Η μάχη με τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο περνά σε μια πρωτοφανή πολιτικά και επιχειρησιακά φάση: το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό για την αντιμετώπιση της ζωονόσου, με αξιωματικό των Ενόπλων Δυνάμεων σε κεντρικό συντονιστικό ρόλο και στρατιωτικούς κτηνιάτρους να αναμένεται να μεταβούν στο νησί.
Η κυβερνητική επιλογή αποτυπώθηκε σε κοινή τροπολογία των υπουργείων Εθνικής Άμυνας, Αγροτικής Ανάπτυξης, Εσωτερικών και Οικονομικών, η οποία υπερψηφίστηκε στη Βουλή μόνο από τη Νέα Δημοκρατία.
Και άνοιξε αμέσως ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό μέτωπο.
Το ΠΑΣΟΚ μιλά για «ομολογία αποτυχίας» της διαχείρισης της κρίσης.
Η κυβέρνηση αντιπαραθέτει τις αποζημιώσεις που έχουν ήδη καταβληθεί, υποστηρίζει ότι απομένουν περίπου 20.000 ζώα προς διεκπεραίωση και προαναγγέλλει χρηματοδοτική παρέμβαση άνω των €100 εκατ. για ζωοτροφές σε πανελλαδικό επίπεδο.
Πίσω όμως από τη σύγκρουση στη Βουλή βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα:
μια κτηνοτροφική οικονομία που μετρά ήδη δεκάδες χιλιάδες θανατωθέντα ζώα και ένα ακριτικό νησί που φοβάται ότι η ζωονόσος μπορεί να μετατραπεί σε μακροχρόνια παραγωγική καταστροφή.
Γιατί αναλαμβάνει το υπουργείο Άμυνας
Η τροπολογία δεν προβλέπει απλώς επικουρική διάθεση προσωπικού.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό της αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού.
Προβλέπεται ο ορισμός αξιωματικού των Ενόπλων Δυνάμεων ως κεντρικού συντονιστή, ενώ στρατιωτικοί κτηνίατροι αναμένεται να ενισχύσουν τις δυνάμεις στο νησί.
Η εξέλιξη έρχεται μετά την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου να μπλοκάρει θανατώσεις και ιχνηλατήσεις ζώων και ενώ η απόγνωση των κτηνοτρόφων έχει ήδη πάρει μεγάλες διαστάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει ενιαία αλυσίδα διοίκησης σε μια κρίση όπου εμπλέκονται πολλοί διαφορετικοί φορείς.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πολιτικό πρόβλημα.
Δουδωνής: «Πού ξέρετε αλλού πεντέμισι μήνες χωρίς πλήρη εικόνα;»
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής εξαπέλυσε από τη Βουλή σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η ενεργοποίηση του υπουργείου Άμυνας αποδεικνύει την αποτυχία της προηγούμενης διαχείρισης.
Έθεσε αρχικά το ζήτημα της ιχνηλάτησης:
«Πεντέμισι μήνες μετά πού ξέρετε να μην έχει ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση τέτοιου νοσήματος ανά τον κόσμο, πεντέμισι μήνες μετά να μην έχουμε εικόνα πλήρη της ιχνηλάτησης της νόσου στη Λέσβο, λόγω έλλειψης κτηνιάτρων, λόγω έλλειψης μέσων, λόγω απουσίας εργαστηρίου και με ελάχιστα δείγματα να ελέγχονται ανά ημέρα;»
Η καταγγελία είναι σοβαρή.
Και εφόσον επιβεβαιώνεται η έκταση των καθυστερήσεων που περιγράφει το ΠΑΣΟΚ, μεταφέρει τη συζήτηση από την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ζωονόσου στη δομική επάρκεια των κτηνιατρικών υπηρεσιών.
«Πλήρης, απόλυτη, καθολική αποτυχία»
Ο Δουδωνής πήγε ακόμη μακρύτερα.
«Με αυτούς τους ρυθμούς οι ίδιοι εσείς ομολογείτε, με αυτή την τροπολογία εδώ, ότι αποτύχατε και ότι η μόνη λύση είναι τα στρατιωτικά μέσα.»
Και συνέχισε:
«Διότι ποτέ στην ιστορία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας δεν έχει συμβεί αυτό το οποίο συμβαίνει τώρα, να τίθεται η Κτηνιατρική Υπηρεσία υπό την εποπτεία του Υπουργείου Άμυνας.»
Για να καταλήξει:
«Είναι ομολογία πλήρους, απόλυτης, καθολικής αποτυχίας.»
Πρόκειται βέβαια για πολιτική αξιολόγηση του ΠΑΣΟΚ και όχι για αντικειμενική περιγραφή της κυβερνητικής απόφασης.
Η χρησιμοποίηση στρατιωτικού προσωπικού σε μια έκτακτη κατάσταση μπορεί αντίθετα να ερμηνευτεί ως αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων κρατικών πόρων.
Όμως ο Δουδωνής θέτει ένα ερώτημα που η κυβέρνηση θα πρέπει να απαντήσει:
γιατί χρειάστηκε να φτάσει η κρίση στο σημείο όπου ο επιχειρησιακός συντονισμός περνά στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας;
80.100 θανατωθέντα ζώα
Οι αριθμοί που ακούστηκαν στη Βουλή δείχνουν το μέγεθος της καταστροφής.
Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς ανέφερε ότι το σύνολο των θανατωθέντων ζώων ανέρχεται σε 80.100.
Από αυτά, σύμφωνα με την κυβερνητική ενημέρωση, έχουν πληρωθεί αποζημιώσεις για 64.714 ζώα.
Στις 31 Αυγούστου καταβλήθηκαν για θανατωθέντα ζώα €2,84 εκατ..
Ο υφυπουργός ανέφερε:
«Αυτό λοιπόν που οφείλουμε εμείς, γιατί πρέπει να πάρουμε τα στοιχεία από την Περιφέρεια, να ελεγχθούν και να διασταυρωθούν, είναι 20.000 ζώα ακόμη.»
Και απάντησε στην κριτική περί μη καταβολής αποζημιώσεων:
«Δεν πληρώθηκαν λοιπόν οι άνθρωποι αυτοί; Πληρώθηκαν.»
Εδώ βρίσκεται ένα από τα κεντρικά σημεία της αντιπαράθεσης.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο μηχανισμός αποζημιώσεων λειτουργεί.
Η αντιπολίτευση απαντά ότι οι εκκρεμότητες παραμένουν μεγάλες και ότι η οικονομική ζημιά των παραγωγών δεν περιορίζεται στην αξία του ζώου που θανατώθηκε.
Το πραγματικό κόστος είναι μεγαλύτερο από το ζώο
Και πράγματι, αυτό είναι κρίσιμο.
Για έναν κτηνοτρόφο η απώλεια του κοπαδιού δεν σημαίνει μόνο απώλεια ενός περιουσιακού στοιχείου.
Σημαίνει απώλεια:
παραγωγής γάλακτος,
μελλοντικών γεννήσεων,
εισοδήματος,
συμβολαίων,
παραγωγικής δυναμικότητας,
και σε πολλές περιπτώσεις ετών γενετικής επιλογής του κοπαδιού.
Άρα ακόμη και η πλήρης αποζημίωση της αξίας των θανατωθέντων ζώων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με οικονομική αποκατάσταση της εκμετάλλευσης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Λέσβο, όπου η αιγοπροβατοτροφία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή γάλακτος και την τοπική τυροκομία.
Δουδωνής: «Δεν έχει γίνει κανένας σχεδιασμός για την αποκατάσταση των κοπαδιών»
Ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ έβαλε ακριβώς αυτό το ζήτημα στη συζήτηση.
«Έχω εδώ από τον ΕΘΕΑΣ πόσα χρωστάτε στους συνεταιρισμούς ακόμα για τα τυροκομικά προϊόντα. Έχω την εικόνα του τι χρωστάτε για τις ζωοτροφές. Δεν έχει γίνει κανένας σχεδιασμός για την αποκατάσταση των κοπαδιών.»
Και πρόσθεσε:
«Αυτό είναι μια εικόνα εκρηκτική.»
Για να περιγράψει στη συνέχεια την κοινωνική διάσταση:
«Δεν είναι τυχαίο αυτό το οποίο συμβαίνει, ότι έχει συγκινήσει όλη την Ελλάδα ο κόσμος της Λέσβου.»
€3 εκατ. στην Περιφέρεια για βιοασφάλεια
Η τροπολογία προβλέπει παράλληλα χρηματοδότηση €3 εκατ. προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Σύμφωνα με την ενημέρωση που επικαλείται το σχετικό ρεπορτάζ, τα χρήματα προορίζονται για την αγορά υλικών βιοασφάλειας.
Η αντιπολίτευση, ωστόσο, συνέδεσε πολιτικά τη χρηματοδότηση με την ένταση που έχει δημιουργηθεί μεταξύ κυβέρνησης και Περιφέρειας.
Εδώ απαιτείται σαφής διάκριση.
Το γεγονός είναι η χρηματοδότηση των €3 εκατ.
Η ερμηνεία ότι αποτελεί προσπάθεια «κατευνασμού» του περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη αποτελεί πολιτική εκτίμηση μερίδας της αντιπολίτευσης και όχι αποδεδειγμένο κίνητρο της κυβερνητικής απόφασης.
Πάνω από €100 εκατ. για ζωοτροφές
Ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό ενδιαφέρον έχει η αναφορά του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης στο κόστος της ενίσχυσης για ζωοτροφές.
Ο Καββαδάς ανέφερε ότι τα στοιχεία βρίσκονται στην ΑΑΔΕ και γίνεται επεξεργασία για να προσδιοριστεί το ακριβές ποσό.
«Προσπαθούμε να επεξεργαστούμε, να δούμε πόσα χρήματα είναι αυτά που πρέπει να δώσουμε, όχι μόνο στη Λέσβο, αλλά σε όλη την Ελλάδα.»
Και έδωσε την πρώτη εκτίμηση:
«Είναι πάνω από 100 εκατομμύρια ευρώ. Εκεί υπολογίζουμε περίπου, δεν έχουμε το ακριβές ποσό.»
Ο αριθμός είναι εντυπωσιακός.
Και αποκαλύπτει ότι το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης των ζωονόσων δεν αποτελεί πλέον ένα τοπικό πρόβλημα της Λέσβου.
Αρχίζει να αποκτά δημοσιονομικές διαστάσεις σε εθνικό επίπεδο.
Η μεγαλύτερη πληγή: Πώς ξαναχτίζεται ένα κοπάδι;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο υποτιμημένο ζήτημα.
Οι αποζημιώσεις απαντούν στην άμεση καταστροφή.
Δεν απαντούν απαραίτητα στην επόμενη ημέρα.
Εάν ένας παραγωγός χάσει μεγάλο μέρος ή ολόκληρο το κοπάδι του, πρέπει κάποια στιγμή να υπάρξει σχέδιο επανεκκίνησης.
Πότε επιτρέπεται ο επαναπληθυσμός;
Με ποια ζώα;
Με ποιο κόστος;
Ποιος χρηματοδοτεί την αγορά τους;
Τι εισόδημα έχει ο παραγωγός μέχρι να ξαναρχίσει η παραγωγή;
Πώς προστατεύεται η γενετική ποιότητα των τοπικών κοπαδιών;
Και πώς αποτρέπεται η εγκατάλειψη του επαγγέλματος από κτηνοτρόφους που δεν μπορούν να αντέξουν μήνες χωρίς παραγωγή;
Αυτό είναι το πραγματικό σχέδιο ανασυγκρότησης που θα χρειαστεί η Λέσβος.
«Είμαστε στο και ένα»
Η δραματικότερη φράση της παρέμβασης Δουδωνή ήρθε στο τέλος.
«Είμαστε στο “και ένα”. Δεν ακούτε τους ειδικούς, δεν αλλάζετε στρατηγική.»
Και συνέχισε:
«Το μόνο που κάνετε είναι να αλλάζετε Υπουργείο για να επιβάλετε καλύτερα αυτή τη στρατηγική.»
Για να καταλήξει:
«Η στρατηγική όμως είναι λαθεμένη και οδηγεί σε καταστροφή τον κτηνοτροφικό κόσμο της Λέσβου.»
Και:
«Είναι υποχρέωσή μας να υψώσουμε κι εμείς τη φωνή μας, μαζί με αυτούς τους ανθρώπους, για να έχουν φωνή και να ακούγονται και να αλλάξει αυτή η πολιτική επιτέλους.»
Το πολιτικό ερώτημα: Επιχειρησιακή ενίσχυση ή υποκατάσταση;
Αφαιρώντας τους υψηλούς τόνους της κοινοβουλευτικής σύγκρουσης, η υπόθεση καταλήγει σε ένα πολύ συγκεκριμένο πολιτικό ερώτημα.
Το υπουργείο Άμυνας έρχεται να ενισχύσει έναν λειτουργικό πολιτικό μηχανισμό ή να υποκαταστήσει έναν μηχανισμό που δεν κατάφερε να ανταποκριθεί;
Αν ισχύει το πρώτο, η απόφαση μπορεί να ερμηνευτεί ως εύλογη κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων δυνάμεων του κράτους απέναντι σε μια εξαιρετικά σοβαρή ζωονόσο.
Αν όμως ισχύει το δεύτερο, τότε η κριτική του ΠΑΣΟΚ αποκτά πολύ μεγαλύτερο βάρος.
Για να απαντηθεί αυτό χρειάζονται στοιχεία.
Πόσοι κτηνίατροι έλειπαν;
Πόσα δείγματα μπορούσαν να εξετάζονται ημερησίως;
Γιατί δεν ολοκληρώθηκε νωρίτερα η ιχνηλάτηση;
Πότε ζητήθηκε πρόσθετο προσωπικό;
Πότε διαπιστώθηκε ότι ο υπάρχων μηχανισμός δεν επαρκούσε;
Και γιατί ο επιχειρησιακός συντονισμός μεταφέρεται τώρα;
Η μεγάλη εικόνα: Δεν είναι πλέον μόνο κτηνιατρική κρίση
Η Λέσβος αποκαλύπτει ένα ευρύτερο πρόβλημα για την ελληνική αγροτική πολιτική.
Η αντιμετώπιση των ζωονόσων δεν είναι πλέον απλώς υπόθεση μιας κτηνιατρικής διεύθυνσης.
Είναι ζήτημα:
παραγωγής τροφίμων,
περιφερειακής οικονομίας,
δημοσιονομικού κόστους,
βιοασφάλειας,
ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας,
και τελικά επισιτιστικής ασφάλειας.
Όταν 80.100 ζώα έχουν ήδη θανατωθεί, όταν η κυβέρνηση μιλά για πάνω από €100 εκατ. μόνο για ζωοτροφές σε όλη τη χώρα και όταν ο επιχειρησιακός συντονισμός μιας κτηνιατρικής κρίσης περνά στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η συζήτηση έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια μιας τοπικής επιζωοτίας.
Έχει γίνει ζήτημα κρατικής ικανότητας.
Και το πραγματικό τεστ για την κυβέρνηση δεν είναι αν θα κερδίσει την αντιπαράθεση με τον Δουδωνή στη Βουλή.
Είναι εάν η νέα επιχειρησιακή δομή θα καταφέρει να σταματήσει τη διασπορά, να ολοκληρώσει γρήγορα την ιχνηλάτηση, να αποζημιώσει τους παραγωγούς και —κυρίως— να δώσει στη Λέσβο ένα πραγματικό σχέδιο για να ξαναχτίσει τα κοπάδια της.
Γιατί η θανάτωση ενός ζώου τελειώνει μια εστία κινδύνου. Η απώλεια ενός ολόκληρου κοπαδιού μπορεί να τελειώσει μια κτηνοτροφική εκμετάλλευση.
Πηγή: pagenews.gr