Η Μέση Ανατολή απέκτησε μέσα σε λίγες ημέρες ένα ακόμη γεωπολιτικό σημείο ανάφλεξης.
Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούτι πραγματοποίησαν τη μεγαλύτερη εδαφική τους προέλαση εδώ και χρόνια στη δυτική Υεμένη, καταλαμβάνοντας τη Μόκα και στη συνέχεια το μικρό αλλά εξαιρετικά στρατηγικό νησί Μαϊούν, γνωστό και ως Περίμ, μέσα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία μεταβολή στον χάρτη του εμφυλίου της Υεμένης.
Πρόκειται για μεταβολή του συσχετισμού ισχύος δίπλα σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.
Η Μόκα βρίσκεται περίπου 80 χιλιόμετρα από το στενό, ενώ το Περίμ βρίσκεται μέσα στην ίδια τη θαλάσσια δίοδο. Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, υπό κανονικές συνθήκες, από εκεί περνά περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου.
Οι Χούτι δεν χρειάζεται να «κλείσουν» το στενό για να κερδίσουν
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της νέας πραγματικότητας.
Οι Χούτι δεν έχουν κλείσει ούτε ελέγχουν πλήρως το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Έχουν όμως πλέον πολύ ισχυρότερη γεωγραφική θέση από την οποία μπορούν να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα.
Η κατάληψη της Μόκα τους δίνει πρόσβαση στην κρίσιμη δυτική ακτή της Υεμένης. Το Περίμ, ακόμη σημαντικότερο, βρίσκεται μέσα στο στενό.
Αυτό σημαίνει ότι πύραυλοι, drones, θαλάσσια μη επανδρωμένα συστήματα ή ακόμη και νάρκες αποκτούν διαφορετική στρατηγική σημασία.
Το Al-Monitor επισημαίνει ακριβώς αυτή τη νέα δυνατότητα: οι Χούτι απέκτησαν ουσιαστικά καθαρότερο πεδίο για να απειλήσουν μία από τις σημαντικότερες ναυτικές αρτηρίες της Μέσης Ανατολής.
Και αυτό από μόνο του μπορεί να αρκεί.
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες και τις ασφαλιστικές δεν χρειάζεται να κλείσει ένα στενό για να γίνει απαγορευτικά επικίνδυνο.
Αρκεί να αυξηθεί δραματικά το ρίσκο.
Γιατί ο Τραμπ δεν πατά ακόμη τη σκανδάλη
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο.
Παρά τη θεαματική ενίσχυση των Χούτι, η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται απρόθυμη να εμπλακεί άμεσα σε έναν νέο πόλεμο στην Υεμένη.
Το βασικό σκεπτικό που περιγράφει το Al-Monitor είναι απλό: όσο οι Χούτι περιορίζουν τις απειλές τους σε σαουδαραβικούς ή άλλους συγκεκριμένους στόχους και δεν χτυπούν αδιακρίτως τη διεθνή εμπορική ναυτιλία, η Ουάσιγκτον δεν έχει ισχυρό κίνητρο να ανοίξει ακόμη ένα πολεμικό μέτωπο.
Οι ίδιοι οι Χούτι έχουν επιχειρήσει να καθησυχάσουν τις αγορές, υποστηρίζοντας ότι η ναυσιπλοΐα παραμένει ασφαλής για τις εταιρείες εκτός των σαουδαραβικών πλοίων.
Όμως η αξιοπιστία μιας τέτοιας διαβεβαίωσης είναι περιορισμένη και οι αγορές παραμένουν νευρικές.
Η στρατηγική Τραμπ μοιάζει επομένως να είναι:
μην πολεμάς για τον έλεγχο ενός στενού εάν η αμερικανική και η διεθνής εμπορική ναυσιπλοΐα μπορούν ακόμη να περάσουν.
Είναι μια προσέγγιση συναλλακτική και απολύτως συμβατή με την προσπάθεια της σημερινής Ουάσιγκτον να αποφεύγει νέες μακροχρόνιες στρατιωτικές δεσμεύσεις.
Έχει όμως ένα σοβαρό μειονέκτημα.
Αφήνει τους Χούτι να μετατρέψουν το έδαφος που κατέλαβαν σε μόνιμη στρατηγική μόχλευση.
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στη μέση μιας θαλάσσιας «τανάλιας»
Για το Ριάντ η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη.
Η Σαουδική Αραβία είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί εντατικότερα την Ερυθρά Θάλασσα ως εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου, επειδή η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ είχε καταστήσει την παραδοσιακή δίοδο του Κόλπου πολύ πιο επισφαλή.
Το σαουδαραβικό αργό μεταφερόταν μέσω του East-West Pipeline προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και από εκεί μπορούσε να κατευθυνθεί μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ προς την Ασία.
Τώρα όμως και αυτή η έξοδος βρίσκεται υπό πίεση.
Και το πρόβλημα έγινε ακόμη μεγαλύτερο όταν η Σαουδική Αραβία έκλεισε προληπτικά τον East-West Pipeline μετά από επίθεση με drones.
Το αποτέλεσμα είναι μία ενεργειακή γεωγραφία που αρχίζει να θυμίζει παγίδα:
Ορμούζ από τη μία πλευρά, Χούτι και Μπαμπ ελ Μαντέμπ από την άλλη.
Το πετρέλαιο έχει ήδη αρχίσει να πληρώνει τον λογαριασμό
Οι αριθμοί δείχνουν πόσο σοβαρή έχει γίνει η κατάσταση.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που επικαλείται το AP, οι φορτώσεις πετρελαίου στην Ερυθρά Θάλασσα μειώθηκαν τον Αύγουστο από περίπου 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε 2,2 εκατ.
Η συνολική σαουδαραβική προσφορά υποχώρησε κατά 2,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα περίπου 6 εκατ. βαρέλια, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και τρεις δεκαετίες σύμφωνα με τον IEA.
Παράλληλα, η κίνηση μέσω της Ερυθράς Θάλασσας παραμένει περίπου 60% χαμηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν αρχίσουν οι επιθέσεις των Χούτι στα τέλη του 2023.
Και το αργό έχει ήδη επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στη νέα ενεργειακή αναταραχή.
Η παράκαμψη που διπλασιάζει σχεδόν το ταξίδι
Η Σαουδική Αραβία έχει ακόμη εναλλακτικές.
Αλλά είναι ακριβές.
Αντί τα δεξαμενόπλοια που φορτώνουν στο Γιανμπού να κατευθύνονται νότια προς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και την Ασία, μπορούν να κινηθούν βόρεια προς το Σουέζ.
Τα μεγαλύτερα πλοία μπορούν επίσης να ξεφορτώνουν στο Αΐν Σόχνα της Αιγύπτου και το πετρέλαιο να μεταφέρεται μέσω αγωγού στη Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το AP, περίπου το 70% των εξαγωγών αργού από το Γιανμπού κατευθύνεται πλέον προς αυτή την κατεύθυνση.
Το τίμημα όμως είναι εντυπωσιακό.
Για μια παράδοση στη Νότια Κορέα, για παράδειγμα, το ταξίδι μπορεί να αυξηθεί από περίπου 24 σε 54 ημέρες.
Και όταν ένα tanker κοστίζει δεκάδες χιλιάδες δολάρια ημερησίως —με ορισμένα ναύλα να έχουν ξεπεράσει ακόμη και τα 100.000 δολάρια ημερησίως στη σημερινή ενεργειακή κρίση— κάθε επιπλέον ημέρα μετατρέπεται σε κόστος για ολόκληρη την αλυσίδα.
Το Ιράν αποκτά δεύτερο μοχλό πίεσης
Εδώ εμφανίζεται η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα.
Η Τεχεράνη διαθέτει ήδη τη γεωγραφική δυνατότητα να ασκεί πίεση στα Στενά του Ορμούζ.
Τώρα ένας στενός σύμμαχός της αποκτά πολύ ισχυρότερη θέση γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν «ελέγχει» δύο στενά.
Σημαίνει όμως ότι ο δυτικός και σαουδαραβικός ενεργειακός σχεδιασμός πρέπει πλέον να υπολογίζει ταυτόχρονα δύο κρίσιμα chokepoints.
Και η στρατηγική αξία των Χούτι για την Τεχεράνη αυξάνεται αναλόγως.
Δεν είναι τυχαίο ότι εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης συνέδεσε πλέον ρητά την Υεμένη με οποιαδήποτε ευρύτερη διαπραγμάτευση Ιράν–ΗΠΑ.
Το μεγάλο στοίχημα Τραμπ
Η λογική της Ουάσιγκτον μπορεί βραχυπρόθεσμα να είναι αποτελεσματική.
Αν οι Χούτι δεν αγγίζουν τη γενική εμπορική ναυτιλία, ο Τραμπ αποφεύγει έναν ακόμη πόλεμο.
Δεν ξοδεύει αμερικανικούς πυραύλους και αεροπορική ισχύ για να ανακαταλάβει εδάφη για λογαριασμό της κυβέρνησης της Υεμένης.
Και μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του βάρους στο Ριάντ και στους τοπικούς συμμάχους του.
Το πρόβλημα είναι τι θα συμβεί αύριο.
Γιατί η νέα γεωγραφία δεν εξαφανίζεται.
Οι Χούτι βρίσκονται πλέον στη Μόκα και στο Περίμ. Η κυβέρνηση της Υεμένης παραδέχεται ότι η απώλεια ήταν «οδυνηρή», ενώ οι δυνάμεις της ανασυντάσσονται για αντεπίθεση. Πάνω από 85.000 άνθρωποι έχουν ήδη εκτοπιστεί από τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Και η προέλαση έχει φέρει τους Χούτι περίπου 32 χιλιόμετρα από την αμερικανική βάση στο Τζιμπουτί, στην απέναντι πλευρά του στενού — τη σημαντικότερη αμερικανική στρατιωτική βάση στην Αφρική.
Ο Τραμπ αγοράζει χρόνο – Οι Χούτι αγοράζουν γεωγραφία
Αυτό είναι τελικά το παράδοξο της αμερικανικής στρατηγικής.
Ο Τραμπ αγοράζει χρόνο αποφεύγοντας έναν νέο πόλεμο.
Οι Χούτι, όμως, έχουν αποκτήσει κάτι που μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο πολύτιμο: γεωγραφία.
Και στη Μέση Ανατολή η γεωγραφία των στενών μεταφράζεται πολύ γρήγορα σε πολιτική ισχύ.
Το κρίσιμο όριο για την Ουάσιγκτον θα είναι εάν οι Χούτι περάσουν από τη στοχευμένη πίεση στη γενικευμένη απειλή κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Μέχρι τότε, ο Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να περιμένει.
Αλλά όσο περιμένει, η Σαουδική Αραβία βλέπει τις δύο βασικές θαλάσσιες εξόδους της να βρίσκονται υπό πίεση, το Ιράν αποκτά μεγαλύτερη διαπραγματευτική μόχλευση και οι Χούτι μετατρέπονται από περιφερειακή πολιτοφυλακή σε παίκτη που μπορεί να επηρεάσει πετρέλαιο, ναύλα, Σουέζ και την εμπορική σύνδεση Ευρώπης–Ασίας.
Και αυτή είναι η πραγματική σημασία της μάχης για το Μπαμπ ελ Μαντέμπ: δεν χρειάζεται να κλείσει το στενό για να αλλάξει η παγκόσμια οικονομία. Αρκεί η πιθανότητα ότι κάποιος μπορεί να το κάνει.
Πηγή: Pagenews.gr