Έναν ολόκληρο υπόγειο κόσμο κάτω και γύρω από την Αγία Σοφία φέρνουν στο προσκήνιο οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στο ιστορικό μνημείο της Κωνσταντινούπολης.
Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, έκανε λόγο για δίκτυο υπόγειων σηράγγων συνολικού μήκους περίπου εννέα χιλιομέτρων, επιβεβαιώνοντας ότι οι υπόγειες κατασκευές είναι πολύ μεγαλύτερης έκτασης από ό,τι ήταν ευρέως γνωστό μέχρι σήμερα.
Όχι ένα ενιαίο τούνελ, αλλά εκτεταμένο δίκτυο
Η αναφορά στα εννέα χιλιόμετρα δεν αφορά ένα μοναδικό συνεχόμενο πέρασμα.
Πρόκειται για τμήματα ενός ευρύτερου δικτύου υπόγειων διαδρομών και κατασκευών, με ορισμένα σημεία να είναι σήμερα προσβάσιμα και άλλα να παραμένουν αποκλεισμένα εξαιτίας καταρρεύσεων ή της κατάστασης διατήρησής τους.
Για χρόνια, ιστορίες για υπόγεια περάσματα κάτω από την Αγία Σοφία αποτελούσαν μέρος της παράδοσης και των αστικών θρύλων γύρω από το μνημείο. Οι νέες έρευνες, όμως, προσφέρουν πλέον πιο συγκεκριμένα στοιχεία για την πραγματική έκταση των υπόγειων χώρων.
Εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης
Στα σημεία όπου είναι εφικτή η πρόσβαση έχουν ήδη ξεκινήσει διαδικασίες καθαρισμού και αποκατάστασης.
Το έργο μόνο εύκολο δεν είναι, καθώς σε αρκετά τμήματα έχουν καταγραφεί καταρρεύσεις, γεγονός που δυσκολεύει τόσο την έρευνα όσο και την ασφαλή μετακίνηση των συνεργείων.
Οι παρεμβάσεις θα πρέπει πρώτα να εξασφαλίσουν τη στατικότητα και την ασφάλεια των χώρων πριν γίνει οποιαδήποτε σκέψη για αξιοποίησή τους.
Μπορεί να ανοίξει τμήμα τους στο κοινό
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σενάρια είναι η μελλοντική πρόσβαση επισκεπτών σε ορισμένα από τα υπόγεια σημεία.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι αρμόδιοι θα εξετάσουν ποια τμήματα μπορούν να θεωρηθούν κατάλληλα και ασφαλή ώστε να ενταχθούν ενδεχομένως στη διαδρομή επίσκεψης της Αγίας Σοφίας.
Αν το σχέδιο προχωρήσει, θα μπορούσε να αποκαλυφθεί στο κοινό μία εντελώς διαφορετική πλευρά ενός από τα πιο γνωστά μνημεία του κόσμου.
Σήραγγες ηλικίας περίπου 1.600 ετών
Οι νέες δηλώσεις έρχονται σε συνέχεια των ανακοινώσεων του Φεβρουαρίου του 2026, όταν είχε γίνει γνωστό ότι έχουν καταγραφεί υπόγειες σήραγγες στην περιοχή της Αγίας Σοφίας με ηλικία που υπολογίζεται περίπου στα 1.600 χρόνια.
Η χρονολόγηση τις τοποθετεί στις πρώτες περιόδους της ιστορίας του μνημείου και του ευρύτερου βυζαντινού συγκροτήματος.
Η Αγία Σοφία στη σημερινή της μορφή ολοκληρώθηκε τον 6ο αιώνα, επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού, όμως ολόκληρη η περιοχή διαθέτει πολλαπλά ιστορικά στρώματα, γεγονός που καθιστά κάθε υπόγεια έρευνα ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της εξέλιξης του χώρου.
Παράλληλα η μεγάλη αποκατάσταση της Αγίας Σοφίας
Η έρευνα στις υπόγειες κατασκευές αποτελεί μόνο ένα μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου προγράμματος συντήρησης και στατικής ενίσχυσης.
Στην Αγία Σοφία βρίσκεται σε εξέλιξη ένα από τα εκτενέστερα προγράμματα αποκατάστασης των τελευταίων δεκαετιών, με παρεμβάσεις στον κύριο τρούλο, στους μιναρέδες και σε άλλα τμήματα του συγκροτήματος.
Στον τρούλο πραγματοποιούνται εργασίες δομικής ενίσχυσης και συντήρησης των ψηφιδωτών, ενώ έχει εγκατασταθεί προσωρινή μεταλλική προστατευτική κατασκευή ώστε οι παρεμβάσεις να συνεχίζονται με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Τα ψηφιδωτά στο επίκεντρο της συντήρησης
Ειδική πλατφόρμα στο εσωτερικό επιτρέπει στους ειδικούς να προσεγγίζουν τα ψηφιδωτά του τρούλου για τεκμηρίωση, καθαρισμό και συντήρηση χωρίς να σταματούν πλήρως οι επισκέψεις και οι λατρευτικές λειτουργίες.
Παράλληλα, οι στατικές μελέτες έχουν δείξει ότι απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις και στον ανατολικό ημιθόλο, τόσο στο σύστημα στήριξης όσο και στις ζωγραφικές και μαρμάρινες επιφάνειες.
Ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του μνημείου
Η αποκάλυψη της πραγματικής έκτασης των υπόγειων χώρων προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο στην ήδη πολυεπίπεδη ιστορία της Αγίας Σοφίας.
Τα περίπου εννέα χιλιόμετρα σηράγγων δείχνουν ότι κάτω από το εμβληματικό κτίσμα υπάρχει ένα πολύ μεγαλύτερο δίκτυο κατασκευών από αυτό που ήταν μέχρι σήμερα ορατό στον επισκέπτη.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η ασφαλής χαρτογράφηση, η τεκμηρίωση και η αποκατάσταση των προσβάσιμων τμημάτων. Αν μέρος του δικτύου ανοίξει τελικά στο κοινό, η Αγία Σοφία θα αποκτήσει μία νέα επισκέψιμη διάσταση, κρυμμένη για αιώνες κάτω από ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πηγή: Pagenews.gr