Σε μία από τις πιο σκληρές κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις των τελευταίων μηνών εξελίχθηκε η δεύτερη συζήτηση και ψηφοφορία για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να μετατρέπει τη θεσμική συζήτηση σε ευρύτερη πολιτική σύγκρουση με τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.
Ο πρωθυπουργός επιχείρησε να συνδέσει τρία διαφορετικά μέτωπα: τη στάση της αντιπολίτευσης απέναντι στην αναθεώρηση, το κόστος των οικονομικών εξαγγελιών της και τη συζήτηση για την πολιτική σταθερότητα στην πορεία προς τις επόμενες εκλογές.
«Όποιος ψηφίσει “όχι” ή “παρών” θα έχει ουσιαστικά στερήσει τη δυνατότητα στη χώρα να βαδίσει πιο γρήγορα στο αύριο», είπε, υποστηρίζοντας ότι η δεύτερη ψηφοφορία προβλέπεται ακριβώς για να αναζητηθούν ευρύτερες συγκλίσεις.
Οι 33 αλλαγές και το όριο των 180
Η Νέα Δημοκρατία έχει προτείνει την αναθεώρηση 33 διατάξεων, μεταξύ των οποίων το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών, το άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια και διατάξεις που αφορούν την αξιολόγηση στο Δημόσιο. Στην πρώτη ψηφοφορία του Ιουλίου καμία πρόταση δεν συγκέντρωσε τις 180 ψήφους που θα επέτρεπαν στην επόμενη Βουλή να αποφασίσει με 151.
Η σημερινή διαδικασία είναι κρίσιμη ακριβώς για αυτόν τον λόγο: αν μια διάταξη υπερψηφιστεί τώρα από τουλάχιστον 180 βουλευτές, η επόμενη αναθεωρητική Βουλή θα χρειαστεί απλή πλειοψηφία 151 για την τελική αλλαγή. Αν παραμείνει κάτω από τις 180, τότε η αυξημένη πλειοψηφία θα απαιτηθεί μετά τις εκλογές.
Η ΕΡΤ επιβεβαιώνει ότι στην πρώτη ψηφοφορία η αντιπολίτευση δεν υπερψήφισε τις κυβερνητικές προτάσεις, ενώ το ΠΑΣΟΚ είχε επιλέξει το «παρών» σε ορισμένα άρθρα τα οποία θεωρεί αναθεωρητέα.
«Καταψηφίζετε ακόμη και πράγματα με τα οποία συμφωνείτε»
Ο Μητσοτάκης εστίασε ιδιαίτερα στο ΠΑΣΟΚ.
«Έφτασε στο σημείο να μην υπερψηφίζει τομές με τις οποίες συμφωνεί, μόνο και μόνο επειδή τις προτείνει η κυβέρνηση», υποστήριξε, κατηγορώντας τον Νίκο Ανδρουλάκη ότι ακολουθεί στρατηγική «όχι σε όλα».
Ο πρωθυπουργός έφερε ως παραδείγματα τα μη κρατικά ΑΕΙ, την επιστολική ψήφο, την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και κυρίως το άρθρο 86.
«Δεν συμφωνείτε στην αλλαγή του άρθρου 86, ώστε τα πολιτικά πρόσωπα να ερευνώνται από τη Δικαιοσύνη και όχι από τη Βουλή», ανέφερε.
Η αντιπαράθεση γύρω από το άρθρο 86 βρίσκεται εδώ και μήνες στον πυρήνα της σύγκρουσης κυβέρνησης–ΠΑΣΟΚ, με τον Μητσοτάκη να υποστηρίζει ήδη από την πρώτη συζήτηση ότι το «παρών» του ΠΑΣΟΚ δεν συνιστά καθαρή θέση υπέρ ή κατά της αναθεώρησης.
Η πρόκληση στον Ανδρουλάκη: «Αν πιστεύετε ότι θα κερδίσετε, γιατί δεν ψηφίζετε;»
Ο πρωθυπουργός επιχείρησε να αντιστρέψει και το επιχείρημα περί «λευκής επιταγής».
Η θέση του ΠΑΣΟΚ είναι ότι η σημερινή Βουλή δεν πρέπει να δώσει στην επόμενη κυβερνητική πλειοψηφία τη δυνατότητα να αλλάξει κρίσιμα άρθρα με μόλις 151 ψήφους.
Ο Μητσοτάκης απάντησε ότι, εφόσον ο Νίκος Ανδρουλάκης δηλώνει βέβαιος ότι μπορεί να κερδίσει τις εκλογές, θα έπρεπε να επιδιώκει τις 180 ψήφους σήμερα ώστε μια πιθανή αυριανή δική του πλειοψηφία να διαμορφώσει το περιεχόμενο του Συντάγματος.
Η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία αποτελεί πολιτική αντιπαράθεση και όχι πρόβλεψη για το ποιος θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές.
«Ανδρουλάκης και Τσίπρας, δύο όψεις του ίδιου νομίσματος»
Το πολιτικά βαρύτερο σημείο της ομιλίας ήρθε όταν ο πρωθυπουργός συνέδεσε το ΠΑΣΟΚ με τον Αλέξη Τσίπρα.
«Μια ανακύκλωση ακοστολόγητων και συχνά αντιφατικών υποσχέσεων με δύο όψεις», είπε.
Για τον Ανδρουλάκη μίλησε για εξαγγελίες όπως 13η σύνταξη, 13ος μισθός και ΕΚΑΣ, ενώ για τον Τσίπρα χρησιμοποίησε τη φράση:
«Μια δεύτερη όψη, αυτή που παλιά λεγόταν αυταπάτη και σήμερα αποκαλείται απάτη».
Και κατέληξε:
«ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. είστε οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, υιοθετώντας τις χειρότερες πρακτικές του παρελθόντος».
Η κυβέρνηση έχει ήδη επιχειρήσει τις τελευταίες ημέρες να συνδέσει πολιτικά το ΠΑΣΟΚ με τον Τσίπρα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε στις 15 Σεπτεμβρίου το ΠΑΣΟΚ «δορυφόρο» του Τσίπρα, με αφορμή τη συζήτηση για τις προγραμματικές συγκλίσεις.
Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, απορρίπτει αυτή την ταύτιση και παρουσιάζει το δικό του πρόγραμμα ως αυτόνομη κυβερνητική πρόταση.
Η μεγάλη κόντρα για το κόστος των υποσχέσεων
Το οικονομικό σκέλος είναι πλέον ξεχωριστό μέτωπο.
Μετά τη ΔΕΘ, κυβέρνηση και ΠΑΣΟΚ συγκρούονται ανοιχτά για το εάν οι εξαγγελίες Ανδρουλάκη είναι επαρκώς κοστολογημένες. Η ΕΡΤ κατέγραψε στις 14 Σεπτεμβρίου την κλιμάκωση αυτής της αντιπαράθεσης, με την κυβέρνηση να αμφισβητεί το κόστος του προγράμματος που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και το ΠΑΣΟΚ να υπερασπίζεται τη δημοσιονομική του βάση.
Ο Μητσοτάκης χρησιμοποίησε σήμερα αυτή τη σύγκρουση για να θέσει ένα ευρύτερο δίλημμα:
«Οι πολίτες καταλαβαίνουν καλά ότι αυτός που τους τάζει αφειδώς μειώσεις φόρων και αυξήσεις δαπανών οδηγεί τη χώρα στη σίγουρη συνταγή της χρεοκοπίας».
Αυτό αποτελεί κυβερνητική αξιολόγηση. Το πραγματικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα κάθε πρότασης εξαρτάται από το ακριβές κόστος, τις πηγές χρηματοδότησης και την εφαρμογή της.
«Ελπίδα ή περιπέτεια»
Ο πρωθυπουργός επανέφερε και τη φράση που φαίνεται ότι θα χρησιμοποιήσει συστηματικά στην πολιτική αντιπαράθεση της επόμενης περιόδου.
«Ισχύει το δίλημμα “ελπίδα ή περιπέτεια” στην πορεία προς τις εκλογές», είπε, συνδέοντας την πρώτη επιλογή με «αλήθεια, σχέδιο και αποτέλεσμα» και τη δεύτερη με τις εμπειρίες του παρελθόντος και, κατά την κυβερνητική θέση, τις σημερινές προτάσεις της αντιπολίτευσης.
Πρόκειται για πολιτικό framing της ΝΔ και όχι για ουδέτερη αξιολόγηση των πολιτικών επιλογών.
Στα κόκκινα η σύγκρουση για τα ελληνοτουρκικά
Η μεγαλύτερη ένταση της συνεδρίασης ήρθε στη δευτερολογία.
Ο Μητσοτάκης αντέδρασε στην πρόσφατη αναφορά του Ανδρουλάκη ότι το εκλογικό δίλημμα δεν μπορεί να είναι «Μητσοτάκης ή Ερντογάν».
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε χρησιμοποιήσει αυτή τη διατύπωση στη ΔΕΘ, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί τη διεθνή και ελληνοτουρκική ένταση ως μέρος της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Ο πρωθυπουργός απάντησε ότι οποιαδήποτε υπόνοια πως μια κυβέρνηση θα μπορούσε να αυξήσει την ένταση με την Τουρκία για εκλογικό όφελος είναι «εθνικά επικίνδυνη».
Και προκάλεσε τον Νίκο Ανδρουλάκη να τοποθετηθεί καθαρά για το αν αυτό ακριβώς υπονοεί.
«Μην μπλέκετε τα εξωτερικά με την εσωτερική αντιπαράθεση»
Ο Μητσοτάκης επικαλέστηκε την πολιτική της κυβέρνησης στον Έβρο το 2020, την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων και την προστασία των συνόρων, υποστηρίζοντας ότι η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να αλλάζει με βάση την προεκλογική συγκυρία.
«Μην μπλέκετε τα εξωτερικά ζητήματα στην εσωτερική αντιπαράθεση», ήταν το μήνυμα προς τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ.
Στη δευτερολογία του έδωσε ακόμη πιο καθαρά πολιτικό χαρακτήρα στην αντιπαράθεση, λέγοντας ότι το εκλογικό δίλημμα είναι «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης, Μητσοτάκης ή Κωνσταντοπούλου, Μητσοτάκης ή Βελόπουλος».
Μητσοτάκης: «Δεν θα βάλω το κομματικό συμφέρον πάνω από την πατρίδα»
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη συζήτηση και με τα σενάρια πρόωρων εκλογών.
«Διαψεύδονται όσοι είχαν προβλέψει πρόωρες κάλπες», είπε, υποστηρίζοντας ότι σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών τιμών πετρελαίου και γεωπολιτικών πιέσεων η επιλογή ενός μεγάλου προεκλογικού πακέτου παροχών θα υπονόμευε τη σταθερότητα.
Και πρόσθεσε:
«Ο χειμώνας θα είναι δύσκολος. Αλλά η επιλογή μου είναι μία: δεν θα βάλω κομματικό συμφέρον πάνω από το συμφέρον της πατρίδας».
Από τη Συνταγματική Αναθεώρηση στην εκλογική σύγκρουση
Η σημερινή συνεδρίαση ξεκίνησε ως θεσμική συζήτηση για 33 συνταγματικές διατάξεις.
Κατέληξε όμως να δώσει ένα σαφές δείγμα της πολιτικής αντιπαράθεσης που διαμορφώνεται για τους επόμενους μήνες.
Από τη μία, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει τη Συνταγματική Αναθεώρηση ως δοκιμασία υπευθυνότητας και συναίνεσης.
Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι η επόμενη Βουλή δεν πρέπει να έχει «λευκή επιταγή» για τις τελικές αλλαγές.
Και πάνω από αυτή τη θεσμική διαφωνία χτίζεται πλέον ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό μέτωπο:
κοστολόγηση παροχών, Τσίπρας, Ανδρουλάκης, σταθερότητα και ελληνοτουρκικά.
Η δεύτερη ψηφοφορία για το Σύνταγμα αποδείχθηκε έτσι κάτι πολύ περισσότερο από μια κοινοβουλευτική διαδικασία.
Έγινε πρόβα της πολιτικής σύγκρουσης που έρχεται.
