Αίγυπτος: «Ασπίδα» για τη Σαουδική Αραβία — Ποιος πολεμά όταν η Ουάσιγκτον βάζει όρους;

Η εντολή Σίσι για αμυντική βοήθεια στο Ριάντ αποκαλύπτει μια νέα περιφερειακή ισορροπία: περισσότερες συνεργασίες, προσεκτικά όρια και καμία εύκολη αντικατάσταση της αμερικανικής προστασίας.

Η Αίγυπτος δηλώνει έτοιμη να βοηθήσει στην άμυνα της Σαουδικής Αραβίας. Φροντίζει, όμως, να διευκρινίσει ότι η δέσμευση αυτή δεν περιλαμβάνει επίθεση στην Υεμένη.

Η διαφορά είναι καθοριστική. Πίσω από τις διακηρύξεις αλληλεγγύης διαμορφώνεται ένα σύστημα ασφάλειας στο οποίο κάθε κράτος προσδιορίζει προσεκτικά τι προσφέρει, πού θα επιχειρήσει και ποιο κόστος είναι διατεθειμένο να αναλάβει.

Στις 26 Οκτωβρίου, η αιγυπτιακή Βουλή εξουσιοδότησε τον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας απέναντι σε εξωτερικές επιθέσεις. Η απόφαση ελήφθη έπειτα από κλειστές συνεδριάσεις και αναβολές, με την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων.

Η εξουσιοδότηση δημιουργεί δυνατότητα δράσης. Δεν ισοδυναμεί με ανακοίνωση συγκεκριμένης στρατιωτικής αποστολής.

Η «κόκκινη γραμμή» του Καΐρου

Πριν από την κοινοβουλευτική έγκριση, ο Σίσι είχε οριοθετήσει δημοσίως την αιγυπτιακή συνδρομή: προστασία του σαουδαραβικού εδάφους και των συνόρων, χωρίς επιθέσεις στην Υεμένη.

Το πλαίσιο αυτό επιτρέπει διαφορετικές επιλογές υποστήριξης, αλλά αποκλείει την ερμηνεία μιας απεριόριστης πολεμικής δέσμευσης.

Κατά την ανακοίνωση της εξουσιοδότησης δεν είχαν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένο μέγεθος δύναμης, διάρκεια ή πλήρες επιχειρησιακό σχέδιο. Ούτε είχε ανακοινωθεί επίσημο σαουδαραβικό αίτημα για αποστολή αιγυπτιακών στρατευμάτων.

Η διατύπωση εξυπηρετεί δύο στόχους. Το Ριάντ λαμβάνει ισχυρή πολιτική στήριξη, ενώ το Κάιρο διατηρεί περιθώριο να αποφασίσει τη μορφή και την έκταση της συμμετοχής του.

Το Σουέζ εξηγεί την αιγυπτιακή κινητοποίηση

Η στήριξη προς τη Σαουδική Αραβία έχει σαφές οικονομικό και γεωγραφικό υπόβαθρο.

Το βασίλειο αποτελεί σημαντικό χρηματοδοτικό εταίρο της Αιγύπτου. Παράλληλα, η ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας συνδέεται άμεσα με τη Διώρυγα του Σουέζ και τα έσοδα που εξασφαλίζει στο αιγυπτιακό κράτος.

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για τα πλοία που κατευθύνονται προς τη διώρυγα. Η αποσταθεροποίησή του επηρεάζει τη χρησιμότητα ολόκληρης της διαδρομής.

Για το Κάιρο, η προστασία της περιοχής είναι ταυτόχρονα ζήτημα ασφάλειας και οικονομικής αντοχής.

Αυτό εξηγεί γιατί η αιγυπτιακή ηγεσία θεωρεί σημαντική τη στήριξη του Ριάντ. Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι υπάρχει συγκεκριμένη συναλλαγή χρηματοδότησης έναντι στρατιωτικής συμμετοχής. Η οικονομική σχέση δημιουργεί πολιτικά κίνητρα, χωρίς να καταργεί τις ξεχωριστές στρατηγικές επιλογές κάθε πλευράς.

Οι επιφυλάξεις μέσα στην Αίγυπτο

Ακόμη και στο αυστηρά ελεγχόμενο αιγυπτιακό πολιτικό περιβάλλον, η εξουσιοδότηση προκάλεσε επιφυλάξεις.

Η Πολιτική Δημοκρατική Κίνηση αντιτάχθηκε στη στρατιωτική εμπλοκή σε περιφερειακό πόλεμο, ζητώντας έμφαση στη μεσολάβηση. Το Αιγυπτιακό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είχε ανακοινώσει αποχή, επικαλούμενο ανεπαρκή ενημέρωση για τους στόχους, τη διάρκεια και το κόστος της αποστολής.

Οι ενστάσεις αγγίζουν το βασικό πρόβλημα κάθε αμυντικής δέσμευσης: ποιος αποφασίζει πότε ολοκληρώθηκε η αποστολή;

Η προστασία συνόρων ή κρίσιμων εγκαταστάσεων μπορεί να εξελιχθεί σε παρατεταμένη παρουσία εάν η απειλή συνεχίζεται. Γι’ αυτό οι επιχειρησιακοί κανόνες και ο μηχανισμός εξόδου έχουν αντίστοιχη σημασία με την αρχική πολιτική απόφαση.

Η Ουάσιγκτον παραμένει, αλλά η προστασία γίνεται πιο επιλεκτική

Οι νέες περιφερειακές συμφωνίες συχνά παρουσιάζονται ως προάγγελος μιας Μέσης Ανατολής που οργανώνει την άμυνά της χωρίς τις ΗΠΑ.

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία συνεχίζεται. Εκείνο που αμφισβητείται είναι κατά πόσο αυτή μεταφράζεται σε άμεση βοήθεια απέναντι σε κάθε απειλή που αντιμετωπίζει ένας εταίρος.

Σύμφωνα με το Reuters, η Σαουδική Αραβία ζήτησε αμερικανική στρατιωτική συνδρομή κατά των Χούθι, χωρίς να εξασφαλίσει εντολή Τραμπ για πλήγματα. Η Ουάσιγκτον προσέφερε υποστήριξη πληροφοριών και στόχευσης.

Το μήνυμα προς τις περιφερειακές πρωτεύουσες είναι ότι χρειάζονται περισσότερες επιλογές. Η διατήρηση αμερικανικών σχέσεων συμβαδίζει πλέον με την αναζήτηση πρόσθετων εταίρων και δυνατοτήτων.

Το σύμφωνο της Μέκκας και το κενό εφαρμογής

Η συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν εντάσσεται σε αυτήν την προσπάθεια διαφοροποίησης.

Το σύμφωνο της Μέκκας διακηρύσσει συλλογική αντιμετώπιση μιας επίθεσης εναντίον μέλους του. Η πολιτική διακήρυξη, ωστόσο, χρειάζεται επιχειρησιακό περιεχόμενο για να λειτουργήσει αποτρεπτικά.

Κοινή διοίκηση, διαθέσιμες δυνάμεις, διαδικασίες λήψης αποφάσεων και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων καθορίζουν εάν μια συμφωνία μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε δράση.

Η Αίγυπτος συμμετείχε σε προηγούμενες τετραμερείς διαβουλεύσεις με τις τρεις χώρες, αλλά δεν εντάχθηκε στο σύμφωνο. Η διμερής υποστήριξη προς το Ριάντ της επιτρέπει να κρατά στενότερο έλεγχο στις δεσμεύσεις της.

Η στάση αυτή αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στην αλληλεγγύη για συγκεκριμένη περίπτωση και στην ανάληψη μιας ευρύτερης συλλογικής υποχρέωσης.

Σομαλία και Νείλος: Το άλλο στρατηγικό πεδίο

Η αιγυπτιακή προσοχή εκτείνεται νοτιότερα, στο Κέρας της Αφρικής.

Ρεπορτάζ του The EastAfrican περιγράφει σχεδιασμό ανάπτυξης δυνάμεων στη Σομαλία μέσω διμερούς συμφωνίας, με προβλεπόμενη μεταφορά περίπου 1.000 στελεχών στην αποστολή της Αφρικανικής Ένωσης. Οι λεπτομέρειες του σχεδίου και η εφαρμογή του χρειάζονται διάκριση από επιβεβαιωμένες επιχειρησιακές κινήσεις.

Η συνεργασία Καΐρου–Μογκαντίσου έχει επίσημη βάση. Η ακριβής σύνδεση διμερών δυνάμεων με την αφρικανική αποστολή εγείρει, όμως, ερωτήματα διοίκησης, χρηματοδότησης και συντονισμού.

Για την Αίγυπτο, η περιοχή συνδέεται και με την αντιπαράθεση με την Αιθιοπία για τα νερά του Νείλου. Η παρουσία στη Σομαλία έχει, συνεπώς, ευρύτερη στρατηγική διάσταση, χωρίς να μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη διένεξη για το φράγμα.

Η ανάληψη παράλληλων δεσμεύσεων αυξάνει και τον κίνδυνο υπερέκτασης: περισσότερες αποστολές απαιτούν προσωπικό, εφοδιασμό και χρηματοδότηση για όσο διάστημα διαρκούν.

Πολλές συνεργασίες, διαφορετικά όρια

Η περιφερειακή ασφάλεια αποκτά περισσότερα επίπεδα. Το Ριάντ αναζητεί διαφορετικούς εταίρους για διαφορετικές ανάγκες, μειώνοντας την εξάρτηση από μία μόνο πολιτική απόφαση στην Ουάσιγκτον.

Αυτή η διαφοροποίηση προσφέρει εναλλακτικές. Δημιουργεί, όμως, και την ανάγκη συντονισμού κρατών που δεν αντιλαμβάνονται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο την απειλή ή το αποδεκτό κόστος αντίδρασης.

Η αιγυπτιακή εντολή αποτυπώνει ακριβώς αυτήν τη λογική: συγκεκριμένος γεωγραφικός στόχος, αμυντικός χαρακτήρας και διατήρηση εθνικού ελέγχου.

Ο Σίσι έχει συνοψίσει το όριο της δέσμευσής του:

«Μιλάμε για την υπεράσπιση του εδάφους και των συνόρων του βασιλείου».

Πηγή: pagenews.gr