Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς αποφάσισε να μεταφέρει τη μάχη για την πολιτική του επιβίωση εκεί όπου όλα μπορούν να κριθούν σε μία ημέρα:
στην κάλπη.
Η Σερβία οδηγείται σε πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές στις 25 Οκτωβρίου 2026, περισσότερο από έναν χρόνο πριν από την κανονική λήξη της κοινοβουλευτικής περιόδου.
Και ο μέχρι σήμερα Πρόεδρος δεν σκοπεύει να παρακολουθήσει τη μάχη από απόσταση.
Το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα – SNS τον έχει ορίσει υποψήφιο για την πρωθυπουργία.
Πρόκειται για μία θεαματική πολιτική μετακίνηση που μπορεί είτε να ανανεώσει την κυριαρχία του είτε να ανοίξει ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο στη σερβική πολιτική.
Από το Προεδρικό Μέγαρο στην πρωθυπουργία
Ο Βούτσιτς δεν μπορεί να διεκδικήσει ακόμη μία συνεχόμενη προεδρική θητεία.
Η επιλογή του είναι επομένως διαφορετική:
να μεταφέρει το πολιτικό του κέντρο βάρους στην κυβέρνηση.
Για να γίνει πρωθυπουργός πρέπει να εγκαταλείψει την Προεδρία.
Μετά την αποχώρησή του, καθήκοντα υπηρεσιακού Προέδρου αναλαμβάνει, βάσει της συνταγματικής διαδικασίας, η πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Άνα Μπρνάμπιτς.
Και τότε αρχίζει να μετρά αντίστροφα και το ρολόι για προεδρικές εκλογές.
Αυτό σημαίνει ότι η Σερβία μπορεί να περάσει μέσα σε λίγους μήνες από δύο εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις.
Γιατί τώρα;
Η επίσημη αιτιολογία του Βούτσιτς είναι η ανάγκη να ξεκαθαρίσει η πολιτική κατάσταση της χώρας.
Όταν προκήρυξε τις εκλογές στις 9 Σεπτεμβρίου, υποστήριξε ότι η Σερβία χρειάζεται ένα σαφές εκλογικό αποτέλεσμα που θα δείξει την κατεύθυνση που επιλέγουν οι πολίτες.
«Χρειαζόμαστε εκλογικά αποτελέσματα που θα καθορίσουν και θα δείξουν ξεκάθαρα τη βούληση των πολιτών: πού, προς ποια κατεύθυνση και σε ποιον δρόμο πηγαίνει η Σερβία», δήλωσε.
Ο ίδιος συνέδεσε την απόφαση και με την ανάγκη πολιτικής σταθερότητας ενόψει της Expo 2027, η οποία ανοίγει στο Βελιγράδι τον Μάιο.
Αλλά πίσω από το θεσμικό επιχείρημα βρίσκεται μία πολύ βαθύτερη πολιτική κρίση.
Το Νόβι Σαντ άλλαξε τα πάντα
Η τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ εξελίχθηκε σε σημείο καμπής για τη Σερβία.
Η κατάρρευση του στεγάστρου πυροδότησε ένα από τα μεγαλύτερα κύματα αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων των τελευταίων ετών.
Στην πρώτη γραμμή βρέθηκαν οι φοιτητές.
Από μία κινητοποίηση γύρω από την τραγωδία και την απαίτηση για λογοδοσία, το κίνημα εξελίχθηκε σε πολύ ευρύτερη πολιτική πρόκληση για το σύστημα εξουσίας του Βούτσιτς.
Και τώρα περνά από τον δρόμο στην κάλπη.
Η «Student List» απέναντι στον Βούτσιτς
Η μεγαλύτερη πρόκληση για το SNS αναμένεται να προέλθει από τη Student List, την πολιτική έκφραση του κινήματος των φοιτητών.
Πολλά φιλοευρωπαϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν εκφράσει υποστήριξη προς το φοιτητικό κίνημα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλη η αντιπολίτευση κατεβαίνει ως ενιαίο εκλογικό μπλοκ.
Και αυτή είναι μία από τις μεγάλες αβεβαιότητες της αναμέτρησης.
Ο Βούτσιτς διαθέτει έναν ισχυρό και οργανωμένο κομματικό μηχανισμό.
Απέναντί του βρίσκεται ένα κίνημα με ισχυρή κοινωνική κινητοποίηση, αλλά διαφορετική πολιτική και οργανωτική δομή.
Το SNS αλλάζει και όνομα στη μάχη
Το κυβερνών στρατόπεδο επιχειρεί παράλληλα να διευρύνει την πολιτική του βάση.
Το SNS κατεβαίνει υπό την ευρύτερη ομπρέλα «United Serbia», με τον Βούτσιτς ως υποψήφιο πρωθυπουργό.
Η επιλογή επιδιώκει να μετατρέψει την αναμέτρηση από μία απλή κομματική εκλογή σε ευρύτερη μάχη για την κατεύθυνση της χώρας.
Και ο ίδιος ο Βούτσιτς έχει ήδη δώσει αυτό το πλαίσιο.
Το δίλημμα: Ευρώπη αλλά και «παραδοσιακές φιλίες»
Η Σερβία παραμένει υποψήφια προς ένταξη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Βούτσιτς επιμένει ότι αυτός είναι ο στρατηγικός δρόμος του Βελιγραδίου.
«Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η Σερβία έχει επιλέξει έναν καλό ευρωπαϊκό δρόμο, διατηρώντας παράλληλα τις παραδοσιακές φιλίες, την εθνική υπερηφάνεια και την αξιοπρέπειά της», δήλωσε κατά την προκήρυξη των εκλογών.
Μέσα σε αυτή τη μία φράση βρίσκεται ολόκληρο το γεωπολιτικό πρόβλημα της Σερβίας.
ΕΕ από τη μία. Ρωσία και Κίνα από την άλλη.
Το Βελιγράδι δεν έχει κόψει τον δεσμό με τη Μόσχα
Παρά τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό που επικαλείται η σερβική κυβέρνηση, το Βελιγράδι έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με τη Ρωσία.
Η ενέργεια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δεσμούς.
Η Σερβία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Και μόλις μία ημέρα πριν από τη νέα πολιτική ανατροπή, ο Βούτσιτς είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με βασικό θέμα την παράταση της συμφωνίας προμήθειας φυσικού αερίου.
Η ενεργειακή σχέση με τη Μόσχα δεν είναι επομένως θεωρητική.
Είναι άμεσο οικονομικό ζήτημα για τη χώρα.
Και οι Βρυξέλλες κοιτούν τις κυρώσεις
Αυτό αποτελεί μόνιμο σημείο τριβής με την ΕΕ.
Η Σερβία δεν έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με το ευρωπαϊκό καθεστώς κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Για τις Βρυξέλλες, η εξωτερική πολιτική μιας υποψήφιας χώρας αποτελεί κρίσιμο τμήμα της διαδικασίας ένταξης.
Για το Βελιγράδι, όμως, η σχέση με τη Ρωσία συνδέεται με ενέργεια, ιστορικούς δεσμούς και το Κόσοβο.
Και μετά υπάρχει η Κίνα
Η δεύτερη μεγάλη εξωτερική δύναμη στην εξίσωση είναι το Πεκίνο.
Η Κίνα έχει επενδύσει σημαντικά στη Σερβία σε υποδομές, βιομηχανία και μεταφορές.
Το Βελιγράδι έχει έτσι οικοδομήσει ένα μοντέλο εξωτερικής πολιτικής πολλαπλών ισορροπιών:
ευρωπαϊκή προοπτική,
ρωσική ενεργειακή σχέση,
κινεζικές επενδύσεις.
Το ερώτημα είναι πόσο εύκολα μπορεί να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία καθώς η γεωπολιτική αντιπαράθεση γίνεται εντονότερη.
Οι Βρυξέλλες έχουν και δεύτερο πρόβλημα: Δημοκρατία και κράτος δικαίου
Η σχέση Σερβίας–ΕΕ δεν αφορά μόνο τη Ρωσία.
Οι Βρυξέλλες έχουν επανειλημμένα θέσει ζητήματα σχετικά με:
- το κράτος δικαίου,
- την ανεξαρτησία των θεσμών,
- την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης,
- την εκλογική διαδικασία,
- τη λειτουργία της δημοκρατίας.
Οι εκλογές της 25ης Οκτωβρίου θα παρακολουθηθούν επομένως όχι μόνο για το αποτέλεσμα.
Θα παρακολουθηθούν και για τον τρόπο με τον οποίο θα διεξαχθούν.
Η Expo 2027 μπαίνει κι αυτή στην κάλπη
Ο Βούτσιτς έχει προσθέσει ακόμη ένα επιχείρημα για την επιλογή της συγκεκριμένης ημερομηνίας.
Την Expo 2027.
Η διοργάνωση ξεκινά στις 15 Μαΐου 2027 στο Βελιγράδι και αποτελεί τεράστιο οικονομικό και πολιτικό project για τη σερβική κυβέρνηση.
Ο Βούτσιτς υποστηρίζει ότι η χώρα χρειάζεται ξεκάθαρη κυβέρνηση και αρκετό χρόνο προετοιμασίας πριν από τη διοργάνωση.
«Οποιαδήποτε καθυστέρηση θα έθετε σε κίνδυνο τόσο την Expo όσο και την επιβίωση της δημοκρατίας ως της καλύτερης μορφής πολιτεύματος στη χώρα μας», δήλωσε.
Ένα ρίσκο με δύο όψεις
Η επιλογή Βούτσιτς έχει ξεκάθαρη πολιτική λογική.
Αν το SNS εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που χρειάζεται για να σχηματίσει κυβέρνηση υπό τον ίδιο, ο Βούτσιτς θα έχει μεταφέρει το πολιτικό του κέντρο εξουσίας από την Προεδρία στην πρωθυπουργία.
Θα μπορεί επίσης να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως νέα λαϊκή εντολή έπειτα από μια μακρά περίοδο κοινωνικών κινητοποιήσεων.
Αν όμως το κυβερνών στρατόπεδο δεν μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση, η απόφαση να εγκαταλείψει την Προεδρία θα αποκτήσει εντελώς διαφορετικό πολιτικό βάρος.
Γι’ αυτό η 25η Οκτωβρίου είναι πραγματική δοκιμασία και όχι τυπική εναλλαγή αξιωμάτων.
Το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Η μάχη δεν τελειώνει απαραίτητα με τις κοινοβουλευτικές εκλογές.
Η αποχώρηση Βούτσιτς από την Προεδρία ανοίγει και τον δρόμο για νέα προεδρική εκλογή.
Η Σερβία μπορεί έτσι να βρεθεί μπροστά σε μία πολύ μεγαλύτερη αναδιάταξη του πολιτικού της συστήματος.
Και αυτή η αναδιάταξη θα επηρεάσει άμεσα:
- τις σχέσεις με την ΕΕ,
- τη στάση απέναντι στη Ρωσία,
- τις σχέσεις με την Κίνα,
- τον διάλογο με το Κόσοβο,
- την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Η 25η Οκτωβρίου δεν αφορά μόνο τον επόμενο πρωθυπουργό
Γι’ αυτό οι συγκεκριμένες εκλογές ξεπερνούν τα σύνορα της Σερβίας.
Το Βελιγράδι βρίσκεται στην καρδιά των Δυτικών Βαλκανίων.
Η πολιτική του κατεύθυνση επηρεάζει την ευρωπαϊκή διεύρυνση, το Κόσοβο, τη ρωσική επιρροή στην περιοχή και τη στρατηγική παρουσία της Κίνας.
Ο Βούτσιτς αποφάσισε να βάλει το δικό του πολιτικό μέλλον μέσα σε αυτή την κάλπη.
Από την Προεδρία στην πρωθυπουργία, από τις διαδηλώσεις στην εκλογική αναμέτρηση και από τις Βρυξέλλες μέχρι τη Μόσχα και το Πεκίνο, η 25η Οκτωβρίου μετατρέπεται σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές ημερομηνίες των Βαλκανίων για το 2026.
Πηγή: pagenews.gr