Ο Εμανουέλ Μακρόν πήγε στη Μαδρίτη για να προβάλει την εμβάθυνση της γαλλοϊσπανικής συνεργασίας.
Την ίδια ημέρα, όμως, ένα από τα βασικότερα θεσμικά εργαλεία αυτής της συνεργασίας προσέκρουσε στην ισπανική Γερουσία.
Η Άνω Βουλή απέρριψε τη Συνθήκη Φιλίας και Συνεργασίας μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας με 142 ψήφους κατά, 106 υπέρ και μία αποχή.
Το συντηρητικό Partido Popular και το Vox ψήφισαν κατά, ενώ η UPN απείχε.
Το timing δύσκολα θα μπορούσε να είναι πιο αμήχανο.
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε ενώ ο Γάλλος πρόεδρος βρισκόταν στην ισπανική πρωτεύουσα για επίσημη επίσκεψη.
Η Συνθήκη που υπέγραψαν Μακρόν και Σάντσεθ
Η συμφωνία είχε υπογραφεί στη Βαρκελώνη στις 19 Ιανουαρίου 2023 από τις κυβερνήσεις των δύο χωρών και σχεδιάστηκε ως ένα μόνιμο πλαίσιο στενότερου πολιτικού συντονισμού μεταξύ Παρισιού και Μαδρίτης.
Η Γαλλία έχει ήδη ολοκληρώσει τη δική της επικύρωση.
Στην Ισπανία, όμως, η διαδικασία εξελίχθηκε σε εσωτερική πολιτική σύγκρουση.
Και στο κέντρο της βρέθηκε μία φαινομενικά μικρή διάταξη:
το άρθρο 2.4.
Ένας υπουργός στο υπουργικό συμβούλιο της άλλης χώρας
Το άρθρο προβλέπει ότι ένα μέλος της κυβέρνησης της μιας χώρας θα προσκαλείται στο Συμβούλιο Υπουργών της άλλης τουλάχιστον μία φορά κάθε τρεις μήνες και εκ περιτροπής.
Το PP αμφισβήτησε τη συνταγματικότητα της πρόβλεψης.
Η Γερουσία προσέφυγε έτσι στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ζητώντας δεσμευτική κρίση για το εάν η συγκεκριμένη διάταξη συγκρούεται με σειρά άρθρων του ισπανικού Συντάγματος.
Το ζήτημα είχε αρκετό θεσμικό βάρος ώστε να καθυστερήσει τη διαδικασία της Συνθήκης.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο είπε «ναι»
Και εδώ βρίσκεται το πολιτικά ενδιαφέρον σημείο.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, μόλις λίγες ημέρες πριν από την ψηφοφορία στη Γερουσία, η Ολομέλεια του Συνταγματικού Δικαστηρίου έκρινε ομόφωνα ότι δεν υπάρχει αντίθεση μεταξύ του ισπανικού Συντάγματος και του άρθρου 2.4 της Συνθήκης.
Άρα το βασικό νομικό εμπόδιο είχε αρθεί.
Όχι όμως και το πολιτικό.
Το Partido Popular διατήρησε την αντίθεσή του.
Το PP δεν έκανε πίσω
Κατά τη συζήτηση στη Γερουσία, το PP υποστήριξε ότι εξακολουθεί να έχει επιφυλάξεις για το εύρος των δεσμεύσεων που δημιουργεί η συμφωνία.
Παράλληλα, επιχείρησε να διαχωρίσει την απόρριψη της Συνθήκης από τις ίδιες τις σχέσεις με το Παρίσι, παρουσιάζοντας τη Γαλλία ως φίλη, γείτονα και σημαντικό εταίρο της Ισπανίας.
Η πολιτική γραμμή του PP είναι επομένως:
όχι στη συγκεκριμένη Συνθήκη, όχι στη ρήξη με τη Γαλλία.
Το κυβερνών PSOE έχει διαφορετική ανάγνωση.
Οι Σοσιαλιστές επέκριναν την επιμονή του PP να καταψηφίσει τη συμφωνία ακόμη και μετά την ομόφωνη απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η εσωτερική μάχη της Ισπανίας μπήκε στη γαλλική επίσκεψη
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό στοιχείο της υπόθεσης.
Η ψηφοφορία δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη διπλωματικής ρήξης Μαδρίτης–Παρισιού.
Αντίθετα, αποτυπώνει πόσο έντονα η εσωτερική αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση Σάντσεθ και το PP μπορεί να επηρεάσει ακόμη και πρωτοβουλίες εξωτερικής πολιτικής.
Η ισπανική κυβέρνηση βλέπει τη Συνθήκη ως εργαλείο θεσμοποίησης μιας στρατηγικής σχέσης.
Η αντιπολίτευση αμφισβητεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις της και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε.
Το αποτέλεσμα είναι ένα διμερές ευρωπαϊκό project να βρίσκεται στη μέση μιας εσωτερικής πολιτικής μάχης.
Γιατί Γαλλία και Ισπανία χρειάζονται η μία την άλλη
Πίσω από το κοινοβουλευτικό επεισόδιο υπάρχει μια πολύ μεγαλύτερη στρατηγική σχέση.
Γαλλία και Ισπανία είναι δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνεργάζονται σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων:
ενέργεια,
διασυνδέσεις,
άμυνα,
μετανάστευση,
βιομηχανία,
εμπόριο,
ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα,
και Μεσόγειο.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ αναζητεί νέες εσωτερικές ισορροπίες, η δυνατότητα Παρισιού και Μαδρίτης να συντονίζονται αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Η ενέργεια είναι το μεγάλο στρατηγικό κεφάλαιο
Υπάρχει ειδικά ένας τομέας στον οποίο η γαλλοϊσπανική σχέση έχει ευρωπαϊκές συνέπειες:
οι ενεργειακές διασυνδέσεις της Ιβηρικής με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η γεωγραφική θέση της Γαλλίας σημαίνει ότι μεγάλο μέρος της δυνατότητας της Ισπανίας και της Πορτογαλίας να ενσωματωθούν βαθύτερα στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα περνά μέσα από τις διασυνδέσεις με τη γαλλική αγορά.
Γι’ αυτό οι διαφωνίες και οι συμφωνίες Παρισιού–Μαδρίτης για ηλεκτρική ενέργεια, δίκτυα και μελλοντικές ενεργειακές υποδομές ξεπερνούν κατά πολύ τα διμερή σύνορα.
Άμυνα και ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία
Υπάρχει επίσης η άμυνα.
Η Γαλλία πιέζει εδώ και χρόνια για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική ικανότητα, ενώ η Ισπανία συμμετέχει σε μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά και βιομηχανικά προγράμματα.
Καθώς η ΕΕ αυξάνει τις αμυντικές της φιλοδοξίες, η συνεργασία των δύο χωρών αποκτά μεγαλύτερη βιομηχανική και στρατηγική σημασία.
Η Συνθήκη Φιλίας επιχειρεί ακριβώς να δημιουργήσει έναν πιο σταθερό πολιτικό μηχανισμό για τέτοιου είδους συνεργασίες.
Μακρόν–Σάντσεθ: Το μήνυμα που θέλουν να στείλουν
Η επίσκεψη συνεχίζεται με επαφές του Μακρόν με τον Πέδρο Σάντσεθ και με οικονομικές συναντήσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Το πολιτικό μήνυμα Παρισιού και ισπανικής κυβέρνησης είναι ότι η διμερής σχέση υπερβαίνει την κοινοβουλευτική εμπλοκή.
Αυτό είναι σημαντικό και για τις Βρυξέλλες.
Η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό, την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, τη βιομηχανική πολιτική και την ενεργειακή ασφάλεια.
Γαλλία και Ισπανία θα χρειαστεί να τοποθετηθούν σε όλες.
Δεν τελείωσε ακόμη η Συνθήκη
Η απόρριψη από τη Γερουσία δεν πρέπει να διαβαστεί ως οριστική κατάρρευση της συμφωνίας.
Η ισπανική κοινοβουλευτική διαδικασία αφήνει ακόμη περιθώριο για περαιτέρω χειρισμούς και το Κογκρέσο μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση. Το Euronews σημειώνει επίσης ότι η απόφαση της Γερουσίας αποτελεί νέο εμπόδιο στη διαδικασία, όχι κατ’ ανάγκην το τέλος της Συνθήκης.
Αυτό κάνει την υπόθεση ακόμη πιο πολιτική.
Η αντιπαράθεση μεταφέρεται από το ζήτημα της συνταγματικότητας στο ζήτημα της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Το παράδοξο της Μαδρίτης
Η εικόνα της Τρίτης συμπυκνώνει την αντίφαση.
Από τη μία πλευρά:
ο Μακρόν βρίσκεται στην Ισπανία, γίνονται επίσημες τελετές και οι δύο κυβερνήσεις μιλούν για στενότερη συνεργασία.
Από την άλλη:
η Άνω Βουλή της ίδιας χώρας απορρίπτει το θεσμικό κείμενο που δημιουργήθηκε για να κάνει αυτή τη συνεργασία μονιμότερη.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για γαλλοϊσπανική κρίση.
Είναι όμως ένα σαφές μήνυμα ότι ακόμη και οι στενές ευρωπαϊκές διμερείς σχέσεις δεν μένουν ανεπηρέαστες από την εσωτερική πολιτική πόλωση.
Η «ψυχρολουσία» αφορά περισσότερο τον Σάντσεθ παρά τον Μακρόν
Ο συμβολισμός για τον Γάλλο πρόεδρο είναι αναμφισβήτητα δυσάρεστος.
Η Συνθήκη που συνυπέγραψε με τον Σάντσεθ απορρίφθηκε από τη Γερουσία ακριβώς κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του.
Πολιτικά, όμως, η ψηφοφορία πρέπει να διαβαστεί πρωτίστως μέσα από την ισπανική εσωτερική αντιπαράθεση.
Το PP χρησιμοποίησε την κοινοβουλευτική του δύναμη στη Γερουσία για να μπλοκάρει μια σημαντική πρωτοβουλία της κυβέρνησης Σάντσεθ.
Και το έκανε ακόμη και μετά την ομόφωνη κρίση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι το επίμαχο άρθρο δεν αντιβαίνει στο Σύνταγμα.
Αυτό μεταφέρει πλέον τη σύγκρουση από το νομικό στο καθαρά πολιτικό επίπεδο.
Το Παρίσι και η Μαδρίτη εξακολουθούν να έχουν ισχυρά κοινά συμφέροντα.
Η ενέργεια, η άμυνα, η Μεσόγειος, η βιομηχανία και η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα δεν εξαφανίζονται επειδή η ισπανική Γερουσία είπε «όχι».
Αλλά η υπόθεση δείχνει κάτι ευρύτερο για την Ευρώπη:
οι μεγάλες στρατηγικές συνεργασίες της ΕΕ πρέπει πλέον να επιβιώνουν όχι μόνο των διαφωνιών μεταξύ κυβερνήσεων, αλλά και της αυξανόμενης εσωτερικής πολιτικής πόλωσης μέσα στα ίδια τα κράτη-μέλη.
Και για τη Συνθήκη Μακρόν–Σάντσεθ, η επόμενη μάχη δεν θα δοθεί στο Παρίσι.
Θα δοθεί ξανά στη Μαδρίτη.
Πηγή: pagenews.gr