Ο Φρίντριχ Μερτς δεν προσπάθησε να κρύψει το μέγεθος του προβλήματος.
Λίγες ώρες μετά τις δύο δύσκολες κάλπες για το CDU σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, εμφανίστηκε στην έδρα των Χριστιανοδημοκρατών και χρησιμοποίησε ο ίδιος την πιο βαριά λέξη για το αποτέλεσμα στο βορειοανατολικό κρατίδιο:
«Δεν μπορούμε να παρουσιάσουμε το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία καλύτερο απ’ ό,τι είναι. Είναι καταστροφή».
Το CDU κατέγραψε εκεί ιστορικά χαμηλή επίδοση. Στην τελευταία προβολή που μετέδιδε το Euronews το βράδυ της Κυριακής, βρισκόταν στο 5,2%, την ώρα που το AfD ήταν πρώτο με 37,7% και το SPD της Μανουέλα Σβέσιγκ ακολουθούσε με 35,5%.
«Μας συνέθλιψαν ανάμεσα σε SPD και AfD»
Ο Μερτς απέδωσε τη δραματική επίδοση των Χριστιανοδημοκρατών στην έντονη πόλωση της αναμέτρησης μεταξύ AfD και SPD.
«Μας συνέθλιψαν ανάμεσα στο SPD και το AfD», ήταν η πολιτική εξήγηση που έδωσε για την εικόνα του κόμματός του.
Η αριθμητική είναι πράγματι σκληρή για το CDU.
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία βρέθηκε πολύ κοντά στο όριο του 5% για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο, ενώ πριν από τις εκλογές υπήρχαν δημοσκοπήσεις που το τοποθετούσαν στο 7%-8%. Το 2021 είχε συγκεντρώσει 13,3%.
Πρόκειται συνεπώς για πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα από μια απλή απώλεια της πρώτης θέσης.
Στο Βερολίνο έχασε επίσης – αλλά ο Μερτς διαφοροποιεί την εικόνα
Ο καγκελάριος επιχείρησε πάντως να διαχωρίσει τα δύο αποτελέσματα.
Στο Βερολίνο, όπου η Linke αναδείχθηκε πρώτη, το CDU βρέθηκε στη δεύτερη θέση με περίπου 20% στις βραδινές προβολές.
Ο Μερτς χαρακτήρισε την επίδοση του υποψηφίου του κόμματός του Στέφαν Έβερς «αξιοπρεπές αποτέλεσμα», υποστηρίζοντας ότι επιτεύχθηκε κάτω από δύσκολες συνθήκες.
Η πολιτική πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι το CDU χάνει την πρώτη θέση στην πρωτεύουσα και ο μέχρι σήμερα συνασπισμός CDU-SPD δεν διατηρεί την πλειοψηφία του.
Το κρίσιμο μήνυμα: Ο Μερτς δεν φεύγει
Όλη η προσοχή στράφηκε επομένως στο τι θα έλεγε ο Μερτς για τη δική του πολιτική θέση.
Και εκεί ήταν απολύτως σαφής.
Δεν ανακοίνωσε παραίτηση.
Δεν προανήγγειλε αποχώρηση από την ηγεσία του CDU.
Και δεν έθεσε ψήφο εμπιστοσύνης στην Bundestag, παρότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είχε συζητηθεί δημόσια πριν από τις κάλπες.
Αντίθετα, δήλωσε ότι σκοπεύει να συνεχίσει και στις δύο θέσεις — ως ομοσπονδιακός καγκελάριος και ως πρόεδρος των Χριστιανοδημοκρατών.
«Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν»
Ο Μερτς επέλεξε μάλιστα να απαντήσει στην εκλογική ήττα όχι με υποχώρηση από το πρόγραμμά του, αλλά με επιμονή στην ανάγκη αλλαγών.
«Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν», είπε.
Και πρόσθεσε:
«Αναλαμβάνω αυτή την ευθύνη, επειδή θέλω να προχωρήσω τη χώρα μας μπροστά».
Ο καγκελάριος περιέγραψε μια Γερμανία της οποίας το κράτος έχει γίνει, κατά την εκτίμησή του, υπερβολικά περίπλοκο, με την οικονομία να βρίσκεται σε βαθιά αναδιάρθρωση και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς να υποχωρεί.
Προειδοποίησε παράλληλα ότι οι μεταρρυθμίσεις θα δημιουργήσουν επιβαρύνσεις και αβεβαιότητα για μέρος της κοινωνίας και ότι τα αποτελέσματά τους δεν θα γίνουν αμέσως ορατά.
«Χρειάζονται πυγμή, αντοχή και υπομονή»
Ακόμη πιο σαφής ήταν όταν μίλησε για την προσωπική του πολιτική επιβίωση.
Όσα πρέπει να γίνουν στη Γερμανία απαιτούν, όπως είπε, «πυγμή, αντοχή και υπομονή» — και δήλωσε ότι σκοπεύει να τα επιδείξει τόσο ως πρόεδρος του CDU όσο και ως καγκελάριος.
Ουσιαστικά το μήνυμά του προς το εσωτερικό του κόμματος ήταν ότι αναγνωρίζει την ήττα, αλλά δεν τη θεωρεί εντολή προσωπικής αποχώρησης.
Η Βάιντελ ζητά την αποχώρησή του
Το AfD διάβασε φυσικά το αποτέλεσμα με εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Η συμπρόεδρος του κόμματος Άλις Βάιντελ υποστήριξε ότι ο Μερτς «δεν μπορεί πλέον να παραμείνει» στην καγκελαρία και επανέφερε το αίτημά της να εγκαταλείψουν τα υπόλοιπα κόμματα το λεγόμενο «τείχος προστασίας» απέναντι στο AfD.
Η τοποθέτηση της Βάιντελ αποτελεί πολιτική θέση του AfD και όχι θεσμική συνέπεια του αποτελέσματος: οι κρατιδιακές εκλογές δεν αφαιρούν από μόνες τους την εντολή του ομοσπονδιακού καγκελάριου.
Η εσωκομματική πίεση είχε αρχίσει πριν από την κάλπη
Για τον Μερτς, ωστόσο, το πολιτικό πρόβλημα δεν ξεκίνησε χθες.
Ήδη πριν από τις εκλογές υπήρχαν δημόσιες επικρίσεις μέσα από το CDU για την κατεύθυνση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Ο περιφερειάρχης του CDU Τίνο Σόμαν είχε δηλώσει ότι το Βερολίνο έφερε «την κύρια ευθύνη» για τη δύσκολη θέση του κόμματος στο Μεκλεμβούργο και είχε φτάσει στο σημείο να χαρακτηρίσει τον Μερτς ακατάλληλο για την καγκελαρία.
Παράλληλα, στελέχη της κοινωνικής πτέρυγας του CDU είχαν ζητήσει αλλαγή πολιτικής αφήγησης και επικοινωνίας, ενώ οκτώ Χριστιανοδημοκράτες πρωθυπουργοί κρατιδίων είχαν δημοσιοποιήσει κοινή παρέμβαση υπέρ της αποφυγής μιας νέας συζήτησης προσώπων.
Η προηγούμενη ήττα είχε ήδη ανάψει φωτιές
Το αποτέλεσμα έρχεται μόλις δύο εβδομάδες μετά τη βαριά ήττα της CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Εκεί, στις 6 Σεπτεμβρίου, οι Χριστιανοδημοκράτες είχαν περιοριστεί στο 17,2%, ενώ το AfD είχε φθάσει στο 43,8%.
Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο δεν αντιμετωπίζεται στο Βερολίνο ως ένα μεμονωμένο τοπικό ατύχημα.
Προστίθεται σε μια σειρά εκλογικών αποτελεσμάτων που εντείνουν τη συζήτηση για την εκλογική στρατηγική της CDU και για το πώς το κόμμα αντιμετωπίζει την άνοδο του AfD.
Το μεγάλο ερώτημα για το CDU
Ο Μερτς είχε θέσει εδώ και χρόνια ως στρατηγικό στόχο τον περιορισμό της εκλογικής επιρροής του AfD.
Η σημερινή εικόνα στα ανατολικά κρατίδια απέχει από αυτόν τον στόχο: το AfD σημειώνει πολύ υψηλά ποσοστά, ενώ το CDU έχει υποστεί μεγάλες απώλειες σε Σαξονία-Άνχαλτ και Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα κρατιδιακά αποτελέσματα μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στο σύνολο της Γερμανίας. Οι περιφερειακές εκλογές έχουν διαφορετικές υποψηφιότητες, ζητήματα και πολιτικούς συσχετισμούς.
Σημαίνει όμως ότι η ηγεσία του CDU βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα συγκεκριμένο στρατηγικό πρόβλημα στις ανατολικές περιοχές της χώρας.
Δεν παραιτείται – αλλά η πίεση δεν τελειώνει εδώ
Η πρώτη απάντηση του Μερτς είναι λοιπόν ξεκάθαρη:
παραδοχή της βαριάς ήττας στο Μεκλεμβούργο, αλλά όχι αλλαγή ηγεσίας.
Καμία παραίτηση.
Καμία ψήφος εμπιστοσύνης.
Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Το επόμενο τεστ θα είναι κατά πόσο αυτή η γραμμή θα συγκρατήσει τις εσωκομματικές πιέσεις και, κυρίως, εάν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορέσει να παράγει τα πολιτικά αποτελέσματα που ζητούν ήδη δημόσια στελέχη της CDU.
Ο ίδιος ο Μερτς ονόμασε το αποτέλεσμα «καταστροφή». Η πολιτική του απάντηση, όμως, είναι ότι η «καταστροφή» δεν αλλάζει τον καγκελάριο — τουλάχιστον όχι τώρα.
Πηγή: pagenews.gr