G20 υπό τον Τραμπ: Γίνεται η σύνοδος σκηνικό για το μεγάλο deal ΗΠΑ–Κίνας;
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//G20 υπό τον Τραμπ: Γίνεται η σύνοδος σκηνικό για το μεγάλο deal ΗΠΑ–Κίνας;
Το G20 δημιουργήθηκε πάνω σε μια απλή παραδοχή: η παγκόσμια οικονομία είχε γίνει υπερβολικά αλληλεξαρτώμενη για να διοικείται από μια μικρή ομάδα μεγάλων δυνάμεων.
Το 2026 αυτή ακριβώς η αρχή δοκιμάζεται.
Με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην προεδρία, η κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί μια ριζική επαναφορά του G20 στις οικονομικές του ρίζες: λιγότερα θέματα, λιγότερες παράλληλες προτεραιότητες και μεγαλύτερη έμφαση σε ανάπτυξη, απορρύθμιση, φθηνή και ασφαλή ενέργεια, τεχνολογία και ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Όμως πίσω από αυτή την προσπάθεια βρίσκεται ένα μεγαλύτερο γεωοικονομικό ερώτημα.
Εάν το G20 του Μαϊάμι αποκτήσει πολιτική σημασία κυρίως επειδή προσφέρει το σκηνικό για μια μεγάλη συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ–Σι Τζινπίνγκ, τότε η σημαντικότερη πλατφόρμα οικονομικού συντονισμού του πλανήτη κινδυνεύει να αποκτήσει κάτι καινούργιο:
πολυμερή αρχιτεκτονική, αλλά διμερή πυρήνα ισχύος.
Το «νέο G20» του Τραμπ
Η αμερικανική προεδρία υποστηρίζει ότι δεν αποδυναμώνει τον θεσμό.
Επιχειρεί να τον κάνει ξανά αποτελεσματικό.
Η κριτική της Ουάσιγκτον είναι ότι το G20 διογκώθηκε υπερβολικά μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, προσθέτοντας συνεχώς νέες θεματικές μέχρι που κινδύνευσε να χάσει τον αρχικό οικονομικό του προσανατολισμό.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιλέξει τρεις κεντρικούς άξονες: περιορισμό των ρυθμιστικών εμποδίων, πρόσβαση σε ασφαλείς και προσιτές ενεργειακές αλυσίδες και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και καινοτομίας.
Υπάρχει οικονομική λογική πίσω από αυτή την επιλογή.
Ένας θεσμός που προσπαθεί να λύσει ταυτόχρονα κάθε παγκόσμιο πρόβλημα μπορεί τελικά να δυσκολεύεται να παράγει συγκεκριμένες συμφωνίες για οτιδήποτε.
Όμως η επιλογή του τι αφαιρείται από την ατζέντα είναι εξίσου πολιτική με την επιλογή του τι παραμένει.
Από το Γιοχάνεσμπουργκ στο Μαϊάμι: Δύο διαφορετικά G20
Η αντίθεση με την προηγούμενη προεδρία είναι εντυπωσιακή.
Η Νότια Αφρική είχε δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στο χρέος, στην αναπτυξιακή χρηματοδότηση, στις ανισότητες, στη βιωσιμότητα και στις προτεραιότητες των αναπτυσσόμενων οικονομιών.
Η αμερικανική προεδρία κινείται προς διαφορετική κατεύθυνση.
Το Council on Foreign Relations επισημαίνει ότι ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ανάπτυξη, η ανισότητα και η βιωσιμότητα έχουν υποχωρήσει, ενώ στο προσκήνιο έρχονται η απορρύθμιση, η ενεργειακή ασφάλεια και η τεχνολογική καινοτομία.
Για την Ουάσιγκτον αυτό είναι επιστροφή στα βασικά.
Για πολλές χώρες του Global South μπορεί να μοιάζει με κάτι διαφορετικό:
επιστροφή στις προτεραιότητες των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών.
Η Νότια Αφρική ανοίγει πολύ μεγαλύτερο θεσμικό ζήτημα
Εδώ όμως η αμερικανική προεδρία περνά από την ατζέντα στη σύνθεση του ίδιου του τραπεζιού.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η Νότια Αφρική δεν θα προσκληθεί στη σύνοδο του 2026.
Η Πρετόρια αντέδρασε έντονα.
Ο πρόεδρος Cyril Ramaphosa υπενθύμισε ότι η χώρα του είναι μέλος του G20 και συμμετέχει στον θεσμό με δικό της δικαίωμα. Η επίσημη θέση της Νότιας Αφρικής είναι σαφής:
«Η Νότια Αφρική είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη του G20 και επομένως είναι μέλος του G20 με το δικό της όνομα και δικαίωμα.»
Και αυτό δημιουργεί ένα πρωτοφανές πολιτικό πρόβλημα.
Οι οικοδεσπότες του G20 έχουν παραδοσιακά σημαντική ελευθερία στην πρόσκληση μη μελών.
Η Νότια Αφρική όμως δεν είναι προσκεκλημένος παρατηρητής.
Είναι ένα από τα 19 κράτη-μέλη του G20, μαζί με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Αφρικανική Ένωση.
Η Πολωνία μπαίνει – Η Νότια Αφρική μένει έξω
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική προεδρία έχει προσκαλέσει την Πολωνία ως ειδικό συμμετέχοντα.
Η Βαρσοβία διαθέτει προφανώς ισχυρό οικονομικό επιχείρημα για μεγαλύτερο ρόλο στην παγκόσμια οικονομική διακυβέρνηση και η αμερικανική πλευρά έχει επικαλεστεί το αυξανόμενο οικονομικό της βάρος.
Όμως ο συνδυασμός των δύο αποφάσεων δημιουργεί ένα δύσκολο προηγούμενο:
ένα υφιστάμενο μέλος περιθωριοποιείται, ενώ ένας πολιτικά κοντινότερος μη συμμετέχων αναβαθμίζεται.
Και εδώ το ζήτημα ξεπερνά τον Τραμπ, τη Νότια Αφρική ή την Πολωνία.
Μια εκ περιτροπής προεδρία δίνει σε μια χώρα το σφυρί του προέδρου.
Δεν θα έπρεπε να σημαίνει ότι της δίνει και ιδιοκτησία του τραπεζιού.
Η οικονομική ατζέντα έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: την Κίνα
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή γίνεται εμφανής στις συναντήσεις των υπουργών Οικονομικών.
Ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent φιλοξενεί τους ομολόγους του G20 στη Βόρεια Καρολίνα με ατζέντα που περιλαμβάνει ανάπτυξη, παγκόσμιες ανισορροπίες, κρατικό χρέος, κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και επενδύσεις.
Η γλώσσα είναι τεχνική.
Το γεωοικονομικό περιεχόμενο όμως είναι σαφές.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι οικονομίες πρέπει να ανταγωνίζονται μέσω παραγωγικότητας, καινοτομίας και επενδύσεων και όχι μέσω πολιτικών που διοχετεύουν υπερβάλλουσα παραγωγή στις διεθνείς αγορές.
Η Κίνα δεν κατονομάστηκε στη συγκεκριμένη διατύπωση.
Αλλά πρόκειται για ορολογία που η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποιεί συστηματικά όταν μιλά για το κινεζικό εξαγωγικό μοντέλο και το πρόβλημα της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας.
Άρα η Κίνα βρίσκεται ήδη μέσα στην οικονομική ατζέντα του G20 — ακόμη και όταν το όνομά της δεν εμφανίζεται.
Και μετά υπάρχει το Ιράν
Υπάρχει ακόμη μία αντίφαση στην αμερικανική προσπάθεια «αποπολιτικοποίησης» του G20.
Η Ουάσιγκτον σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τις οικονομικές συναντήσεις για να πιέσει τις χώρες του G20 να περιορίσουν τους εναπομείναντες οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν και να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών κυρώσεων.
Άρα το G20 μπορεί να αποκτά μικρότερη ατζέντα.
Δεν αποκτά όμως απαραίτητα λιγότερη γεωπολιτική.
Αλλάζει το είδος της γεωπολιτικής που βρίσκεται στο επίκεντρο.
Κλίμα, ανισότητα και sustainability υποχωρούν.
Supply chains, κυρώσεις, ενέργεια, τεχνολογικός ανταγωνισμός και παραγωγική ισχύς ανεβαίνουν.
Το G20 μπαίνει και στη μάχη για την AI
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται στην τεχνολογία.
Ο CEO της Nvidia Jensen Huang και ο επικεφαλής της OpenAI Sam Altman θα συμμετάσχουν στην τεχνολογική υπουργική συνάντηση του G20 στη Βόρεια Καρολίνα, ενώ προβλέπεται συμμετοχή και άλλων κορυφαίων προσωπικοτήτων της αμερικανικής τεχνολογικής βιομηχανίας.
Ακόμη σημαντικότερο:
οι ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να πείσουν τους εταίρους να στηρίξουν μια μη δεσμευτική συμφωνία για light-touch ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης.
Και εδώ βρίσκεται μια εξαιρετικά σημαντική γεωοικονομική διάσταση.
Η Ουάσιγκτον δεν προωθεί απλώς την AI ως θέμα συζήτησης.
Επιχειρεί να διεθνοποιήσει το αμερικανικό μοντέλο ρύθμισης.
Αυτό έχει άμεση σημασία για την Ευρώπη, όπου η προσέγγιση στην τεχνητή νοημοσύνη είναι περισσότερο κανονιστική.
Το G20 γίνεται πεδίο μάχης οικονομικών μοντέλων
Το πραγματικό παιχνίδι επομένως δεν αφορά μόνο tariffs ή εμπορικά ισοζύγια.
Αφορά τους κανόνες πάνω στους οποίους θα λειτουργήσει η επόμενη παγκόσμια οικονομία.
Πόσο αυστηρά θα ρυθμίζεται η AI;
Ποιος θα ελέγχει κρίσιμες πρώτες ύλες;
Πώς θα αντιμετωπίζεται η κινεζική πλεονάζουσα παραγωγή;
Πόσο γρήγορα πρέπει να γίνει η ενεργειακή μετάβαση;
Πώς θα αναδιαρθρώνεται το χρέος των αναπτυσσόμενων οικονομιών;
Αυτές δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες.
Είναι ανταγωνιστικά οικονομικά μοντέλα ισχύος.
Και ακριβώς εδώ μπαίνει ο Σι Τζινπίνγκ.
Το μεγάλο ερώτημα: Τραμπ–Σι
Μια συνάντηση Τραμπ–Σι στο περιθώριο της συνόδου δεν θα αποτελούσε από μόνη της ένδειξη αποτυχίας του G20.
Το αντίθετο.
Ένας από τους λόγους ύπαρξης τέτοιων πολυμερών θεσμών είναι ότι φέρνουν ανταγωνιστικές δυνάμεις στον ίδιο χώρο.
Οι διμερείς συναντήσεις στο περιθώριο των G20 αποτελούν πάγια πρακτική.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο:
τι θα συμβεί εάν η σύνοδος του Μαϊάμι αποκτήσει παγκόσμια σημασία κυρίως εξαιτίας όσων συζητήσουν οι δύο ηγέτες εκτός της κύριας αίθουσας;
Εκεί αρχίζει να εμφανίζεται ο κίνδυνος ενός G20 με bilateral centre of gravity.
ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να καθορίσουν το νόημα ολόκληρης της συνόδου
Οι δύο μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις μπορούν να συζητήσουν σχεδόν κάθε μεγάλο ζήτημα που βρίσκεται στην ατζέντα:
δασμούς,
κινεζικές εξαγωγές,
τεχνολογία,
AI και ημιαγωγούς,
κρίσιμες πρώτες ύλες,
εφοδιαστικές αλυσίδες,
νομισματικές και εμπορικές ανισορροπίες.
Εάν υπάρξει ένα σημαντικό Trump–Xi deal, οι αγορές πιθανότατα θα ασχοληθούν περισσότερο με αυτό παρά με δεκάδες παραγράφους ενός τελικού communique.
Αυτό δεν καταργεί το G20.
Αλλά μετατοπίζει το πραγματικό κέντρο ισχύος.
Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί ανάμεσα σε δύο οικονομικά μοντέλα
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Η Ευρώπη έχει επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο σε:
κλιματική πολιτική,
πράσινη μετάβαση,
ρυθμιστικό πλαίσιο για την AI,
πολυμερή οικονομική διακυβέρνηση.
Η αμερικανική προεδρία προωθεί πολύ διαφορετικές προτεραιότητες: λιγότερη ρύθμιση, περισσότερη ενεργειακή ασφάλεια και ταχύτερη τεχνολογική ανάπτυξη.
Παράλληλα, η Κίνα διαθέτει το δικό της κρατικά υποστηριζόμενο βιομηχανικό μοντέλο.
Έτσι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί ανάμεσα σε δύο οικονομικούς γίγαντες που καθορίζουν ολοένα περισσότερο τους όρους του ανταγωνισμού.
Το Global South έχει ακόμη περισσότερα να χάσει
Για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες το ζήτημα είναι διαφορετικό.
Το χρέος, η αναπτυξιακή χρηματοδότηση, η κλιματική ευπάθεια και η πρόσβαση σε κεφάλαια δεν αποτελούν ιδεολογικές προσθήκες στην οικονομική ατζέντα.
Καθορίζουν τον πραγματικό δημοσιονομικό χώρο πολλών κρατών.
Η προηγούμενη νοτιοαφρικανική προεδρία είχε τοποθετήσει αυτά τα ζητήματα πολύ ψηλότερα στην ατζέντα
Εάν υποχωρήσουν σημαντικά στο Μαϊάμι, η εντύπωση σε πολλές χώρες μπορεί να είναι ότι το G20 μετακινείται από τη διαχείριση παγκόσμιων οικονομικών προβλημάτων στη διαχείριση των προτεραιοτήτων των μεγαλύτερων δυνάμεων.
Το προηγούμενο μπορεί να επιβιώσει του Τραμπ
Υπάρχει όμως και ένας μακροπρόθεσμος θεσμικός κίνδυνος.
Οι προεδρίες του G20 εναλλάσσονται.
Κάθε εξουσία που αποκτά σήμερα η Ουάσιγκτον μπορεί αύριο να χρησιμοποιηθεί από μια κυβέρνηση με εντελώς διαφορετικές γεωπολιτικές προτεραιότητες.
Εάν ο οικοδεσπότης μπορεί να περιθωριοποιεί μέλη, να αναδιαμορφώνει την εκπροσώπηση και να μετατρέπει την ατζέντα σε προέκταση της δικής του οικονομικής στρατηγικής, τότε το G20 αρχίζει να εξαρτάται υπερβολικά από το ποιος κρατά κάθε χρόνο το σφυρί.
Και αυτό θα μπορούσε σταδιακά να μετατρέψει την πολυμερή διακυβέρνηση σε περιστρεφόμενη εθνική ιδιοκτησία.
Μαϊάμι: Τρία τεστ θα δείξουν εάν το G20 αντέχει
Η σύνοδος των ηγετών θα πραγματοποιηθεί στις 14–15 Δεκεμβρίου στο Trump National Doral Miami.
Εκεί θα κριθούν τρία πράγματα.
Πρώτον, το τελικό ανακοινωθέν: θα αντικατοπτρίζει κυρίως τις αμερικανικές προτεραιότητες ή θα επαναφέρει ουσιαστικά θέματα που ζητούν άλλες οικονομίες;
Δεύτερον, η Νότια Αφρική: η διαχείριση ενός κανονικού μέλους θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τους θεσμικούς κανόνες του G20.
Και τρίτον, ΗΠΑ–Κίνα: εάν υπάρξει συνάντηση Τραμπ–Σι, πόσο από το πολιτικό και οικονομικό βάρος ολόκληρης της συνόδου θα απορροφήσει;
Το πραγματικό διακύβευμα: G20 ή G2 μέσα στο G20;
Το G20 δεν πρόκειται ξαφνικά να μετατραπεί σε G2.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ινδία, η Ιαπωνία, η Βραζιλία, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και οι υπόλοιπες μεγάλες οικονομίες εξακολουθούν να διαθέτουν τεράστιο οικονομικό και πολιτικό βάρος.
Αλλά το 2026 μπορεί να δημιουργηθεί κάτι πιο λεπτό.
Ένας πολυμερής θεσμός στον οποίο η πραγματική πολιτική ενέργεια συγκεντρώνεται γύρω από δύο πρωτεύουσες:
Ουάσιγκτον και Πεκίνο.
Και αυτό είναι το πραγματικό τεστ του Μαϊάμι.
Όχι εάν ο Τραμπ και ο Σι συναντηθούν.
Αλλά εάν οι υπόλοιποι ηγέτες μπορέσουν να επηρεάσουν ουσιαστικά τους κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας — ή εάν οι καρέκλες τους καταλήξουν να πλαισιώνουν τη σημαντικότερη διμερή σχέση του πλανήτη.
Το G20 απέκτησε ισχύ επειδή η παγκόσμια οικονομία είχε γίνει υπερβολικά περίπλοκη για να κυβερνάται από μια μικρή λέσχη ισχυρών κρατών.
Το Μαϊάμι θα δείξει εάν αυτό το μάθημα εξακολουθεί να ισχύει — ή εάν ο κόσμος κινείται προς ένα G20 με G2 στο κέντρο του.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
