Καστανίδης ρίχνει «γέφυρα» ΠΑΣΟΚ–Τσίπρα: «Ίσως χρειαστούν τρίτα πρόσωπα για τη συνεννόηση»
Μια από τις πιο ολοκληρωμένες παρεμβάσεις για το αδιέξοδο που διαμορφώνεται στον χώρο της Κεντροαριστεράς έκανε ο Χάρης Καστανίδης, την ώρα που η σύγκρουση Αλέξη Τσίπρα και ΠΑΣΟΚ περνά σε νέα, σαφώς πιο σκληρή φάση.
Ο πρώην υπουργός δεν περιορίστηκε σε μια γενική έκκληση περί συνεργασιών.
Περιέγραψε τον κίνδυνο που, κατά την εκτίμησή του, δημιουργείται εάν οι δυνάμεις του προοδευτικού χώρου φτάσουν ξανά στις κάλπες χωρίς να έχουν καταστήσει σαφές στους ψηφοφόρους εάν και πώς μπορούν να συνεργαστούν.
Επέστρεψε στο 2023, άσκησε κριτική τόσο στη στρατηγική που είχε ακολουθήσει τότε ο Νίκος Ανδρουλάκης όσο και σε εκείνη του Αλέξη Τσίπρα, μίλησε για την ανάγκη προγραμματικής συμφωνίας και έφτασε μέχρι το ενδεχόμενο παρέμβασης «τρίτων προσώπων» ώστε να γεφυρωθούν οι διαφορές.
Και όλα αυτά την ημέρα που η σχέση ΠΑΣΟΚ–ΕΛ.ΑΣ. βρίσκεται στο χειρότερο ίσως σημείο των τελευταίων εβδομάδων, μετά το «ή εμείς ή κανείς» του Αλέξη Τσίπρα και τη σκληρή απάντηση της Χαριλάου Τρικούπη.
«Η πλειοψηφία αναζητά κάπου να ακουμπήσει»
Ο Χάρης Καστανίδης ξεκίνησε τη συνέντευξή του επιχειρώντας να περιγράψει συνολικά το πολιτικό τοπίο.
Κατά τη δική του εκτίμηση, ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας επιθυμεί κυβερνητική αλλαγή, αλλά δεν έχει ακόμη βρει έναν σαφή εναλλακτικό πολιτικό πόλο στον οποίο να επενδύσει την ψήφο του.
«Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών έχει αποφασίσει ότι πρέπει να απομακρυνθεί η παρούσα κυβέρνηση από τα πράγματα, διότι στη διάρκεια του επταετούς κύκλου διακυβέρνησης συνέβησαν πολλά αρνητικά», υποστήριξε.
Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση του Καστανίδη και όχι για διαπίστωση που μπορεί να αποδοθεί συλλήβδην στο εκλογικό σώμα.
Το ουσιαστικότερο σημείο της ανάλυσής του ήρθε αμέσως μετά.
«Την ίδια ώρα που ισχύει αυτή η απόφαση των πολιτών, απεγνωσμένα αυτή η πλειοψηφία αναζητά κάπου να ακουμπήσει», είπε.
Και απέδωσε το πρόβλημα στον κατακερματισμό του λεγόμενου προοδευτικού χώρου και στην αδυναμία, όπως υποστηρίζει, να διαμορφωθεί μέχρι σήμερα μια ενιαία και ευδιάκριτη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.
Η προειδοποίηση για αποχή και άκρα δεξιά
Ο πρώην υπουργός προχώρησε όμως και ένα βήμα παραπέρα.
Προειδοποίησε για τις συνέπειες που θεωρεί ότι μπορεί να έχει η παράταση του σημερινού αδιεξόδου μέχρι τις κάλπες.
«Εάν αυτό το αδιέξοδο συνεχιστεί μέχρι τις εκλογές, υπό δύσκολες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, υπάρχει περίπτωση να έχουμε μία ασύμμετρη εκλογική συμπεριφορά από τον κόσμο, με πιθανότατα χαμηλά ποσοστά συμμετοχής», ανέφερε.
Δεν μίλησε για «πολιτικό χάος».
Αντίθετα, απέφυγε ρητά τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό.
Προειδοποίησε όμως για «συνθήκες εξαιρετικά δύσκολες» και για πιθανή ενίσχυση δυνάμεων της άκρας δεξιάς.
Πρόκειται και εδώ για πολιτική εκτίμηση και όχι για πρόβλεψη του εκλογικού αποτελέσματος.
Για τον Καστανίδη, ωστόσο, αυτή ακριβώς η πιθανότητα καθιστά τη συνεννόηση στον προοδευτικό χώρο ζήτημα ευρύτερης πολιτικής ευθύνης και όχι απλώς τακτικής μεταξύ κομμάτων.
Καστανίδης: Το λάθος του 2023
Για να εξηγήσει το σκεπτικό του, ο Χάρης Καστανίδης επέστρεψε στις εθνικές εκλογές του 2023.
Και δεν χάρισε ευθύνες ούτε στον Νίκο Ανδρουλάκη ούτε στον τότε πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα.
Για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ υπενθύμισε:
«Ο κ. Ανδρουλάκης στις εκλογές του 2023 έλεγε “ούτε Μητσοτάκης ούτε Τσίπρας”. Άρα φαινόταν ότι δεν υπάρχει μια προοπτική συμμαχίας μεταξύ των προοδευτικών δυνάμεων για να σχηματίσουν, έστω μετά τις εκλογές, μια κυβέρνηση προοδευτική».
Στη συνέχεια πέρασε στον Αλέξη Τσίπρα.
«Ο δε κ. Τσίπρας έλεγε: “Πρότεινα την απλή αναλογική, αλλά μόνο υπό την προϋπόθεση ότι θα είμαι πρώτος στις εκλογές θα απευθυνθώ και προς τις άλλες δυνάμεις για να σχηματιστεί μια κυβέρνηση”. Αλλά από τις δημοσκοπήσεις δεν φαινόταν ότι μπορεί να είναι πρώτος».
Κατά τον Καστανίδη, το αποτέλεσμα αυτών των δύο στρατηγικών ήταν να μην μπορεί ο προοδευτικός ψηφοφόρος να διακρίνει ποια θα ήταν η πραγματική εναλλακτική κυβερνητική λύση.
«Ένας κόσμος δεν μπορούσε να διαγνώσει την προοδευτική διέξοδο»
Εδώ ο πρώην υπουργός έκανε ίσως μία από τις πιο πολιτικές διαπιστώσεις της συνέντευξης.
«Ένας κόσμος, ο οποίος δεν μπορούσε να διαγνώσει την προοδευτική διέξοδο με βάση τα λεγόμενα των κυριότερων πολιτικών δυνάμεων τότε της αντιπολίτευσης, κατέφθασε στο σημείο που ήθελε ο κ. Μητσοτάκης», είπε, αναφερόμενος στο αποτέλεσμα του 2023.
Ουσιαστικά, ο Καστανίδης θεωρεί ότι η απουσία ξεκάθαρης εναλλακτικής πρότασης εξουσίας διευκόλυνε τη Νέα Δημοκρατία να κυριαρχήσει πολιτικά στις προηγούμενες εκλογές.
Και το ερώτημα που θέτει είναι εάν ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.ΑΣ. θα επαναλάβουν σήμερα το ίδιο μοντέλο.
«Θα πρέπει όλοι να έρθουν στο ύψος της εθνικής και δημοκρατικής ευθύνης»
Στην ερώτηση εάν βλέπει να επαναλαμβάνεται το ίδιο λάθος, ο Καστανίδης ήταν προσεκτικός.
«Αυτό δεν φαίνεται. Αυτό δεν προκύπτει», είπε αρχικά.
Παραδέχθηκε όμως αμέσως ότι το σημερινό σκηνικό είναι αδιέξοδο.
«Μίλησα και εγώ προηγουμένως για αδιέξοδο και θα πρέπει όλοι να έρθουν στο ύψος της εθνικής και δημοκρατικής ευθύνης».
Η φράση αυτή είναι ουσιαστικά η βάση ολόκληρης της παρέμβασής του.
Για τον Καστανίδη, το πρώτο βήμα δεν είναι να αποφασιστεί σήμερα εάν η Κεντροαριστερά θα ακολουθήσει τον Τσίπρα ή τον Ανδρουλάκη.
Είναι να συμφωνηθεί ότι η πόρτα της μετεκλογικής συνεννόησης δεν θα κλείσει.
Τσίπρας και Ανδρουλάκης διεκδικούν και οι δύο την πρωτιά
Ο πρώην υπουργός αναγνώρισε ότι υπάρχει μια αντικειμενική σύγκρουση στρατηγικής.
«Και οι δύο, και το ΠΑΣΟΚ και η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, λένε κάτι που κάποιος που διεκδικεί ένα καλό εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να το πει», παρατήρησε.
Και εξήγησε:
«Ο ένας λέει “θέλω να βγω με μία ψήφο διαφορά πρώτος”. Ο άλλος λέει ότι θα πρέπει να συσπειρωθείτε γύρω από την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, να είμαστε εμείς η πρώτη δύναμη».
Πράγματι, ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει δηλώσει ότι διεκδικεί την πρωτιά ως προϋπόθεση πολιτικής αλλαγής, ενώ έχει απορρίψει την ιδέα επιστροφής στη σύγκριση Μητσοτάκη–Τσίπρα.
Από την άλλη πλευρά, ο Τσίπρας έχει πλέον θέσει ανοιχτά το «ή εμείς ή κανείς», προκαλώντας έντονη αντίδραση από το ΠΑΣΟΚ.
«Αν αποκλείουν τη Δεξιά, θα πρέπει να απευθυνθούν στα υπόλοιπα κόμματα»
Ο Καστανίδης προχώρησε τότε στην καρδιά της συλλογιστικής του.
Εφόσον, όπως είπε, και τα δύο κόμματα αποκλείουν μια κυβερνητική σύμπραξη με τη Νέα Δημοκρατία, τότε μετά τις κάλπες οι επιλογές τους περιορίζονται.
«Αν και οι δύο αποκλείουν τη Δεξιά, διότι την αποκλείουν ως πιθανό κυβερνητικό σχήμα, δεν θα επαναληφθεί ούτε το φαινόμενο, κατά δήλωσή τους, του 2012–2015 ούτε η παραλλαγή του 2015–2019», σημείωσε.
Και κατέληξε:
«Άρα λοιπόν, αν προκύψει ότι είναι πρώτοι, θα πρέπει να κάνουν την αναγκαστική επιλογή να απευθυνθούν στα υπόλοιπα κόμματα του δημοκρατικού προοδευτικού χώρου για να συμφωνηθεί μια κυβέρνηση στη βάση μιας προγραμματικής συμφωνίας».
Αυτό είναι ίσως το καθαρότερο πολιτικό μήνυμα της συνέντευξης.
Ο Καστανίδης δεν προτείνει μια προεκλογική συγχώνευση ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.ΑΣ.
Περιγράφει όμως την ανάγκη να υπάρχει εξαρχής δυνατότητα μετεκλογικής προγραμματικής συνεννόησης.
«Πρέπει να μη κοπούν οι γέφυρες επικοινωνίας»
Όταν η συζήτηση έφτασε στο πρόσωπο που θα μπορούσε να ηγηθεί μιας τέτοιας προοπτικής, ο πρώην υπουργός επέμεινε ότι προηγείται η πολιτική συμφωνία.
«Καταλαβαίνω ότι ενδιαφέρουν πολύ τα πρόσωπα, αλλά πρέπει να μην κάνουμε το λογικό άλμα», ανέφερε.
Και έθεσε την προϋπόθεση:
«Πρέπει πρώτα να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα κοπούν οι γέφυρες επικοινωνίας».
Η τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα, καθώς οι γέφυρες αυτές φαίνεται να δοκιμάζονται έντονα.
Η δήλωση Τσίπρα ότι το ΠΑΣΟΚ είχε τρία χρόνια για να αλλάξει τους συσχετισμούς αλλά η «βελόνα» του παρέμεινε κολλημένη προκάλεσε οργή στη Χαριλάου Τρικούπη, η οποία απάντησε κατηγορώντας τον πρώην πρωθυπουργό για αλαζονεία και αυτοθαυμασμό.
Το μεγάλο ερώτημα: Τσίπρας ή Ανδρουλάκης;
Οι δημοσιογράφοι επέμειναν:
ποιος μπορεί να είναι ο υποψήφιος πρωθυπουργός;
Ο Αλέξης Τσίπρας ή ο Νίκος Ανδρουλάκης;
Ο Καστανίδης δεν επέλεξε κανέναν από τους δύο.
Αντίθετα, επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση στους δημοκρατικούς κανόνες με τους οποίους θα μπορούσε να λυθεί το ζήτημα της ηγεσίας.
«Υπάρχουν μερικοί κανόνες που μπορεί να ισχύσουν, δημοκρατικοί», ανέφερε.
Και έδωσε διαφορετικές πιθανές λύσεις.
Οι συνεργαζόμενες δυνάμεις θα μπορούσαν, σύμφωνα με το σκεπτικό του, να συμφωνήσουν σε μια διαδικασία ανάδειξης προσώπου από ένα ευρύτερο σώμα.
Θα μπορούσαν επίσης να αποδεχθούν τη δημοκρατική αρχή ότι εκείνος που θα διαθέτει τη μεγαλύτερη εκλογική δύναμη θα έχει τον πρώτο λόγο.
Το βασικό για τον ίδιο είναι ότι το πρόσωπο πρέπει να προκύψει μέσα από μια συμφωνημένη διαδικασία και όχι να αποτελέσει εκ των προτέρων τον λόγο για τον οποίο δεν θα υπάρξει ποτέ συμφωνία.
«Μητσοτάκης ή αυτοί που δεν συμφωνούν»
Σε εκείνο το σημείο της συζήτησης τέθηκε στον Καστανίδη η πιο δύσκολη ένσταση:
ότι εάν Τσίπρας και Ανδρουλάκης δεν μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους, το πραγματικό δίλημμα που θα φτάσει στον ψηφοφόρο θα είναι ουσιαστικά «Μητσοτάκης ή αυτοί που δεν συμφωνούν».
Ο Καστανίδης αναγνώρισε το πρόβλημα.
«Τώρα το θέτετε σωστά», απάντησε.
Και ακριβώς γι’ αυτό επέμεινε ότι πρέπει να προηγηθεί η κατάδειξη στους πολίτες πως υπάρχουν δημοκρατικές δυνάμεις που μπορούν να αναλάβουν την ευθύνη μιας συνεννόησης.
«Τι είναι αυτό που προέχει; Η συμφωνία. Η κατάδειξη δηλαδή στους Έλληνες πολίτες ότι εδώ υπάρχουν δημοκρατικές δυνάμεις που έρχονται στο ύψος των ιστορικών ευθυνών», ήταν η ουσία της τοποθέτησής του.
Η βόμβα για «τρίτα πρόσωπα»
Και τότε ήρθε το πολιτικά πιο ενδιαφέρον σημείο της συνέντευξης.
Στην παρατήρηση ότι το πρόβλημα της ηγεσίας μπορεί να καταστήσει πρακτικά αδύνατη μια συμφωνία μεταξύ Τσίπρα και Ανδρουλάκη, ο Καστανίδης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρειαστεί εξωτερική πολιτική διαμεσολάβηση.
«Καταλαβαίνω τις προσωπικές επιδιώξεις, αλλά στην ιστορία αναδεικνύονται πάντοτε τα πολιτικά μεγέθη που αναλαμβάνουν ευθύνες», είπε.
Και πρόσθεσε:
«Ενδεχομένως η ουσιώδης παρέμβαση τρίτων προσώπων ως διαμεσολαβητών, που μπορούν να βοηθήσουν στη συνεννόηση, να παίξει ρόλο».
Δεν κατονόμασε κανένα πρόσωπο.
Δεν περιέγραψε συγκεκριμένο μηχανισμό.
Αλλά η αναφορά από μόνη της ανοίγει μια νέα συζήτηση.
Ποια πολιτικά πρόσωπα θα μπορούσαν να έχουν την εμπιστοσύνη διαφορετικών πλευρών ώστε να επιχειρήσουν να γεφυρώσουν το χάσμα ΠΑΣΟΚ–ΕΛ.ΑΣ.;
Και, κυρίως, υπάρχει πραγματικά πολιτικό έδαφος για μια τέτοια πρωτοβουλία;
Η απάντηση σήμερα παραμένει ανοιχτή.
Η συγκυρία κάνει την παρέμβαση ακόμη σημαντικότερη
Η παρέμβαση Καστανίδη δεν γίνεται σε πολιτικό κενό.
Ήδη τις προηγούμενες ημέρες είχε αναπτυχθεί δημόσια συζήτηση για πιθανές προοδευτικές συγκλίσεις, με διαφορετικά στελέχη να επιχειρηματολογούν υπέρ της ανάγκης διαλόγου μεταξύ ΠΑΣΟΚ, ΕΛ.ΑΣ. και άλλων δυνάμεων του χώρου. Ο ίδιος ο Καστανίδης είχε καταγραφεί μεταξύ των προσώπων που υποστήριζαν αυτή την κατεύθυνση.
Μέσα σε λίγες ώρες, όμως, το σκηνικό άλλαξε.
Η νέα αντιπαράθεση Τσίπρα–ΠΑΣΟΚ μετέτρεψε τη συζήτηση περί συγκλίσεων σε ανοιχτή σύγκρουση.
Γι’ αυτό και η σημερινή παρέμβαση Καστανίδη λειτουργεί ουσιαστικά αντίρροπα: ζητά να μη μετατραπεί η μάχη για την πρωτοκαθεδρία σε οριστική ρήξη.
Θα στηρίξει τον Τσίπρα;
Το τελευταίο μέρος της συνέντευξης είχε έντονο προσωπικό πολιτικό ενδιαφέρον.
Ο Χάρης Καστανίδης ρωτήθηκε εάν θα είναι παρών στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Η απάντησή του ήταν προσεκτική:
«Θα είμαι παρών στην πολιτική και μπορεί καθείς να έχει τη δυνατότητα να εκφράζεται με τον δημόσιο λόγο του. Τα υπόλοιπα, τα τεχνικά, δεν έχουν πολύ μεγάλη σημασία».
Το ερώτημα έγινε τότε απολύτως ευθύ:
Θα στηρίξει τον Αλέξη Τσίπρα;
Ο Καστανίδης δεν είπε «ναι».
Δεν είπε όμως ούτε «όχι».
Απάντησε:
«Θα στηρίξω την προοπτική της δημοκρατικής συνεννόησης».
Και η επιλογή αυτής της διατύπωσης έχει τη σημασία της.
Ο πρώην υπουργός δεν δίνει προσωπική πολιτική επιταγή στον πρόεδρο της ΕΛ.ΑΣ., αλλά ταυτόχρονα δεν κλείνει την πόρτα σε μια διαδικασία στην οποία ο Τσίπρας θα μπορούσε να συμμετέχει ως μέρος μιας ευρύτερης προοδευτικής συνεννόησης.
Η στάση έχει πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή ο Καστανίδης αποχώρησε από το ΠΑΣΟΚ τον Μάιο του 2026, μετά τη σύγκρουσή του με την ηγεσία Ανδρουλάκη για τον αποκλεισμό του από τα ψηφοδέλτια.
Παράλληλα, πρόσφατο δημοσίευμα του «Βήματος» ανέφερε τον Καστανίδη μεταξύ των προσώπων για τα οποία υπάρχει θετική διάθεση στο περιβάλλον της ΕΛ.ΑΣ. Αυτό αποτελεί δημοσιογραφική πληροφορία και όχι δημόσια δήλωση του ίδιου περί ένταξης στο κόμμα Τσίπρα.
Δεν διάλεξε Τσίπρα ή Ανδρουλάκη – Διάλεξε «συνεννόηση»
Αυτό είναι τελικά και το πολιτικό συμπέρασμα που προκύπτει από τη σημερινή παρέμβασή του.
Ο Χάρης Καστανίδης δεν μπήκε στη μάχη για το ποιος πρέπει να κερδίσει την εσωτερική αναμέτρηση στον προοδευτικό χώρο.
Δεν είπε ότι ο Τσίπρας είναι η λύση.
Δεν είπε ότι ο Ανδρουλάκης πρέπει να ηγηθεί.
Επιχείρησε να θέσει μια διαφορετική σειρά στα πράγματα:
πρώτα να συμφωνηθεί ότι οι γέφυρες δεν θα γκρεμιστούν·
στη συνέχεια να αναζητηθεί μια προγραμματική βάση συνεργασίας·
και το ζήτημα του προσώπου να λυθεί μέσα από δημοκρατικούς κανόνες ή, εάν οι αντιθέσεις αποδειχθούν ανυπέρβλητες, ακόμη και με τη συνδρομή τρίτων προσώπων που θα λειτουργήσουν ως διαμεσολαβητές.
Το ερώτημα είναι εάν υπάρχει πλέον χώρος για αυτή τη στρατηγική.
Γιατί την ίδια ώρα που ο Καστανίδης ζητά γέφυρες, Τσίπρας και ΠΑΣΟΚ ανεβάζουν τους τόνους της μεταξύ τους αντιπαράθεσης. Η δημόσια σύγκρουση μετά το «ή εμείς ή κανείς» δείχνει πόσο δύσκολη είναι σήμερα η συνεννόηση που περιγράφει.
Και ακριβώς γι’ αυτό η φράση του αποκτά μεγαλύτερο πολιτικό βάρος:
«Θα στηρίξω την προοπτική της δημοκρατικής συνεννόησης».
Όχι ακόμη έναν αρχηγό.
Μια διαδικασία που, κατά τον ίδιο, θα πρέπει πρώτα να αποδείξει στους ψηφοφόρους ότι υπάρχει εναλλακτική κυβερνητική προοπτική και μετά να λύσει το δύσκολο ζήτημα του ποιος θα ηγηθεί της.
Πηγή: pagenews.gr