Σερβία στην κόψη της κάλπης: Οι φοιτητές απειλούν τον Βούτσιτς — Το στοίχημα της ΕΕ

Η αναμέτρηση της 25ης Οκτωβρίου δοκιμάζει την κυριαρχία του SNS και την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας — Διαφθορά, θεσμοί και λογοδοσία στο επίκεντρο.

Μια εκλογική αναμέτρηση με βάρος πέρα από τα σύνορά της διεξάγεται σήμερα, Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, στη Σερβία. Απέναντι στον Αλεξάνταρ Βούτσιτς και στον μηχανισμό του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, SNS, βρίσκεται ένα φοιτητικό κίνημα που μετέτρεψε τη διαμαρτυρία για τη διαφθορά σε διεκδίκηση κυβερνητικής αλλαγής.

Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές πραγματοποιούνται έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια κινητοποιήσεων, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, με 16 νεκρούς. Η τραγωδία έγινε σημείο αναφοράς για τις καταγγελίες περί αδιαφάνειας, πλημμελών ελέγχων και απουσίας λογοδοσίας.

Για τις Βρυξέλλες, η κάλπη αποτελεί δοκιμασία της δημοκρατικής λειτουργίας μιας υποψήφιας προς ένταξη χώρας. Η αξιοπιστία της διαδικασίας και η συμπεριφορά των πολιτικών δυνάμεων μετά το αποτέλεσμα θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την επόμενη ημέρα.

Ο Βούτσιτς επιδιώκει επιστροφή στην πρωθυπουργία

Ο Βούτσιτς προσέρχεται στην αναμέτρηση έχοντας παραιτηθεί από την προεδρία τον Σεπτέμβριο, με στόχο να επιστρέψει στην πρωθυπουργία εφόσον εξασφαλιστεί η αναγκαία κοινοβουλευτική στήριξη.

Το στρατόπεδό του προβάλλει την οικονομική ανάπτυξη, τις επενδύσεις σε υποδομές, τις αυξήσεις εισοδημάτων και τη σταθερότητα. Οι αντίπαλοί του θέτουν στο επίκεντρο τη συγκέντρωση εξουσίας, τη λειτουργία των θεσμών και τις συνθήκες ενημέρωσης, κατηγορίες που ο ίδιος και το κόμμα του απορρίπτουν.

Η πολιτική του στρατηγική επιχειρεί να συνδέσει τη συνέχεια της διακυβέρνησης με την ασφάλεια των πολιτών απέναντι στην αβεβαιότητα. Το φοιτητικό κίνημα, αντίστοιχα, επιχειρεί να πείσει ότι η λογοδοσία και οι ανεξάρτητοι θεσμοί αποτελούν προϋποθέσεις σταθερότητας.

Από τις διαδηλώσεις σε εκλογικό ψηφοδέλτιο

Η Φοιτητική Λίστα αποτελεί την ιδιαίτερη παρουσία αυτής της αναμέτρησης. Το κίνημα οργανώθηκε γύρω από αιτήματα διαφάνειας και απόδοσης ευθυνών και επιδιώκει να εκφράσει πολίτες που έχουν αποστασιοποιηθεί τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την παραδοσιακή αντιπολίτευση.

Το ψηφοδέλτιό του περιλαμβάνει επαγγελματίες και πρόσωπα από διαφορετικούς κοινωνικούς χώρους, ενώ τη στήριξή τους έχουν δώσει το Δημοκρατικό Κόμμα και το κίνημα Kreni-Promeni.

Το κοινωνικό υπόβαθρο της κινητοποίησης αποτυπώνεται και στις μαρτυρίες ψηφοφόρων. Η Άνια, Σέρβα που ζει στη Γαλλία και επέστρεψε για να ψηφίσει, δήλωσε στο RFE/RL, σε ελληνική απόδοση: «Αν αυτό δεν συμβεί, φοβάμαι ότι ακόμη περισσότεροι από εμάς θα καταλήξουμε να ζούμε στο εξωτερικό», αναφερόμενη στην προσδοκία αλλαγής.

Η αναμέτρηση αγγίζει, επομένως, και ένα βαθύτερο ζήτημα: εάν οι νεότερες γενιές θεωρούν ότι μπορούν να χτίσουν το μέλλον τους στη χώρα.

Οι υπόλοιπες δυνάμεις και η αριθμητική της επόμενης ημέρας

Στην κάλπη συμμετέχουν 18 εκλογικές λίστες. Οι πολίτες επιλέγουν ψηφοδέλτιο και από την κατανομή των εδρών θα προκύψουν οι δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης. Στις βασικές συμμετοχές περιλαμβάνονται ο συνασπισμός γύρω από το SNS, η λίστα του Ίβιτσα Ντάτσιτς και η Φοιτητική Λίστα.

Ξεχωριστή παρουσία έχει η «Ευρωπαϊκή Σερβία», με τη Μαρίνικα Τέπιτς και τον Ζντράβκο Πόνος. Η συμμετοχή της συμμαχίας στις εκλογές επιβεβαιώνεται από την κρατική εκλογική επιτροπή.

Η ύπαρξη διαφορετικών αντιπολιτευτικών σχηματισμών σημαίνει ότι μια υποχώρηση του κυβερνητικού στρατοπέδου δεν αρκεί από μόνη της για να καθορίσει τη διάδοχη κατάσταση. Το εύρος της εκπροσώπησης και οι δυνατότητες συνεργασιών θα έχουν αποφασιστικό ρόλο.

Το ευρωπαϊκό τεστ: Μεταρρυθμίσεις με μετρήσιμο αποτέλεσμα

Η Σερβία παραμένει υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εκλογική αλλαγή, εφόσον προκύψει, δεν συνεπάγεται αυτόματη επιτάχυνση της ενταξιακής διαδικασίας. Αντίστοιχα, η παραμονή της σημερινής πολιτικής δύναμης στην εξουσία δεν αίρει τις απαιτήσεις για μεταρρυθμίσεις.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο συνδέει την προσέγγιση των Δυτικών Βαλκανίων με ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, πλουραλιστική ενημέρωση, ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και κράτος δικαίου.

Σε επίπεδο πολιτικής ανάλυσης, εδώ βρίσκεται και το δύσκολο στοίχημα των Βρυξελλών: να διατηρήσουν αξιόπιστη την προοπτική διεύρυνσης, απαιτώντας συγκεκριμένη πρόοδο στη δημοκρατική διακυβέρνηση.

Το Κόσοβο παραμένει στην ευρωπαϊκή εξίσωση

Όποια κυβέρνηση προκύψει θα βρει μπροστά της και τον διάλογο Βελιγραδίου–Πρίστινας. Η ΕΕ θεωρεί την εξομάλυνση των σχέσεων καθοριστική για την ευρωπαϊκή πορεία των δύο πλευρών και για την περιφερειακή ασφάλεια.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης περιγράφει ως στόχο μια συνολική, νομικά δεσμευτική συμφωνία εξομάλυνσης, μέσω της ευρωπαϊκής διαμεσολάβησης.

Η αντιμετώπιση της διαφθοράς στο εσωτερικό και η διαχείριση των περιφερειακών εκκρεμοτήτων θα αποτελέσουν παράλληλες δοκιμασίες για την επόμενη κυβέρνηση.

Η κρίσιμη μάχη της εμπιστοσύνης

Το αποτέλεσμα θα κρίνει την κατανομή της πολιτικής ισχύος. Η αξιολόγηση της διαδικασίας θα επηρεάσει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Το ODIHR του ΟΑΣΕ, που παρακολουθεί την αναμέτρηση, έχει προγραμματίσει προκαταρκτικά ευρήματα και συμπεράσματα για την επομένη των εκλογών. Η τελική έκθεση θα ακολουθήσει αργότερα.

Για τη Σερβία, το ουσιαστικό διακύβευμα είναι η δυνατότητα μιας κυβέρνησης να ασκεί εξουσία με λογοδοσία και κοινωνική νομιμοποίηση. Για την ΕΕ, είναι η ικανότητα της πολιτικής διεύρυνσης να συνδέει την ευρωπαϊκή προοπτική με απτές δημοκρατικές εγγυήσεις.

Πηγή: pagenews.gr