Μια καθαρά νομική γραμμή επιχειρεί να χαράξει ο Μάκης Βορίδης στη συζήτηση που έχει ανοίξει μετά την αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη και το ερώτημα εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να επιχειρήσει να συμμετάσχει στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Ο πρώην υπουργός Εσωτερικών, επί των ημερών του οποίου διαμορφώθηκε το 2023 το σχετικό εκλογικό πλαίσιο, διαχωρίζει τρία διαφορετικά σενάρια: πραγματική ή εμφανή ηγεσία κόμματος, απλή υποψηφιότητα μέσα σε κομματικό συνδυασμό και ανεξάρτητη υποψηφιότητα.
Η διάκριση είναι κρίσιμη, επειδή δεν παράγει σε όλες τις περιπτώσεις το ίδιο νομικό αποτέλεσμα.
Βορίδης: Άλλο ο αρχηγός, άλλο ο υποψήφιος
Ο Βορίδης ξεκινά από την περίπτωση στην οποία πρόσωπο που εμπίπτει στις καταδίκες που προβλέπει ο εκλογικός νόμος βρίσκεται στην ηγεσία ενός κόμματος.
Και επιμένει ότι ο νόμος δεν εξετάζει μόνο ποιος αναγράφεται τυπικά ως πρόεδρος.
«Η πρώτη παράγραφος αναφέρεται στην ηγεσία ενός κόμματος είτε φανερή είτε και κρυμμένη. Δεν το λέει, αλλά κρύβεται πίσω από ένα σχήμα, από έναν καταδικασμένο για τα αδικήματα αυτά, μεταξύ των οποίων και της εγκληματικής οργάνωσης.»
Σύμφωνα με την ερμηνεία του:
«Στην περίπτωση αυτή, ο Άρειος Πάγος, αν το διαπιστώσει αυτό, έχει δέσμια αρμοδιότητα. Είναι υποχρεωτικό να μην επιτρέψει και να μην ανακηρύξει τους συνδυασμούς.»
Η ουσία βρίσκεται στη φράση «πραγματική ηγεσία».
Το ζήτημα έχει ήδη απασχολήσει τον Άρειο Πάγο. Στην απόφαση 8/2023, το Α1 Τμήμα είχε εξετάσει ακριβώς το κατά πόσο πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί μπορούν να συμμετέχουν ή να καθοδηγούν ένα νέο κόμμα, ακόμη και εάν η τυπική εικόνα της ηγεσίας είναι διαφορετική.
Η περίπτωση των «Ελλήνων» και η κρίση του Αρείου Πάγου
Η προηγούμενη νομολογία έχει ιδιαίτερη σημασία για τη σημερινή συζήτηση.
Ο Άρειος Πάγος είχε κρίνει το 2023 ότι ο Κασιδιάρης παρέμενε πραγματικός αρχηγός του «Εθνικού Κόμματος ΕΛΛΗΝΕΣ», παρά τις αλλαγές που είχαν γίνει στην εμφανή ηγεσία του σχηματισμού.
Επομένως, η αλλαγή του προσώπου που εμφανίζεται ως πρόεδρος δεν αρκεί από μόνη της. Αυτό που εξετάζει το δικαστήριο είναι ποιος ασκεί στην πραγματικότητα την ηγεσία ή την καθοδήγηση.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο επιμένει τώρα ο Βορίδης.
Τι γίνεται όμως αν είναι απλώς υποψήφιος;
Εδώ αλλάζει το νομικό σενάριο.
Ο Βορίδης περιγράφει την περίπτωση κατά την οποία το καταδικασμένο πρόσωπο δεν αποτελεί την πραγματική ή εμφανή ηγεσία, αλλά εμφανίζεται ως υποψήφιος ενός κόμματος.
«Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι είναι αρχηγός. Αλλά πάει σε ένα κόμμα και είναι υποψήφιος. Κάποιος που είναι καταδικασμένος για εγκληματική οργάνωση.»
Κατά τον ίδιο, εδώ η κρίση του Αρείου Πάγου λειτουργεί διαφορετικά:
«Τότε, στην περίπτωση αυτή, ο Άρειος Πάγος έχει τη δυνατότητα. Εδώ δεν είναι δέσμια αρμοδιότητα. Είναι κρίση που θα κάνει ο Άρειος Πάγος.»
Και συνεχίζει:
«Έχει τη δυνατότητα να πει ότι το κόμμα αυτό δεν εξυπηρετεί την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.»
Το ισχύον πλαίσιο πράγματι προβλέπει έλεγχο από το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου για το εάν η οργάνωση και δράση ενός κόμματος υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Το προηγούμενο των Σπαρτιατών
Υπάρχει μάλιστα ένα πολύ σημαντικό προηγούμενο.
Οι Σπαρτιάτες είχαν ανακηρυχθεί για τις εθνικές εκλογές του Ιουνίου του 2023. Αργότερα, όμως, το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου δεν τους ανακήρυξε για τις ευρωεκλογές του 2024, εξετάζοντας μεταξύ άλλων τον ρόλο που είχε διαδραματίσει ο Κασιδιάρης στην πολιτική στήριξη και προεκλογική δυναμική του κόμματος
Ο ίδιος ο Βορίδης υπενθυμίζει το πολιτικό προηγούμενο:
«Οι Σπαρτιάτες, σας θυμίζω, στις προηγούμενες εκλογές βγήκαν το βράδυ των εκλογών και ευχαριστούσαν πολύ τον Ηλία Κασιδιάρη.»
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μελλοντικός σχηματισμός θα κριθεί αυτομάτως με τον ίδιο τρόπο. Κάθε αίτηση ανακήρυξης θα εξεταστεί με βάση τα πραγματικά στοιχεία που θα βρίσκονται τότε ενώπιον του Α1 Τμήματος.
«Έχει πολιτικά δικαιώματα» – Η κρίσιμη διευκρίνιση Βορίδη
Και εδώ ο Βορίδης κάνει μια σημαντική διάκριση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση.
«Θέλω να διευκρινίσω κάτι. Έχει πολιτικά δικαιώματα ο άνθρωπος. Δεν του έχουν αφαιρεθεί τα πολιτικά δικαιώματα.»
Με άλλα λόγια, το συγκεκριμένο εκλογικό πλαίσιο δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενική αφαίρεση κάθε πολιτικού δικαιώματος ενός προσώπου.
Οι περιορισμοί αφορούν τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις υπό τις οποίες ανακηρύσσονται κομματικοί συνδυασμοί από τον Άρειο Πάγο.
Το παράθυρο της ανεξάρτητης υποψηφιότητας
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον σημείο.
Ο Βορίδης αναγνωρίζει ότι υπάρχει διαφορετική διαδρομή:
«Έχει δικαίωμα να συμμετάσχει σε εκλογές. Πώς μπορεί να συμμετάσχει; Ως ανεξάρτητος βουλευτής.»
Αλλά υπάρχει ένα πολύ υψηλό πρακτικό εμπόδιο.
Σύμφωνα με την ισχύουσα εκλογική νομοθεσία, ένας μεμονωμένος ανεξάρτητος υποψήφιος πρέπει, πέρα από την επίδοσή του στην εκλογική του περιφέρεια, να υπερβεί το πανελλαδικό όριο του 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων για να συμμετάσχει στην κατανομή εδρών. Γι’ αυτό και ο Βορίδης χαρακτηρίζει μια τέτοια διαδρομή εξαιρετικά δύσκολη.
«Δύσκολο πολύ.»
Άρα, το «παράθυρο» υπάρχει νομικά, αλλά το εκλογικό κατώφλι το καθιστά πολύ απαιτητικό στην πράξη.
Για πόσο χρόνο λειτουργεί ο περιορισμός
Ο Βορίδης στάθηκε ιδιαίτερα και στη χρονική διάρκεια των περιορισμών.
Κατά την ερμηνεία που παρουσίασε, το κρίσιμο χρονικό διάστημα συνδέεται με την ποινή και ξεκινά από την οριστική καταδικαστική απόφαση, ενώ ο τρόπος έκτισης της ποινής δεν εξαφανίζει αυτομάτως την εφαρμογή της διάταξης.
«Δεν έχει σημασία, επίσης το λέει η διάταξη μέσα, ο τρόπος έκτισης της ποινής.»
Και άρα, σύμφωνα με τον ίδιο:
«Ναι, αλλά αποφυλακίστηκε, άρα εξέτισε την ποινή του. Ισχύει λοιπόν η διάταξη.»
Εδώ χρειάζεται προσοχή σε έναν αριθμό που ανέφερε προφορικά ο Βορίδης: η αναφορά του σε συγκεκριμένο έτος λήξης, το 2036, αποτελεί δικό του υπολογισμό κατά τη διάρκεια της συνέντευξης και δεν πρέπει να μετατραπεί χωρίς περαιτέρω έλεγχο σε αυτοτελές νομικό δεδομένο.
«Βγάλτε από την εικόνα τον συγκεκριμένο»
Το πιο ενδιαφέρον νομικά επιχείρημα του Βορίδη έρχεται όταν ζητά να αφαιρεθεί προσωρινά από τη συζήτηση το πρόσωπο του Κασιδιάρη.
«Βγάλτε από την εικόνα τον συγκεκριμένο. Γιατί υποτίθεται ότι ο συγκεκριμένος έχει ιδεολογικό-πολιτικό φορτίο και συγκεκριμένη ιδεολογική ταυτότητα.»
Και χρησιμοποιεί ένα ακραίο υποθετικό παράδειγμα:
«Βάλτε στην εικόνα έναν επικεφαλής της μαφίας ο οποίος είναι καταδικασμένος για εγκληματική οργάνωση. Ο επικεφαλής της μαφίας θα μπορεί να παριστάνει τον αρχηγό κόμματος και να κατεβαίνει στις εκλογές;»
Με αυτή την αναλογία ο Βορίδης επιχειρεί να εξηγήσει τη φιλοσοφία του νόμου: κατά τη δική του θέση, το κριτήριο δεν σχεδιάστηκε για να αποκλείσει μια συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία, αλλά για να αποτρέψει τη χρησιμοποίηση ενός πολιτικού κόμματος ως οχήματος από πρόσωπα με συγκεκριμένες βαριές καταδίκες.
Ο Άρειος Πάγος έχει ήδη δείξει ότι κοιτάζει πίσω από την ταμπέλα
Αυτό είναι τελικά και το πραγματικό θεσμικό κλειδί.
Το 2023 ο Άρειος Πάγος δεν περιορίστηκε στην τυπική αναγραφή του αρχηγού ενός κόμματος, αλλά εξέτασε ποιος αποτελούσε τον πραγματικό ηγέτη. Στην απόφαση 8/2023 κατέληξε ότι ο Κασιδιάρης εξακολουθούσε να αποτελεί τον πραγματικό αρχηγό του κόμματος «ΕΛΛΗΝΕΣ». Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον εμφανιστεί νέος σχηματισμός στις επόμενες εκλογές, το κρίσιμο ερώτημα δεν θα είναι απλώς ποιο όνομα αναγράφεται στην κορυφή του ψηφοδελτίου.
Θα είναι ποιος διοικεί, ποιος καθοδηγεί, ποιος οργανώνει και ποιος ασκεί στην πραγματικότητα την πολιτική ηγεσία.
Και την τελική απάντηση σε αυτό δεν θα τη δώσει ούτε η κυβέρνηση ούτε ο Βορίδης ούτε ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος.
Θα την δώσει το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου όταν —και εφόσον— βρεθεί μπροστά του συγκεκριμένη αίτηση ανακήρυξης συνδυασμού.
Πηγή: pagenews.gr