Μία σημαντική αλλαγή στον τρόπο συμμετοχής των Ελλήνων του εξωτερικού στις εθνικές εκλογές επιβεβαίωσε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα ότι η κυβέρνηση δεν σχεδιάζει καμία αλλαγή στον εκλογικό νόμο.
Η μεγάλη αλλαγή αφορά την επιστολική ψήφο, η οποία θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές για τους εκλογείς που βρίσκονται στο εξωτερικό.
Ο Λιβάνιος έβαλε παράλληλα τέλος στη συζήτηση περί πιθανής αλλαγής του εκλογικού συστήματος πριν από τις κάλπες του 2027.
«Ο εκλογικός νόμος δεν πρόκειται να αλλάξει.»
Η κυβερνητική γραμμή είναι επομένως σαφής:
ίδιοι κανόνες για τη μετατροπή των ψήφων σε έδρες, αλλά νέα διαδικασία για να μπορούν περισσότεροι Έλληνες του εξωτερικού να ασκήσουν στην πράξη το εκλογικό τους δικαίωμα.
«Το βασικό είναι ότι αλλάζει η επιστολική ψήφος για το εξωτερικό»
Ο υπουργός Εσωτερικών έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη νέα δυνατότητα.
«Το βασικό είναι ότι αλλάζει η επιστολική ψήφος για το εξωτερικό καθώς για πρώτη φορά θα εφαρμοσθεί σε επίπεδο εθνικών εκλογών.»
Η επιστολική ψήφος έχει ήδη δοκιμαστεί στην πράξη στις ευρωεκλογές.
Η πολιτική σημασία της επέκτασής της στις εθνικές κάλπες είναι όμως μεγαλύτερη, καθώς επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα βασικά εμπόδια που αντιμετώπιζε επί δεκαετίες ο Απόδημος Ελληνισμός: την πρακτική δυσκολία συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές από τον τόπο διαμονής του.
Η σχετική νομοθεσία έχει ήδη ψηφιστεί από τη Βουλή με τον νόμο 5285/2026.
Πότε μπορεί να γίνει η αίτηση
Ο Λιβάνιος κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να κινηθούν εγκαίρως.
Η διαδικασία έχει ήδη ανοίξει και οι εκλογείς που ζουν ή βρίσκονται στο εξωτερικό και διαθέτουν δικαίωμα ψήφου μπορούν να υποβάλουν την αίτησή τους μέχρι την επόμενη ημέρα από τη διάλυση της Βουλής.
«Για αυτούς λοιπόν που ζουν στο εξωτερικό, γι’ αυτούς που βρίσκονται στο εξωτερικό και έχουν το δικαίωμα ψήφου, μπορούν να μπουν από σήμερα μέχρι την επόμενη μέρα της διάλυσης Βουλής και να υποβάλουν την αίτησή τους.»
Η συγκεκριμένη προθεσμία έχει ιδιαίτερη σημασία.
Σημαίνει ότι ένας Έλληνας που βρίσκεται στο εξωτερικό δεν χρειάζεται να περιμένει την επίσημη προκήρυξη των εκλογών για να προετοιμαστεί.
Μπορεί να εγγραφεί εγκαίρως και να εξασφαλίσει τη δυνατότητα συμμετοχής του μέσω της νέας διαδικασίας.
Τι θα ψηφίσουν στις επόμενες εκλογές
Εδώ υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια.
Στις αμέσως επόμενες εθνικές εκλογές οι Έλληνες του εξωτερικού θα ψηφίσουν, όπως συνέβη το 2023, το ψηφοδέλτιο Επικρατείας.
Με απλά λόγια, θα επιλέγουν κόμμα και όχι συγκεκριμένο υποψήφιο μιας ξεχωριστής εκλογικής περιφέρειας εξωτερικού.
Ο Λιβάνιος το εξήγησε:
«Όπως είχε γίνει και το 2023, οι συμπολίτες μας οι οποίοι ζουν στο εξωτερικό θα ψηφίσουν το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, θα ψηφίσουν -επί της ουσίας- μόνο κόμμα.»
Άρα η καινοτομία των επόμενων εκλογών αφορά πρωτίστως τον τρόπο άσκησης της ψήφου.
Όχι ακόμη τη δημιουργία ξεχωριστής εκλογικής εκπροσώπησης της Διασποράς.
Η τριεδρική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού έρχεται αργότερα
Το δεύτερο μεγάλο βήμα έχει ήδη νομοθετηθεί, αλλά δεν θα ενεργοποιηθεί στις αμέσως επόμενες εκλογές.
Πρόκειται για τη δημιουργία ξεχωριστής τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, μέσω της οποίας οι Έλληνες του εξωτερικού θα μπορούν στο μέλλον όχι μόνο να επιλέγουν κόμμα αλλά και τον βουλευτή που θα τους εκπροσωπεί.
Η ρύθμιση προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή 18 μήνες μετά τις επόμενες βουλευτικές εκλογές
«Έχει ψηφιστεί πρόταση, που θα ισχύσει 18 μήνες μετά από τις εκλογές, να υπάρχει και μια ξεχωριστή τριεδρική περιφέρεια του εξωτερικού, με την οποία θα μπορούν οι Έλληνες που βρίσκονται στο εξωτερικό να ψηφίσουν και να επιλέξουν και τον βουλευτή που τους αντιπροσωπεύει.»
Πρόκειται ουσιαστικά για δύο διαδοχικές μεταρρυθμίσεις:
πρώτα διευκολύνεται η ψήφος και στη συνέχεια δημιουργείται ειδική πολιτική εκπροσώπηση της Διασποράς.
Τέλος στα σενάρια για αλλαγή του εκλογικού νόμου
Ο Λιβάνιος θέλησε παράλληλα να διαχωρίσει απολύτως τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση από τη συζήτηση για τον εκλογικό νόμο.
«Η ουσία του εκλογικού νόμου δεν αλλάζει.»
Και συμπλήρωσε:
«Από κει και πέρα μελετάμε διάφορες βελτιώσεις στην εκλογική διαδικασία, όχι στον εκλογικό νόμο.»
Η διάκριση έχει πολιτική σημασία.
Άλλο πράγμα είναι ο εκλογικός νόμος —δηλαδή ο μηχανισμός με τον οποίο οι ψήφοι μετατρέπονται σε κοινοβουλευτικές έδρες— και άλλο οι διαδικαστικοί κανόνες με τους οποίους οργανώνεται και διευκολύνεται η ψηφοφορία.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι παρεμβάσεις θα υπάρξουν μόνο στο δεύτερο επίπεδο.
Οι κάλπες του 2027
Ο υπουργός Εσωτερικών επανέλαβε επίσης ότι ο κυβερνητικός σχεδιασμός παραμένει προσανατολισμένος στις εκλογές του 2027.
«Το Υπουργείο Εσωτερικών είναι θεσμικά πάντα έτοιμο για εκλογές, έχει και τη γνώση και την εμπειρία. Πάντως, όπως έχουμε πει εδώ και πάρα πολύ καιρό, οι εκλογές θα γίνουν το 2027.»
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς γίνεται λίγες ημέρες πριν από τη ΔΕΘ και ενώ η πολιτική συζήτηση έχει ήδη αρχίσει να κινείται σε έντονα προεκλογικούς ρυθμούς.
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να κλείσει δύο συζητήσεις ταυτόχρονα:
ούτε αλλαγή του εκλογικού νόμου ούτε μεταβολή του δηλωμένου χρονικού ορίζοντα των εθνικών εκλογών.
Γιατί η επιστολική ψήφος έχει πολιτικό βάρος
Η μεταρρύθμιση δεν είναι απλώς τεχνική.
Η ελληνική Διασπορά αποτελεί μια τεράστια δεξαμενή πολιτών, αλλά η πραγματική συμμετοχή από το εξωτερικό στις εθνικές εκλογές παρέμενε επί χρόνια πολύ μικρότερη από το δυνητικό εκλογικό σώμα.
Το πρόβλημα δεν ήταν μόνο το δικαίωμα ψήφου.
Ήταν η δυνατότητα να ασκηθεί εύκολα.
Αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων από εκλογικά τμήματα, ταξίδια, κόστος και οργανωτικές δυσκολίες λειτουργούσαν αντικειμενικά ως εμπόδια.
Η επιστολική ψήφος επιχειρεί να μειώσει ακριβώς αυτό το κόστος συμμετοχής.
Και αυτό μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά τον αριθμό των Ελλήνων του εξωτερικού που τελικά θα ψηφίσουν.
Από τον «απόδημο ψηφοφόρο» στον απόδημο βουλευτή
Η μεγαλύτερη θεσμική αλλαγή, ωστόσο, βρίσκεται στο επόμενο στάδιο.
Με την τριεδρική περιφέρεια, η σχέση του Απόδημου Ελληνισμού με το ελληνικό Κοινοβούλιο αλλάζει ποιοτικά.
Δεν θα αφορά πλέον μόνο το δικαίωμα ενός πολίτη στη Γερμανία, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία ή στη Βρετανία να συμμετέχει ευκολότερα στις ελληνικές εκλογές.
Θα αφορά και τη δυνατότητα της Διασποράς να αποκτήσει ειδική κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Η Βουλή έχει ήδη νομοθετήσει τη συγκεκριμένη περιφέρεια, με έναρξη εφαρμογής 18 μήνες μετά τις επόμενες εκλογές
Αυτό δημιουργεί σταδιακά μια διαφορετική πολιτική σχέση ανάμεσα στα κόμματα και στους Έλληνες του εξωτερικού.
Γιατί όταν δημιουργείται συγκεκριμένη εκλογική περιφέρεια, δημιουργείται και συγκεκριμένο πολιτικό ακροατήριο.
Τι αλλάζει τελικά
Η μεταρρύθμιση μπορεί να συνοψιστεί σε τρία στάδια.
Στις επόμενες εθνικές εκλογές: για πρώτη φορά επιστολική ψήφος για τους εκλογείς του εξωτερικού.
Στην ψήφο: οι απόδημοι στις αμέσως επόμενες κάλπες θα ψηφίσουν ψηφοδέλτιο Επικρατείας, ουσιαστικά επιλέγοντας κόμμα.
Στο επόμενο στάδιο: 18 μήνες μετά τις επόμενες εκλογές ενεργοποιείται η τριεδρική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, δίνοντας τη δυνατότητα επιλογής και συγκεκριμένων εκπροσώπων.
Η μεγάλη εικόνα: Περισσότερη Διασπορά μέσα στην ελληνική πολιτική
Αυτό είναι τελικά το πολιτικά σημαντικότερο στοιχείο.
Η κυβέρνηση δεν αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η πολιτική δύναμη μεταξύ των κομμάτων μέσω του εκλογικού νόμου.
Αλλά επιχειρεί να αλλάξει ποιοι μπορούν στην πράξη να συμμετέχουν ευκολότερα στην κατανομή αυτής της δύναμης.
Η επιστολική ψήφος μειώνει τα πρακτικά εμπόδια.
Η μελλοντική τριεδρική περιφέρεια δημιουργεί άμεση εκπροσώπηση.
Και μαζί οι δύο παρεμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε πολύ μεγαλύτερη πολιτική ενεργοποίηση του Απόδημου Ελληνισμού.
Για τα κόμματα αυτό σημαίνει κάτι ακόμη:
η Διασπορά δεν θα μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται μόνο ως κοινότητα με συμβολική σημασία ή ως πεδίο περιοδειών των πολιτικών αρχηγών.
Με ευκολότερη ψήφο και στη συνέχεια δικούς της βουλευτές, μετατρέπεται σταδιακά σε οργανωμένο εκλογικό ακροατήριο που θα πρέπει να διεκδικηθεί πολιτικά.
Και αυτή μπορεί να αποδειχθεί η βαθύτερη αλλαγή πίσω από τη μεταρρύθμιση.
Πηγή: pagenews.gr