Η εξειδίκευση του πακέτου της ΔΕΘ από τον Κυριάκο Πιερρακάκη έδωσε αυτό που δεν μπορούσε να δώσει η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη: τον πραγματικό χάρτη των κερδισμένων, των ποσών και –κυρίως– του χρόνου στον οποίο θα φτάσουν τα μέτρα στην τσέπη.
Και μέσα από αυτόν τον χάρτη προκύπτει καθαρότερα η πολιτική λογική του Μεγάρου Μαξίμου.
Δεν υπάρχει ένα «δώρο» που απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου. Υπάρχει μια βεντάλια παρεμβάσεων, σχεδιασμένη ώστε να αγγίζει διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και μικρομεσαίοι.
Αγρότες.
Τρίτεκνες οικογένειες.
Συνταξιούχοι.
Δημόσιοι υπάλληλοι.
Μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα.
Νέα ζευγάρια που αναζητούν κατοικία.
Οικογένειες που αποκτούν παιδί.
Το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει το κόστος των νέων παρεμβάσεων στα €2,2 δισ. για το 2027, με το συνολικό ετήσιο κόστος να αυξάνεται σταδιακά και να φτάνει τα €3,6 δισ. έως το 2030.
Αυτό είναι το οικονομικό σκέλος.
Το πολιτικό είναι ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τον δημοσιονομικό χώρο σε πολλά διαφορετικά, αναγνωρίσιμα προσωπικά οφέλη.
Από το «ένα μεγάλο μέτρο» στα πολλά μικρότερα κέρδη
Η επιλογή έχει ενδιαφέρον.
Ένα μεγάλο οριζόντιο μέτρο θα μπορούσε να έχει ισχυρότερο επικοινωνιακό αποτύπωμα, αλλά θα περιόριζε τον αριθμό των κοινωνικών ομάδων στις οποίες η κυβέρνηση θα μπορούσε να απευθυνθεί.
Αντί γι’ αυτό, το Μαξίμου επιλέγει διασπορά.
Και οι αριθμοί δείχνουν ακριβώς αυτή τη στρατηγική.
Για περισσότερους από 9 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού του ελάχιστου εισοδήματος, με κατάργηση προσαυξήσεων πάνω από το ύψος του κατώτατου μισθού και των τριετιών. Σε παράδειγμα που παρουσίασε το οικονομικό επιτελείο, ιδιοκτήτης καφέ μπορεί να δει τον ετήσιο φόρο του να μειώνεται κατά περίπου €2.500.
Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες προβλέπεται μηδενικός φόρος μέχρι τα €20.000 εισοδήματος. Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι αφορά περίπου 47.000 επαγγελματίες, ενώ αγρότης με εισόδημα €20.000 μπορεί να κερδίσει €1.540 ετησίως.
Στους τρίτεκνους, η αντίστοιχη παρέμβαση αγγίζει σχεδόν 87.000 φορολογούμενους. Για μισθωτό με μικτό εισόδημα €30.000, το ετήσιο όφελος υπολογίζεται στα €1.800.
Δεν υπάρχει λοιπόν ένας κεντρικός «νικητής».
Η ίδια η διασπορά των ωφελημένων είναι μέρος του σχεδίου.
Οι συνταξιούχοι μπαίνουν ξανά στο κέντρο
Η πλέον καθαρή εκλογικά ομάδα είναι ίσως οι συνταξιούχοι.
Η μόνιμη ενίσχυση του Νοεμβρίου ανεβαίνει από €300 στα €400, ενώ διευρύνεται η περίμετρος ώστε να προστεθούν περίπου 270.000 επιπλέον δικαιούχοι.
Η επιλογή έχει δύο χαρακτηριστικά που ενδιαφέρουν πολιτικά το Μαξίμου.
Πρώτον, το ποσό είναι εύκολα αντιληπτό από τον δικαιούχο.
Δεύτερον, δεν παρουσιάζεται ως έκτακτη προεκλογική επιταγή αλλά ως μόνιμη ετήσια ενίσχυση.
Και αυτό αποτελεί κομμάτι της κυβερνητικής προσπάθειας να περάσει από την πολιτική των προσωρινών επιδοτήσεων σε παρεμβάσεις που μπορούν να παρουσιαστούν ως σταθερό εισόδημα.
€500 τα Χριστούγεννα στο Δημόσιο
Αντίστοιχη λογική υπάρχει για τους δημοσίους υπαλλήλους.
Από το 2027 προβλέπεται μόνιμη χριστουγεννιάτικη ενίσχυση €500 μικτά, που θα αφορά μεταξύ άλλων εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές και πυροσβέστες και θα συνυπολογίζεται στις συντάξιμες αποδοχές.
Πρόκειται για πολιτικά προσεκτικά επιλεγμένη παρέμβαση.
Δεν επαναφέρει 13ο και 14ο μισθό – κάτι που θα είχε πολύ μεγαλύτερο δημοσιονομικό κόστος.
Δίνει όμως στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να εμφανίσει μια μόνιμη πρόσθετη χριστουγεννιάτικη πληρωμή σε ένα μεγάλο εκλογικό ακροατήριο.
Η διαφορά είναι ουσιαστική τόσο δημοσιονομικά όσο και πολιτικά.
Το μεγάλο στοίχημα με τον «κουμπαρά» των παιδιών
Το πιο διαφορετικό μέτρο της ΔΕΘ είναι ίσως ο νέος επενδυτικός λογαριασμός για τα παιδιά.
Η οικογένεια θα μπορεί να ανοίγει λογαριασμό μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού και, για καταβολές έως €1.200 ετησίως, το κράτος θα προσθέτει ισόποση συμμετοχή.
Σύμφωνα με το παράδειγμα του οικονομικού επιτελείου, με τις μέγιστες καταβολές σε ορίζοντα 18 ετών θα έχουν τοποθετηθεί συνολικά €49.304, περίπου τα μισά από το Δημόσιο. Με υποθετική μέση απόδοση 3%, το κεφάλαιο θα μπορούσε να προσεγγίσει τις €64.000.
Εδώ η κυβέρνηση επιχειρεί κάτι περισσότερο από μία παροχή.
Θέλει να συνδέσει το δημογραφικό με την αποταμίευση, τις επενδύσεις και τη δημιουργία αρχικού κεφαλαίου για τη νέα γενιά.
«Κανένα παιδί να μην ξεκινήσει από το μηδέν», ήταν η χαρακτηριστική διατύπωση του Κυριάκου Πιερρακάκη.
Πολιτικά, είναι ίσως το μέτρο με τον πιο μακρινό ορίζοντα: δεν απευθύνεται μόνο στους σημερινούς γονείς αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο συμβόλαιο κράτους–οικογένειας.
«Σπίτι μου 3»: €2 δισ. στη μάχη της κατοικίας
Το στεγαστικό αποτελεί έναν ακόμη πυλώνα.
Το νέο «Σπίτι μου 3» θα διαθέτει κεφάλαια €2 δισ., ενώ το πακέτο περιλαμβάνει παράλληλα κίνητρα για να επιστρέψουν κενές κατοικίες στην αγορά, φορολογικά εργαλεία για ανακαινίσεις και συνέχιση περιορισμών στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Εδώ το πολιτικό πρόβλημα είναι δυσκολότερο.
Η κυβέρνηση μπορεί να αυξήσει τη χρηματοδότηση για την αγορά πρώτης κατοικίας, αλλά η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα κριθεί τελικά από το εάν αυξηθεί και η προσφορά κατοικιών.
Διαφορετικά, περισσότερο φθηνό χρήμα απέναντι σε περιορισμένο απόθεμα κατοικιών κινδυνεύει να μεταφραστεί σε πρόσθετη πίεση στις τιμές.
Γι’ αυτό και το πραγματικό τεστ του «Σπίτι μου 3» δεν είναι μόνο πόσα δάνεια θα δοθούν, αλλά εάν θα αυξηθούν τα διαθέσιμα σπίτια.
Μια ενδιαφέρουσα στροφή στους φόρους των επιχειρήσεων
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο επίπεδο στο πακέτο που αφορά την επιχειρηματικότητα.
Από το φορολογικό έτος 2027 η προκαταβολή φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες μειώνεται από 55% σε 50%, ενώ για τα νομικά πρόσωπα σχεδιάζεται σταδιακή αποκλιμάκωση από το σημερινό 80% στο 50%.
Παράλληλα:
- επιταχύνονται οι αποσβέσεις επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό από 10 σε 6 χρόνια,
- προχωρά σταδιακά η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα,
- και ενισχύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Αυτό δείχνει ότι το Μαξίμου επιχειρεί να διατηρήσει ταυτόχρονα δύο αφηγήματα:
περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα για τα νοικοκυριά και περισσότερη ρευστότητα για την οικονομία.
Και μία μικρή φορολογική «σφήνα» στα υψηλά στελέχη
Το πακέτο δεν περιλαμβάνει μόνο μειώσεις.
Για συγκεκριμένες αμοιβές μελών διοικητικών συμβουλίων και ανώτερων στελεχών που προέρχονται από συμμετοχή στα κέρδη, το τμήμα πάνω από €60.000 θα φορολογείται με 15% αντί για 5%.
Ο φόρος στα κανονικά μερίσματα παραμένει 5%.
Πρόκειται για περιορισμένη δημοσιονομικά παρέμβαση, αλλά έχει συμβολικό πολιτικό ενδιαφέρον: επιτρέπει στην κυβέρνηση να υποστηρίξει ότι το πακέτο δεν είναι αποκλειστικά μια άσκηση φοροελαφρύνσεων, αλλά περιλαμβάνει και διορθώσεις εκεί όπου θεωρεί ότι υπάρχουν στρεβλώσεις.
Το μεγάλο πρόβλημα παραμένει η ακρίβεια
Εδώ βρίσκεται και το δύσκολο σημείο για το κυβερνητικό αφήγημα.
Η αποτελεσματικότητα των μέτρων δεν θα κριθεί τελικά μόνο από το ονομαστικό ύψος των ενισχύσεων.
Θα κριθεί από το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Εάν τρόφιμα, στέγαση, ενέργεια και υπηρεσίες συνεχίσουν να αυξάνονται γρηγορότερα από το εισόδημα, μέρος του δημοσιονομικού οφέλους θα απορροφηθεί πριν γίνει αισθητό από τα νοικοκυριά. Αυτό είναι και το βασικό σημείο κριτικής που διατυπώνεται απέναντι στο πακέτο.
Γι’ αυτό αποκτά σημασία και ο κυβερνητικός στόχος για μείωση κατά 30% της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος μέσα στην επόμενη τριετία, όχι μέσω μόνιμων επιδοτήσεων αλλά μέσω ΑΠΕ, δικτύων, υποδομών και ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Εάν αυτός ο στόχος επιτευχθεί, θα έχει διαφορετικό χαρακτήρα από ένα επίδομα: θα μειώνει μόνιμα ένα βασικό κόστος της οικονομίας.
Εάν όχι, η ενεργειακή δαπάνη θα συνεχίσει να αφαιρεί μέρος των εισοδηματικών κερδών.
Το ημερολόγιο των μέτρων είναι σχεδόν τόσο σημαντικό όσο τα ποσά
Υπάρχει τέλος μια λεπτομέρεια που εξηγεί πολλά για την πολιτική στόχευση.
Τα μέτρα δεν ενεργοποιούνται όλα μαζί.
Άλλα ξεκινούν το 2027.
Άλλα αναπτύσσονται το 2028.
Και ορισμένα ολοκληρώνονται μέχρι το 2030.
Ο κατώτατος μισθός, για παράδειγμα, προβλέπεται σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό να φτάσει τα €1.000 τον Ιανουάριο του 2028, από €920 σήμερα.
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να οικοδομήσει μια αλληλουχία οικονομικών γεγονότων και όχι μία στιγμιαία παροχή.
Και αυτό μας φέρνει στην πολιτική ουσία της ΔΕΘ.
Το Μαξίμου δεν αγοράζει μία μεγάλη στιγμή – επιχειρεί να χτίσει διαδρομή
Το κυβερνητικό στοίχημα είναι πιο σύνθετο από το «λίγα σε πολλούς».
Η επιλογή είναι να μην εξαντληθεί ο δημοσιονομικός χώρος σε ένα μέτρο που θα κάνει θόρυβο για μερικές εβδομάδες.
Αντίθετα, το πακέτο επιχειρεί να δημιουργήσει πολλές μικρότερες αλλά επαναλαμβανόμενες αποδείξεις βελτίωσης του εισοδήματος: διαφορετική φορολογία, μεγαλύτερη σύνταξη, χριστουγεννιάτικη ενίσχυση, χαμηλότερες εισφορές, υψηλότερο κατώτατο, στεγαστική χρηματοδότηση, ΕΝΦΙΑ, επενδυτικός λογαριασμός για τα παιδιά.
Αυτή είναι και η πολιτική του στόχευση.
Η ΝΔ δεν χρειάζεται απλώς να πείσει ότι οι μακροοικονομικοί δείκτες πηγαίνουν καλά. Χρειάζεται να μετατρέψει την ανάπτυξη και τον δημοσιονομικό χώρο σε προσωπική οικονομική εμπειρία για όσο το δυνατόν περισσότερους ψηφοφόρους.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης περιέγραψε τέσσερις κυβερνητικές προτεραιότητες: περισσότερο εισόδημα, περισσότερες επενδύσεις και θέσεις εργασίας, ισχυρότερη κοινωνική πολιτική και φθηνότερη ενέργεια, με στόχο ανάπτυξη άνω του 2% ετησίως έως το 2030.
Εκεί ακριβώς θα κριθεί και η στρατηγική της ΔΕΘ.
Όχι στο πόσα μέτρα ανακοινώθηκαν, αλλά στο εάν μέχρι την ώρα της κάλπης αρκετοί πολίτες θα μπορούν να δείξουν στην τσέπη τους κάτι που πράγματι άλλαξε.
Πηγή: pagenews.gr