Διάλεξα ίσως την καλύτερη ημέρα, και τελευταία της επίσκεψής μου στην Τήνο, για να μιλήσω με τον δήμαρχο του νησιού Παναγιώτη Κροντηρά.
Ήταν η Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, που γιορτάζεται ως «Ημέρα του Παγκόσμιου Τουρισμού», και τι πιο εύστοχο να μιλάς με έναν άνθρωπο που ζει και αναπνέει τα προβλήματα, τις ανησυχίες, αλλά και τις επιτυχίες του νησιού της Μεγαλόχαρης, εμβληματικού για τους Έλληνες και την Ορθοδοξία.
Αποκαλόκαιρο στην Τήνο, τελευταίο τριήμερο πριν το φινάλε, με επιτυχία, της πρώτης χρονιάς λειτουργίας του πλήρως ανακαινισμένου ξενοδοχείου Tinos Beach, στα Κιόνια, μόλις 3,5 χλμ. από τη Χώρα της Τήνου, και ακριβώς μπροστά στη θαυμάσια θάλασσα, που αποτελεί μεγάλο ατού. Ένα ξενοδοχείο θρύλος για την Τήνο, που ανήκει στον όμιλο Attica Group, και που σε αυτόν τον πρώτο χρόνο λειτουργίας είχε μεγάλη πληρότητα, και ένα εξειδικευμένο, νεαρό σε ηλικία προσωπικό, πρόσχαρο και ευγενές. Και πολύ λαίμαργες γάτες…
Γύρισα το νησί, όσο πρόλαβα, πήγα στον Πύργο και στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος του ομίλου Πειραιώς, με μια πλήρη αναφορά στην τέχνη επεξεργασίας του μαρμάρου και τον πρωτεργάτη Γιαννούλη Χαλεπά, του πιο διακεκριμένου γλύπτη της νεότερης Ελλάδας, με καταγωγή από την Τήνο.
Έργα του, πρωτότυπα σε γύψο και πηλό, πριν τα αποτυπώσει σε μάρμαρο, είδα στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, που φιλοξενούνται στον δεύτερο όροφο του νεοκλασικού κτηρίου, απέναντι από το λιμάνι. Το μουσείο του Χαλεπά στον Πύργο δεν λειτουργεί ακόμα, καθώς ανακαινίστηκε.
Και βέβαια πήγα στη Μεγαλόχαρη, όχι γονατιστός από το λιμάνι, όπως θα έπρεπε, καθώς το γόνατό μου από την εγχείρηση χιαστού δεν μου το επιτρέπει. Περπάτησα όμως, περίμενα στη σειρά, όπως όλοι, άναψα κερί να μας έχει καλά η Παναγία, προσκύνησα και δεν παρέλειψα να πάρω ένα αναμνηστικό, την εικόνα της. Τετριμμένο θα μου πείτε και εμπορικό, όμως αποτελεί μέρος της διαδικασίας.
Τον δήμαρχο της Τήνου τον γνώρισα στην Αθήνα, πριν ανοίξει η τουριστική σεζόν, με την ευκαιρία της παρουσίασης του ξενοδοχείου από το Attica Group, και είχαμε ανανεώσει το ραντεβού μας για το νησί, όπως κι έγινε.
Συν 10% οι αφίξεις
«Κλείνουμε με ελαφρώς αυξημένη κίνηση στις αφίξεις, γύρω στο 10% σε σχέση με πέρυσι. Μάλιστα, και ο Σεπτέμβριος κινήθηκε σε ανοδική τροχιά, σε σχέση με το 2025», ανέφερε ο δήμαρχος.
«Αυτό που παρατηρήσαμε ήταν μία τεράστια αύξηση των αυτοκινήτων. Δηλαδή ο Αύγουστος ήταν πάνω από 35% σε σχέση με πέρυσι, κι αυτό οφείλεται στις προσφορές που κάνουν οι ακτοπλοϊκές εταιρείες για τα αυτοκίνητα όλο το καλοκαίρι. Αυτό προφανώς μας δημιούργησε ένα παραπάνω πρόβλημα σε ό,τι αφορά την κίνηση, αλλά οι υποδομές μας άντεξαν», επισήμανε ο Παναγιώτης Κροντηράς.
Ο τζίρος, τα σούπερ μάρκετ και ο Έλληνας
«Στατιστικά, επίσημα, κλείνοντας το εξάμηνο, τα καταλύματα έχουν μία μικρή αύξηση και η εστίαση έχει μία μείωση. Θεωρώ ότι είναι ένα φαινόμενο που υπάρχει σε όλες τις τουριστικές περιοχές της χώρας και αυτό είναι αποτέλεσμα ότι έχει αλλάξει ο τρόπος που κάνει διακοπές ο Έλληνας. Στηριζόμαστε κυρίως σε Έλληνες. Η ακρίβεια έχει επιφέρει ζήτημα στον τζίρο. Ο κόσμος δεν έκοψε τις διακοπές του, αλλά μείωσε τις ημέρες και προσπάθησε να μειώσει τα έξοδά του. Τα εισιτήρια για να έρθει ήταν υποχρεωτικά, όπως και η διαμονή, και αυτό που μπορούσε να περιορίσει ήταν το θέμα της εστίασης. Αυτός ο τζίρος έχει μεταφερθεί στα σούπερ μάρκετ και στο έτοιμο φαγητό. Ενώ μέχρι πριν δεν έβλεπες, τώρα τα σούπερ μάρκετ έχουν τεράστιες ποσότητες φαγητού και έτοιμα. Δηλαδή ο κόσμος, πλέον, μαγειρεύει στα δωμάτια, και ζητάει να έχει κουζίνα και μαγειρικά σκεύη, τα οποία είναι απαραίτητα», τόνισε ο Παναγιώτης Κροντηράς.
Ένα ακόμα ζήτημα που ανέφερε ο δήμαρχος, είναι οι πολλές ομπρέλες ιδιωτών, τις οποίες βλέπεις κατά εκατοντάδες ανάμεσα στις ομπρέλες των beach bar, κι αυτό φανερώνει ότι δεν ξοδεύει ο Έλληνας.
Επισκέψεις και εκτός σεζόν
«Είναι ευλογία που βρίσκεται η Μεγαλόχαρη στην Τήνο και αυτό έχει οδηγήσει στο να επιμηκυνθεί η σεζόν. Δηλαδή ακόμα και τώρα που έχουμε Σεπτέμβριο, κόσμος έρχεται καθημερινά για την Παναγία και να προσκυνήσει. Παρόλο που οι περισσότεροι έρχονται τον Αύγουστο για να προσκυνήσουν», συνέχισε ο δήμαρχος.
Και οι ξένοι
«Κατ’ αρχήν υπάρχουν πολλοί Γάλλοι στο νησί που έχουν αγοράσει σπίτια. Εξηγείται γιατί εδώ υπήρχε η Μονή Ουρσουλινών, που ήταν κυρίως σχολείο θηλέων με κοπέλες από τη Γαλλία. Έχουμε αρκετούς Γερμανούς, Ιταλούς, και Αμερικάνους. Δηλαδή γίνονται προσπάθειες τώρα με καινούργια ξενοδοχεία, να πάμε και σε άλλες αγορές, όπως η Ινδία και η Κίνα», τόνισε.
Δεν έχουμε υπερτουρισμό
«Η προσωπική μου άποψη είναι ότι δεν έχουμε υπερτουρισμό. Έχουμε στοιχεία ότι σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, που είναι 30 – 35 μέρες, υπάρχει μία πίεση του κόσμου στις υποδομές. Αυτό που γίνεται τον Αύγουστο για 15-20 μέρες, πρέπει να το βλέπουμε τουλάχιστον να γίνεται ένα τρίμηνο, τετράμηνο, για να μιλήσουμε για υπερτουρισμό. Με την επιμήκυνση της περιόδου βλέπουμε αρκετούς νέους, κάτω των 25 ετών, και μετά τις 20 – 25 Αυγούστου και πιο πολλές οικογένειες που βρίσκουν καλύτερες τιμές».
Το νερό και οι κατασκευές
Ένα από τα ζητήματα που απασχολούν όλα τα νησιά, είναι το νερό, και η Τήνος δεν αποτέλεσε εξαίρεση. «Είχαμε κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης προκειμένου να μη δημιουργηθεί κανένα πρόβλημα, όπως και έγινε. Δεν είχαμε καμία διακοπή και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι. Νοικιάσαμε γρηγορότερα αφαλατώσεις δίχως γραφειοκρατικές διαδικασίες για να μη δημιουργηθεί πρόβλημα το καλοκαίρι. Στηριζόμαστε κατά 90% στις αφαλατώσεις. Αυτή τη στιγμή διαθέτουμε περίπου 5.500 κυβικά μέτρα το 24ωρο παραγωγή και με μία εργολαβία και με μία προμήθεια σε εξέλιξη, πιστεύω ότι του χρόνου θα έχουμε φτάσει τις 8.000 το 24ωρο. Πριν μερικά χρόνια η Τήνος είχε αφαλατώσεις μόνο στην πόλη της, και τώρα πάμε και καλύπτουμε όλο το νησί», επισήμανε με έμφαση ο δήμαρχος.
Όσον αφορά το κατασκευαστικό μέρος και τη φέρουσα ικανότητα, ο Παναγιώτης Κροντηράς, είπε: «Πράγματι φτιάχνονται καινούργιες μονάδες. Βάσει του νέου Χωροταξικού που ψηφίστηκε, η πόλη της Τήνου θεωρείται κορεσμένη. Στο υπόλοιπο νησί και βάση της μελέτης υπάρχει δυνατότητα για περαιτέρω ανάπτυξη».
Το νησί της τέχνης, του πολιτισμού, των 1.000 περιστεριώνων και των 1.000 ξωκλησιών
Ναι, πολλοί γνωρίζουν την Τήνο από τη Μεγαλόχαρη, όμως υπάρχει και ένα άλλο, δυνατό χαρτί προσέλκυσης κόσμου στο νησί.
Όπως επισημαίνει ο Παναγιώτης Κροντηράς «η Τήνος είναι το νησί της τέχνης και του πολιτισμού. Διαθέτουμε μία τεράστια ενδοχώρα με 40 και πλέον ενεργούς οικισμούς, και ο καθένας έχει το δικό του χαρακτήρα. Έχουμε ατελείωτες παραλίες σε όλες τις πλευρές της του νησιού, με αέρα, χωρίς αέρα, με βότσαλο, με βράχια, με άμμο. Και εννοείται ότι η Τήνος έχει και μία τεράστια κουλτούρα, όσον αφορά τη γαστρονομία της. Και το κυριότερο είναι ότι η Τήνος είναι το νησί της τέχνης και του πολιτισμού, κι έχει γεννήσει σημαντικούς καλλιτέχνης. Είναι το νησί που όσον φορά την έκτασή του έχει ίσως υπερβολικά μουσεία. Τον Πύργο με το μουσείο μαρμαροτεχνίας, το μουσείο του Χαλεπά, των Τηνίων καλλιτεχνών, το δημοτικό μουσείο του Τσόκλη, το αρχαιολογικό μουσείο, τη πινακοθήκη του ιδρύματος, το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, και λαογραφικά μουσεία σε αρκετά χωριά. Είναι και το νησί με τους 1.000 περιστεριώνες και με τα πάνω από 1.000 ξωκλήσια».
Χειμώνας, εξουσία και Υγεία
Οι περισσότεροι θυμούνται τα νησιά όταν έρχεται το καλοκαίρι και τα ξεχνούν όταν πιάνει το φθινόπωρο. Πώς άραγε θα κινηθεί η ζωή από εδώ και πέρα.
«Και το φθινόπωρο και το χειμώνα η ζωή στο νησί είναι ιδιαίτερη, με τις ομορφιές της, πανηγύρια και παρέες. Κινείται με ένα διαφορετικό αριθμό, αλλά όποιος έρθει θα ερωτευτεί την Τήνο και για τη ζωή της στο χειμώνα. Το θέμα είναι να μη μας ξεχνάει η κεντρική εξουσία. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το θέμα της υγείας στα νησιά μας. Έχουμε ένα υποστελεχωμένο Κέντρο Υγείας και κάνουμε αγώνα για να στελεχωθεί, να προσελκύσουμε γιατρούς και οι περίπου 90.000 ψυχές που βρισκόμαστε εδώ να νιώθουμε ασφαλείς στον τόπο μας. Είναι ένα στοίχημα δικό μας, να μην έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε από κάποιον που μένει σε ένα αστικό κέντρο. Και το καλοκαίρι ο πληθυσμός πενταπλασιάζεται. Πλέον, διαθέτουμε ένα πολύ καλό κτήριο, καινούργιο, αποκτούμε μηχανήματα, έχουμε νοσηλευτικό προσωπικό και ασθενοφόρα, αλλά το πρόβλημα είναι πότε θα έρθουν γενικοί γιατροί, παθολόγοι και καρδιολόγος», είπε ο δήμαρχος.
Οικονομικά κίνητρα και καταλύματα για δημόσιους υπαλλήλους
«Εμείς δίνουμε κίνητρα, ως δήμος. Υπάρχει ένας σύλλογος στήριξης που δίνει σπίτια. Ένα ξενοδοχείο που έχει ο δήμος, το Θεοξένια, το κάνουμε 18 δωμάτια για τους δημόσιους υπάλληλους μας. Είναι και μία δωρεά του κυρίου Μαρτίνου, που κάνουμε 4 διαμερίσματα, πάλι σε ιδιοκτησία του δήμου, αποκλειστικά για γιατρούς. Το θέμα είναι να βρεθεί αυτό το θεσμικό πλαίσιο που να «υποχρεώνουμε» τους γιατρούς, τουλάχιστον εκ περιτροπής, να έρχονται και στα νησιά. Φανταστείτε να είναι χειμώνας, 10 μποφόρ και απαγορευτικό, και να νιώθεις ότι το βράδυ δεν μπορείς αν σου συμβεί κάτι, να φύγεις από το νησί να πας σε ένα νοσοκομείο. Όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς, στο επόμενο δημοτικό συμβούλιο θα δώσουμε ένα επίδομα στους αναπληρωτές καθηγητές, και στους νεοπροσληφθέντες. Μέσα σε έναν χρόνο θα είναι εντελώς διαφορετική η κατάσταση».
Αφού ευχαρίστησα τον δήμαρχο της Τήνο, πήρα το Blue Star Paros για την επιστροφή.