Η Ευρώπη χτίζει data centers στα τυφλά; Καταγγελία στην Κομισιόν για «κρυφή» κατανάλωση ρεύματος και νερού

Νέα επίσημη καταγγελία κατηγορεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι έχει δημιουργήσει ένα σύστημα που κρατά εκτός δημόσιας θέασης την πραγματική κατανάλωση ενέργειας και νερού ανά data center. Το 2025 τα ευρωπαϊκά data centers κατανάλωσαν τουλάχιστον 20,7 TWh ηλεκτρικής ενέργειας — περίπου όσο μια ολόκληρη χώρα όπως η Κροατία — και πάνω από 8 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, όμως τα στοιχεία παραμένουν συγκεντρωτικά και, σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, ελλιπή. Situation Monitor

Η μεγάλη ευρωπαϊκή κούρσα για AI και data centers αποκτά ένα νέο πολιτικό μέτωπο.

Όχι για το ποιος θα χτίσει τα περισσότερα.

Αλλά για το αν οι πολίτες γνωρίζουν πόσο πραγματικά κοστίζουν σε ρεύμα και νερό.

Η Lighthouse Reports, ολλανδικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός ερευνητικής δημοσιογραφίας, κατέθεσε επίσημη καταγγελία κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί κανόνες αποκλείουν το κοινό από κρίσιμες πληροφορίες για την περιβαλλοντική επίπτωση μεμονωμένων data centers.

Η καταγγελία βασίζεται στη Σύμβαση του Aarhus, η οποία κατοχυρώνει το δικαίωμα πρόσβασης των πολιτών σε περιβαλλοντικές πληροφορίες.

20,7 TWh ρεύματος μέσα σε έναν χρόνο

Τα ίδια τα στοιχεία της Επιτροπής δείχνουν ότι τα data centers στην Ευρώπη κατανάλωσαν το 2025 περίπου 20,7 terawatt-hours ηλεκτρικής ενέργειας.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος:

πρόκειται περίπου για την ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μιας ολόκληρης χώρας όπως η Κροατία.

Και αυτό είναι μόνο η αρχή.

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά περίπου 26% σε σχέση με το 2024.

Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αντιμετωπίζει:

υψηλές τιμές ενέργειας,

ανάγκη για περισσότερες ΑΠΕ,

επενδύσεις σε δίκτυα,

και αυξανόμενη ζήτηση από ηλεκτροκίνηση και αντλίες θερμότητας,

η έκρηξη των data centers γίνεται πλέον κεντρικό ενεργειακό ζήτημα.

Και 8 εκατ. κυβικά μέτρα νερού

Το δεύτερο μέγεθος είναι ίσως ακόμη πιο εντυπωσιακό.

Τα ευρωπαϊκά data centers χρησιμοποίησαν πάνω από 8 εκατ. κυβικά μέτρα νερού το 2025, σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που επικαλείται το POLITICO.

Η αύξηση σε σχέση με το 2024 ήταν περίπου 52%

Το νερό χρησιμοποιείται κυρίως για cooling.

Και όσο μεγαλύτερα γίνονται τα AI workloads, τόσο περισσότερο αυξάνονται οι απαιτήσεις για ψύξη και ηλεκτρική ισχύ.

Το πρόβλημα: κανείς δεν ξέρει ποιο data center καίει τι

Εδώ βρίσκεται η ουσία της καταγγελίας.

Η Κομισιόν δημοσιεύει συνολικά στοιχεία για τον κλάδο.

Δεν δημοσιεύει όμως την κατανάλωση ανά εγκατάσταση.

Σύμφωνα με τη Lighthouse Reports, αυτό δημιουργεί ένα «τείχος σιωπής» γύρω από την πραγματική επίπτωση συγκεκριμένων data centers σε συγκεκριμένες περιοχές.

Άρα ένας δήμος ή μια τοπική κοινωνία μπορεί να γνωρίζει ότι κατασκευάζεται ένα hyperscale facility.

Αλλά να μην έχει καθαρή εικόνα για:

πόσο ρεύμα θα τραβά,

πόσο νερό θα χρειάζεται,

τι επιβάρυνση θα δημιουργεί στο δίκτυο,

και τι σημαίνει για τοπικούς υδάτινους πόρους.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προστατεύει τα μεμονωμένα στοιχεία

Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο είναι ότι οι ισχύοντες κανόνες απαγορεύουν ουσιαστικά τη δημοσιοποίηση των «βασικών δεικτών απόδοσης» μεμονωμένων data centers, λόγω προστασίας εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών.

Οι τεχνολογικές εταιρείες είχαν πιέσει για αυτή την προστασία, υποστηρίζοντας ότι τα στοιχεία κατανάλωσης μπορούν να αποκαλύπτουν κρίσιμες πληροφορίες για:

capacity,

πελατειακή βάση,

φορτία,

επιχειρησιακή στρατηγική.

Η Lighthouse Reports υποστηρίζει το αντίθετο:

ότι η εμπορική μυστικότητα έχει μπει πάνω από το δικαίωμα του κοινού να γνωρίζει την περιβαλλοντική επίπτωση.

Η καταγγελία μιλά για παραβίαση της Σύμβασης Aarhus

Η νομική βάση της υπόθεσης είναι σημαντική.

Η Σύμβαση Aarhus είναι δεσμευτική και δίνει στους πολίτες δικαιώματα σχετικά με:

περιβαλλοντικές πληροφορίες,

συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων,

πρόσβαση στη δικαιοσύνη.

Η ΕΕ είναι συμβαλλόμενο μέρος από το 2005.

Η Lighthouse υποστηρίζει ότι η άρνηση δημοσιοποίησης των αναλυτικών στοιχείων παραβιάζει ακριβώς αυτό το πλαίσιο. 

Η Κομισιόν έχει και άλλο πρόβλημα: τα στοιχεία είναι ελλιπή

Ακόμη και τα συνολικά 20,7 TWh και 8 εκατ. κυβικά μέτρα νερού δεν αποτυπώνουν απαραίτητα όλη την πραγματική κατανάλωση.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι αριθμοί βασίζονται σε μη πλήρη δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από την Κομισιόν.

Άρα το πραγματικό αποτύπωμα μπορεί να είναι υψηλότερο.

Αυτό είναι ίσως πιο σοβαρό από τη διαφωνία για τη δημοσιοποίηση.

Η Ευρώπη σχεδιάζει την ψηφιακή της στρατηγική σε μια περίοδο εκρηκτικής ζήτησης για AI compute χωρίς να έχει ακόμη πλήρη εικόνα του ίδιου του physical footprint.

Και όμως, τα data centers είναι κεντρικά στη στρατηγική AI της ΕΕ

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει περισσότερα data centers.

Θέλει:

AI factories,

cloud infrastructure,

high-performance computing,

ευρωπαϊκή υπολογιστική ισχύ,

λιγότερη εξάρτηση από αμερικανικούς και κινεζικούς παρόχους.

Αλλά κάθε νέα μονάδα χρειάζεται:

ρεύμα,

νερό,

γη,

δίκτυο.

Και αυτά δεν είναι άπειρα.

Η μάχη γίνεται τοπική

Το πρόβλημα δεν είναι πλέον θεωρητικό.

Σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, νέες εγκαταστάσεις data centers συναντούν αντιδράσεις ακριβώς επειδή οι πολίτες φοβούνται ότι θα ανταγωνίζονται:

νοικοκυριά,

βιομηχανία,

αγρότες

και άλλες επιχειρήσεις

για περιορισμένους ενεργειακούς και υδάτινους πόρους.

Η αντίδραση γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν τα data centers συνδέονται με generative AI, επειδή οι ανάγκες compute έχουν αυξηθεί απότομα.

Νέα ετικέτα Α έως G από το καλοκαίρι

Η Κομισιόν προσπαθεί να απαντήσει με νέο rating system.

Από το επόμενο καλοκαίρι, οι operators θα πρέπει να βαθμολογούν την απόδοσή τους σε κλίμακα A έως G, με βάση:

ενεργειακή αποδοτικότητα,

κατανάλωση νερού,

χρήση καθαρής ενέργειας. 

Η βιομηχανία έχει ήδη εκφράσει επιφυλάξεις.

Αλλά οι επικριτές λένε ότι ακόμη και αυτό δεν αρκεί.

Lighthouse: Οι αναλογίες κρύβουν το πραγματικό μέγεθος

Το κρίσιμο επιχείρημα της καταγγελίας είναι ότι η ΕΕ προτιμά ratios αντί για απόλυτα consumption numbers.

Για παράδειγμα:

ένα τεράστιο data center μπορεί να είναι πολύ αποδοτικό ανά μονάδα compute.

Αλλά επειδή είναι τεράστιο, να καταναλώνει συνολικά τεράστιες ποσότητες ρεύματος και νερού.

Αν δημοσιοποιείται μόνο ο δείκτης αποδοτικότητας, το πραγματικό physical footprint μπορεί να χαθεί.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ενεργειακή πολιτική.

Η αποδοτικότητα δεν λέει στον grid operator πόση ισχύ χρειάζεται πραγματικά το facility.

Οι επιχειρήσεις λένε: υπάρχει και εμπορικό απόρρητο

Η άλλη πλευρά της συζήτησης δεν είναι αμελητέα.

Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι πλήρης διαφάνεια μπορεί να αποκαλύψει ανταγωνιστικά ευαίσθητες πληροφορίες.

Ο ευρωβουλευτής Diego Solier, που εργάζεται πάνω στη νομοθεσία για την επέκταση της ψηφιακής υποδομής της ΕΕ, δήλωσε ότι η διαφάνεια πρέπει να αποτελεί αφετηρία αλλά να είναι αναλογική και να μην αναγκάζει τις εταιρείες να δημοσιοποιούν πραγματικά εμπορικά μυστικά.

Αυτό είναι το πραγματικό policy dilemma:

πόση διαφάνεια χρειάζεται το δημόσιο συμφέρον χωρίς να δημοσιεύονται στοιχεία που μπορούν πράγματι να πλήξουν μια εταιρεία;

Η AI αποδεικνύεται πολύ λιγότερο «άυλη» από όσο πιστεύαμε

Για χρόνια, το cloud παρουσιαζόταν ως κάτι σχεδόν άυλο.

Στην πραγματικότητα, η AI είναι εξαιρετικά physical.

Χρειάζεται:

chips,

servers,

υποσταθμούς,

καλώδια,

νερό,

ψύξη,

τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.

Και όσο μεγαλώνει η χρήση της, τόσο περισσότερο η τεχνολογική πολιτική γίνεται ταυτόχρονα:

ενεργειακή πολιτική,

βιομηχανική πολιτική,

πολιτική νερού.

Η μεγάλη ευρωπαϊκή αντίφαση

Η ΕΕ θέλει να κερδίσει το AI race.

Ταυτόχρονα θέλει:

να μειώσει εκπομπές,

να κρατήσει χαμηλές τιμές ρεύματος,

να προστατεύσει νερό,

να διατηρήσει κοινωνική αποδοχή για νέα infrastructure.

Αυτοί οι στόχοι δεν είναι πάντα συμβατοί.

Και γι’ αυτό η υπόθεση της Lighthouse Reports μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη από μια διαμάχη για transparency.

Αφορά το αν η Ευρώπη θα επιτρέψει την τεράστια επέκταση της AI υποδομής χωρίς να γνωρίζει ο πολίτης ποιο ακριβώς είναι το ενεργειακό και περιβαλλοντικό της τίμημα.

Το νέο ευρωπαϊκό AI boom έχει ήδη αρχίσει.

Η επόμενη μεγάλη μάχη θα είναι πιο πεζή αλλά ίσως ακόμη πιο δύσκολη:

ποιος θα του δώσει το ρεύμα — και ποιος το νερό.

Πηγή: pagenews.gr