυτικής διακήρυξης είναι η τράπεζα να μπορέσει να ξεκινήσει λειτουργία ακόμη και μέσα στο 2027.
Το εάν θα καταφέρει πράγματι να πλησιάσει τα €100 δισ. θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το ποιος θα υπογράψει τελικά.
Από τα όπλα στο χρήμα: Η νέα μάχη της άμυνας
Το βασικό πρόβλημα του δυτικού επανεξοπλισμού δεν είναι πλέον μόνο ποιο όπλο πρέπει να αγοραστεί.
Είναι ποιος θα το χρηματοδοτήσει, ποιος θα το παράγει και πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή.
Η Defence, Security and Resilience Bank επιχειρεί να απαντήσει ακριβώς σε αυτό.
Και γι’ αυτό η συμμετοχή χωρών όπως η Ελλάδα, η Τουρκία και η Ουκρανία αποκτά μεγαλύτερη σημασία από μια ακόμη κοινή πολιτική διακήρυξη.
Εάν το σχέδιο πετύχει, η DSRB μπορεί να γίνει ο χρηματοδοτικός μηχανισμός που θα συνδέσει κρατικούς αμυντικούς προϋπολογισμούς με τις διεθνείς κεφαλαιαγορές και τη βιομηχανική βάση του επανεξοπλισμού.
Αν όμως δεν προσελκύσει Γερμανία, Βρετανία και άλλους μεγάλους μετόχους, κινδυνεύει να παραμείνει πολύ μικρότερη από τη φιλοδοξία των €100 δισ.
Και αυτή είναι η επόμενη μάχη για την ευρωπαϊκή άμυνα:
όχι μόνο ποιος διαθέτει τα περισσότερα όπλα, αλλά ποιος μπορεί να εξασφαλίσει το φθηνότερο κεφάλαιο για να τα παράγει.
Πηγή: pagenews.gr