Ένα ακόμη βήμα στην αμυντική σύγκλιση Ελλάδας, Αιγύπτου και Κυπριακής Δημοκρατίας έγινε στο Κάιρο, με τις τρεις χώρες να βάζουν πλέον στο τραπέζι όχι μόνο κοινές ασκήσεις και στρατιωτική συνεργασία, αλλά την ικανότητα συντονισμένης αντίδρασης σε μελλοντικές απειλές.
Η κοινή δήλωση που υπέγραψαν στις 22 Σεπτεμβρίου ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο Αιγύπτιος ομόλογός του και αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Ashraf Salem Zaher και ο Κύπριος υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας, μετά την 6η Τριμερή Συνάντηση των υπουργών Άμυνας, περιγράφει ένα διευρυμένο πλαίσιο συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα δεν κατονομάζει συγκεκριμένο κράτος ως απειλή. Αντιθέτως, περιγράφει ένα ευρύ φάσμα στρατιωτικών και διασυνοριακών κινδύνων και τοποθετεί τη συνεργασία ρητά στο πλαίσιο του Χάρτη του ΟΗΕ, της UNCLOS και του διεθνούς δικαίου.
Η φράση-κλειδί: «Ταχεία και ενιαία αντίδραση»
Το ισχυρότερο πολιτικό και στρατιωτικό μήνυμα βρίσκεται προς το τέλος της κοινής δήλωσης.
Οι τρεις υπουργοί συμφώνησαν στην ενίσχυση των πλαισίων στρατιωτικής και αμυντικής συνεργασίας με στόχο:
«Την υποστήριξη της συλλογικής ικανότητας για ταχεία και ενιαία αντίδραση σε τυχόν μελλοντικές εξελίξεις σχετικά με πηγές απειλών κάθε είδους κατά των τριών χωρών».
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Δεν ισοδυναμεί από μόνη της με συνθήκη συλλογικής άμυνας ή με ρήτρα τύπου Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ — κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται στο κείμενο.
Δείχνει, όμως, πρόθεση να μεταφερθεί η τριμερής συνεργασία πιο κοντά σε ένα μοντέλο συντονισμένης επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Πληροφορίες και κοινές δυνατότητες
Το δεύτερο σκέλος είναι εξίσου σημαντικό.
Αθήνα, Κάιρο και Λευκωσία συμφώνησαν να εντατικοποιήσουν την επικοινωνία, τη διαβούλευση και την ανταλλαγή πληροφοριών και αξιολογήσεων.
Παράλληλα προβλέπεται:
«Συντονισμός των κοινών δυνατοτήτων κατά τρόπο ανάλογο με τη σοβαρότητα των τρεχουσών και μελλοντικών στρατιωτικών απειλών και προκλήσεων ασφαλείας σε περιφερειακό επίπεδο».
Αυτό είναι το σημείο που δίνει επιχειρησιακό περιεχόμενο στην πολιτική συνεργασία.
Δεν μιλάμε απλώς για τρεις κυβερνήσεις που ανταλλάσσουν εκτιμήσεις για την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά για τρεις αμυντικούς μηχανισμούς που επιδιώκουν καλύτερη εικόνα, επικοινωνία και συντονισμό απέναντι σε μια κρίση.
Η ενέργεια περνά στην πρώτη γραμμή της άμυνας
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σαφής αναφορά στις ενεργειακές υποδομές.
Οι τρεις πλευρές κατέγραψαν σύμπτωση απόψεων για την ανάγκη ενίσχυσης των κοινών πλαισίων προστασίας:
- των γραμμών εφοδιασμού,
- των κοιτασμάτων φυσικού αερίου,
- των υπεράκτιων ενεργειακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και μάλιστα «έναντι διαφόρων απειλών» και υπό το φως των πρόσφατων συνθηκών στην περιοχή.
Η αναφορά αποτυπώνει πόσο στενά έχουν πλέον συνδεθεί ενέργεια και ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πλατφόρμες, υποθαλάσσια δίκτυα, αγωγοί, ενεργειακές εγκαταστάσεις και θαλάσσιες γραμμές εφοδιασμού αποτελούν κρίσιμες υποδομές, των οποίων η προστασία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία σε ένα περιβάλλον περιφερειακών συγκρούσεων.
Η «Μέδουσα» ως επιχειρησιακό εργαστήριο
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η στρατιωτική άσκηση «Μέδουσα».
Οι τρεις υπουργοί εξήραν τα αποτελέσματα των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, ξεχωρίζοντας τη «Μέδουσα» ως μέσο ενίσχυσης του επιχειρησιακού συντονισμού και της ετοιμότητας μάχης.
Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, η άσκηση συμβάλλει στην ετοιμότητα για την αποτροπή «όλων των μορφών κοινών απειλών».
Αυτό έχει σημασία επειδή οι κοινές ασκήσεις είναι το πρακτικό πεδίο όπου η πολιτική συνεργασία δοκιμάζεται σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες: επικοινωνίες, διαλειτουργικότητα, αεροναυτικές επιχειρήσεις, διοίκηση και συντονισμός διαφορετικών Ενόπλων Δυνάμεων.
UNCLOS και διεθνές δίκαιο στο κέντρο της δήλωσης
Υπάρχει όμως και ένα καθαρό πολιτικοδιπλωματικό μήνυμα.
Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος επαναβεβαίωσαν ότι ο τριμερής μηχανισμός βασίζεται στην καλή γειτονία και στην προστασία της περιφερειακής ασφάλειας με σεβασμό:
στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, στην UNCLOS, στις σχετικές διεθνείς συμφωνίες, στην κρατική κυριαρχία, στην εδαφική ακεραιότητα και στην αρχή της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις.
Η ρητή αναφορά στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι θαλάσσιες ζώνες, οι ενεργειακοί πόροι και η οριοθέτηση δικαιωμάτων αποτελούν διαχρονικά κρίσιμα ζητήματα.
Η κοινή δήλωση, πάντως, δεν κατονομάζει την Τουρκία ούτε παρουσιάζει τον τριμερή μηχανισμό ως συμμαχία εναντίον της.
Αυτό είναι ουσιώδες για την ακριβή ανάγνωση του κειμένου.
Από την τρομοκρατία έως την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Η τριμερής συνεργασία δεν περιορίζεται στις κλασικές στρατιωτικές απειλές.
Οι υπουργοί ζητούν εντονότερο συντονισμό για ένα ευρύ φάσμα διασυνοριακών προκλήσεων:
τρομοκρατία, λαθρεμπόριο, παράτυπη μετανάστευση, εμπορία ανθρώπων, οργανωμένο έγκλημα και ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Η διεύρυνση της ατζέντας αντανακλά μια διαφορετική πραγματικότητα ασφάλειας στη Μεσόγειο, όπου μια κρίση μπορεί να ξεκινήσει από ένοπλη σύγκρουση και να επηρεάσει ταυτόχρονα εμπορικούς διαδρόμους, μεταναστευτικές ροές, ενεργειακές εγκαταστάσεις και θαλάσσιες μεταφορές.
Όχι μόνο αποτροπή: Κοινή έκκληση για αποκλιμάκωση
Παρά τη στρατιωτική διάσταση της συμφωνίας, το Κάιρο έστειλε και μήνυμα αποκλιμάκωσης.
Οι τρεις υπουργοί υπογράμμισαν τη συλλογική ευθύνη της διεθνούς κοινότητας για περιορισμό των σημερινών εντάσεων και ζήτησαν άμεση παύση των ένοπλων συγκρούσεων και πολιτική επίλυση των κρίσεων.
Προειδοποίησαν ειδικά για τον κίνδυνο οι σημερινές συγκρούσεις να επεκταθούν γεωγραφικά και χρονικά.
Παράλληλα, Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος δεσμεύτηκαν να διατηρήσουν εποικοδομητικό διάλογο με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Επομένως, η αρχιτεκτονική που περιγράφεται στο Κάιρο έχει δύο σκέλη: ενίσχυση αποτροπής και επιχειρησιακής ετοιμότητας από τη μία, διάλογος και αποκλιμάκωση από την άλλη.
Ένας τριμερής άξονας με μεγαλύτερο επιχειρησιακό βάθος
Το σημαντικότερο στοιχείο της 6ης Τριμερούς δεν είναι ότι Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος συνεργάζονται στρατιωτικά — αυτό συμβαίνει εδώ και χρόνια.
Είναι το εύρος των πεδίων που επιχειρούν πλέον να συνδέσουν.
Άμυνα, πληροφορίες, ενεργειακές υποδομές, θαλάσσιες γραμμές εφοδιασμού, ναυσιπλοΐα και κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μπαίνουν στο ίδιο πλαίσιο.
Και πάνω από όλα υπάρχει η νέα ισχυρή διατύπωση περί «ταχείας και ενιαίας αντίδρασης» απέναντι σε απειλές κατά οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες.
Δεν αποτελεί αυτόματα κοινή αμυντική εγγύηση.
Αποτελεί, όμως, σαφή ένδειξη ότι ο τριμερής μηχανισμός επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερο επιχειρησιακό βάθος σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου οι ενεργειακές και στρατιωτικές εξελίξεις είναι πλέον άμεσα συνδεδεμένες.
Το επόμενο βήμα έχει ήδη οριστεί: η επόμενη συνάντηση των υπουργών Άμυνας Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου θα πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα εντός του 2027.
Πηγή: pagenews.gr