Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα αντιμέτωπη με μία νέα περίοδο έντονης ενεργειακής αβεβαιότητας.
Στη Γερμανία, τα προθεσμιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας για τον Ιανουάριο έχουν ξεπεράσει τα 180 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας άνοδο άνω του 60% σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν. Πρόκειται για επίπεδα που επαναφέρουν στη μνήμη τις μεγάλες αναταράξεις της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, χωρίς πάντως η σημερινή κατάσταση να έχει φτάσει ακόμη στις ακραίες τιμές του 2022.
Το φυσικό αέριο ξανά στο επίκεντρο
Βασικός παράγοντας πίσω από την άνοδο του ηλεκτρικού ρεύματος παραμένει το φυσικό αέριο.
Η Ευρώπη εισέρχεται στην περίοδο υψηλής χειμερινής ζήτησης με χαμηλότερα αποθέματα από το συνηθισμένο, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή έχουν αυξήσει αισθητά τον κίνδυνο για τις παγκόσμιες ροές LNG.
Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 67%-69% της χωρητικότητας, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από τον εποχικό μέσο όρο των προηγούμενων ετών. Η κατάσταση αυξάνει την ανάγκη για εισαγωγές κατά τους χειμερινούς μήνες, ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη ανταγωνίζεται την Ασία για τα ίδια φορτία LNG.
Τα Στενά του Ορμούζ αυξάνουν τον κίνδυνο
Η ενεργειακή αγορά βρίσκεται υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση λόγω της διαταραχής στις θαλάσσιες διαδρομές της Μέσης Ανατολής.
Ο περιορισμός των εξαγωγών μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει τις ποσότητες LNG από μεγάλους παραγωγούς, εντείνοντας την ανησυχία για πιθανό έλλειμμα προσφοράς κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Σε μία αγορά όπου οι ευρωπαϊκές χώρες βασίζονται πλέον σε μεγάλο βαθμό στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, μία διαταραχή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να περάσει πολύ γρήγορα στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Πιθανή άνοδος έως 50% σε δυσμενές σενάριο
Το πιο ανησυχητικό σενάριο αφορά τον συνδυασμό χαμηλών θερμοκρασιών, περιορισμένων αποθεμάτων και μειωμένων προμηθειών LNG.
Σε περίπτωση ψυχρού χειμώνα, αναλυτές εκτιμούν ότι οι χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 50% από τα σημερινά επίπεδα.
Η μετακύλιση στους τελικούς λογαριασμούς των καταναλωτών δεν θα είναι απαραίτητα αντίστοιχου μεγέθους, καθώς οι πάροχοι έχουν προαγοράσει μέρος της ενέργειας σε χαμηλότερες τιμές και κάθε χώρα διαθέτει διαφορετικό ρυθμιστικό και επιδοματικό πλαίσιο.
Παρόλα αυτά, η κατεύθυνση είναι σαφής: οι πιέσεις αυξάνονται.
Πυρηνικά και υδροηλεκτρικά επιβαρύνουν την εικόνα
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στο φυσικό αέριο.
Η μειωμένη παραγωγή από τον γαλλικό πυρηνικό στόλο έχει περιορίσει μία από τις σημαντικότερες πηγές ηλεκτρισμού της Ευρώπης. Απεργιακές κινητοποιήσεις στη Γαλλία αφαίρεσαν πρόσφατα περίπου 6,5 GW ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος, κυρίως από πυρηνικούς αντιδραστήρες.
Παράλληλα, τα χαμηλότερα υδροηλεκτρικά αποθέματα σε αρκετές περιοχές περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις εναλλακτικές διαθέσιμες πηγές παραγωγής.
Οι ΑΠΕ λειτουργούν ως ασπίδα, αλλά όχι τον ίδιο βαθμό τον χειμώνα
Η μεγάλη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μετά το 2021 έχει περιορίσει σημαντικά την έκθεση της Ευρώπης στις ακραίες διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.
Εκτιμάται ότι χωρίς τη νέα ηλιακή ισχύ που έχει εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια, οι μέσες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας το φετινό καλοκαίρι θα ήταν περίπου 30% υψηλότερες.
Το πρόβλημα είναι ότι η ηλιακή παραγωγή μειώνεται αισθητά τον χειμώνα, ιδιαίτερα στη βόρεια Ευρώπη.
Έτσι, μεγαλύτερο βάρος περνά στην αιολική ενέργεια. Σε περίπτωση παρατεταμένης άπνοιας και ταυτόχρονα χαμηλών θερμοκρασιών, οι μονάδες φυσικού αερίου καλούνται να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης, αυξάνοντας εκ νέου τις τιμές.
Η Ευρώπη παραμένει περισσότερο προστατευμένη από το 2022
Παρά τις έντονες πιέσεις, η σημερινή κατάσταση έχει σημαντικές διαφορές από την κρίση του 2022.
Τότε, η απότομη απώλεια των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου είχε οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ακόμη και πάνω από τα 1.000 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Έκτοτε, η Ευρώπη έχει δημιουργήσει περισσότερους τερματικούς σταθμούς LNG, έχει διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας και έχει μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου.
Αυτό μειώνει την πιθανότητα μιας απόλυτης κρίσης επάρκειας, αλλά αυξάνει την έκθεση στη διεθνή τιμή του LNG.
Νέος πονοκέφαλος για τον πληθωρισμό
Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας δεν είναι μόνο ενεργειακό ζήτημα.
Μεταφέρονται στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές, στα τρόφιμα και τελικά στον πληθωρισμό. Ήδη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί στενά την άνοδο του φυσικού αερίου, καθώς οι τιμές έχουν κινηθεί υψηλότερα ακόμη και από ορισμένα δυσμενή σενάρια που είχε χρησιμοποιήσει στις προβλέψεις της.
Η επιμονή των ενεργειακών πιέσεων μπορεί να καταστήσει δυσκολότερη την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να ενισχύσει τα σενάρια για αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Νοικοκυριά και επιχειρήσεις μπροστά σε νέο κόστος
Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, ένα νέο κύμα ανατιμήσεων σημαίνει υψηλότερο κόστος παραγωγής και μικρότερα περιθώρια κέρδους.
Για τα νοικοκυριά σημαίνει μεγαλύτερους λογαριασμούς σε μία περίοδο όπου αυξάνονται ταυτόχρονα τα κόστη θέρμανσης.
Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι κυβερνήσεις εξετάζουν ή ήδη χρησιμοποιούν νέες παρεμβάσεις στήριξης, όμως η επιστροφή σε οριζόντιες επιδοτήσεις μεγάλης κλίμακας θα δημιουργούσε σημαντικό δημοσιονομικό βάρος.
Όλα θα κριθούν από τον χειμώνα
Η πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί από τρεις κρίσιμους παράγοντες: τον καιρό, τη διαθεσιμότητα LNG και την εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Ένας ήπιος, υγρός και ανεμώδης χειμώνας θα μπορούσε να συγκρατήσει τη ζήτηση φυσικού αερίου και να ενισχύσει την παραγωγή από ΑΠΕ.
Αντίθετα, ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους, σε συνδυασμό με περιορισμένες εισαγωγές LNG, μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο σοκ στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε σαφώς καλύτερη θέση από το 2022, όμως δεν έχει απαλλαγεί από την εξάρτησή της από το φυσικό αέριο. Και όσο τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά και η Μέση Ανατολή διατηρείται σε κατάσταση υψηλής έντασης, ο φετινός χειμώνας εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες για το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα των τελευταίων ετών.
Πηγή: Pagenews.gr