Σκάνδαλο funds στην Τουρκία: Η έρευνα φτάνει στο AKP – Πολιτικός πονοκέφαλος για τον Ερντογάν

Δέσμευση περιουσίας για την πρώην υπουργό Καγιά και τον σύζυγό της, 217 ύποπτοι και περισσότερες από 455.000 επενδυτές σε αναμονή – Η αποκάλυψη για τις τοποθετήσεις του νορβηγικού ταμείου δίνει διεθνή διάσταση στην κρίση.

Το χρηματιστηριακό σκάνδαλο που αναστατώνει την Τουρκία εξελίσσεται σε δοκιμασία για το κυβερνών AKP και την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι τελευταίες εξελίξεις της 30ής Σεπτεμβρίου διευρύνουν την έρευνα, ενώ η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει την αποχώρηση ενός υψηλόβαθμου κομματικού στελέχους.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, πρώην υπουργός Οικογένειας και μέχρι πρόσφατα αντιπρόεδρος του AKP. Οι εισαγγελικές αρχές κινήθηκαν για τη δέσμευση της περιουσίας της ίδιας και του συζύγου της, μετά τις καταγγελίες για εξαιρετικά αποδοτικές χρηματιστηριακές συναλλαγές πριν από την αναταραχή στην αγορά.

Παράλληλα, η αποκάλυψη ότι το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Νορβηγίας κατείχε μετοχές εταιρειών που συνδέονται από τις αρχές με την υπόθεση μεταφέρει το ενδιαφέρον πέρα από τα τουρκικά σύνορα.

Η παραίτηση που έφερε το σκάνδαλο μέσα στο AKP

Η Καγιά ζήτησε το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου να απαλλαγεί από τα κομματικά της καθήκοντα, αναλαμβάνοντας πολιτική ευθύνη για να διερευνηθούν οι καταγγελίες. Ο Ερντογάν έκανε δεκτή την παραίτησή της.

Οι καταγγελίες αφορούν συναλλαγές της ίδιας και του συζύγου της, Ιλιάς Καγιά, κυρίως σε μετοχές της ναυπηγικής εταιρείας Özata Denizcilik. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η αντιπολίτευση, η Καγιά φέρεται να τοποθέτησε περίπου 63,4 εκατ. τουρκικές λίρες τον Απρίλιο και να πούλησε τις μετοχές έναντι περίπου 1,34 δισ. λιρών. Αντίστοιχες συναλλαγές αποδίδονται στον σύζυγό της.

Το πολιτικά κρίσιμο ερώτημα αφορά τον χρόνο των πωλήσεων: αν πραγματοποιήθηκαν με αξιοποίηση προνομιακής πληροφόρησης πριν ξεσπάσει η κρίση. Οι ισχυρισμοί αυτοί παραμένουν υπό διερεύνηση και δεν αποτελούν δικαστικά αποδεδειγμένα γεγονότα.

Η εισαγγελική κίνηση για τη δέσμευση της περιουσίας του ζεύγους προσθέτει πλέον μια νέα διάσταση στην υπόθεση, πέρα από την κομματική παραίτηση.

Νέο κύμα ερευνών: 217 ύποπτοι και 26 μετοχές στο μικροσκόπιο

Την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκαν εντολές για την κράτηση ακόμη 34 υπόπτων, στο πέμπτο κύμα της έρευνας. Σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, ο συνολικός αριθμός των προσώπων που έχουν υπαχθεί σε δικαστικές διαδικασίες έφτασε τους 217.

Από αυτούς, 56 έχουν προφυλακιστεί και 88 βρίσκονται υπό δικαστικούς περιορισμούς. Οι αρχές εξετάζουν συναλλαγές σε 26 μετοχές, καθώς και λογαριασμούς που εμφάνισαν ασυνήθιστα υψηλές αποδόσεις σε σύντομο διάστημα.

Η έρευνα αγγίζει και την εποπτεία της αγοράς. Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, ο πρώην επικεφαλής της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Ιμπραχίμ Ομέρ Γκιονούλ, κλήθηκε να καταθέσει ως ύποπτος. Πρόκειται για εξέλιξη που ανοίγει το ερώτημα αν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εντόπισαν εγκαίρως τους κινδύνους.

Πώς οι εντυπωσιακές αποδόσεις έγιναν παγίδα ρευστότητας

Η κρίση ξέσπασε στα μέσα Σεπτεμβρίου, όταν funds που διαχειρίζονταν οι Tera Portföy και Pusula Portföy αντιμετώπισαν αδυναμία πληρωμής επενδυτών που ζητούσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους.

Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκονταν μεγάλες τοποθετήσεις σε μετοχές περιορισμένης διασποράς και εμπορευσιμότητας. Σε μια τέτοια αγορά, οι αγορές μπορούν να ανεβάσουν γρήγορα τις τιμές, ενισχύοντας τις εμφανιζόμενες αποδόσεις και προσελκύοντας νέα κεφάλαια.

Όταν όμως αυξάνονται τα αιτήματα εξαγοράς, ο μηχανισμός αντιστρέφεται: τα funds χρειάζονται μετρητά, αλλά η μαζική πώληση των ίδιων μετοχών συμπιέζει τις τιμές και περιορίζει τα διαθέσιμα χρήματα για επιστροφές.

Οι αρχές διερευνούν πιθανή χειραγώγηση και πρακτικές που έχουν περιγράψει ως «παρόμοιες με σχήμα Ponzi». Στο πλαίσιο της υπόθεσης έχει προφυλακιστεί και ο ιδρυτής της Tera Yatırım, Έμρε Τεζμέν.

Τα 18 δισ. δολάρια και οι επενδυτές που περιμένουν

Οι εποπτικές αρχές αποφάσισαν την εκκαθάριση 131 funds που διαχειρίζονταν επτά εταιρείες. Οι επενδυτές τους ανέρχονται σε 455.758, ενώ η αξία των κεφαλαίων είχε υπολογιστεί περίπου στα 18 δισ. δολάρια.

Το ποσό αποτυπώνει το μέγεθος των επηρεαζόμενων funds και δεν αποτελεί οριστικό υπολογισμό χρημάτων που χάθηκαν ή υπεξαιρέθηκαν.

Η εκκαθάριση μπορεί να διαρκέσει έως έξι μήνες. Οι İşbank και Ziraat Bank έχουν αναλάβει τη διαδικασία, με σταδιακές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων και επιστροφές ανάλογα με τη συμμετοχή κάθε επενδυτή. Παραμένει αβέβαιο πόσα χρήματα θα ανακτηθούν τελικά.

Η νορβηγική έκθεση: Μετοχές 208 εκατ. δολαρίων

Σύμφωνα με το Bloomberg, στοιχεία της Norges Bank Investment Management για τις 30 Ιουνίου δείχνουν ότι το νορβηγικό κρατικό ταμείο κατείχε μετοχές περίπου 208 εκατ. δολαρίων σε δέκα τουρκικές εταιρείες που οι αρχές συνδέουν με την υπόθεση.

Οι θέσεις αντιστοιχούσαν σχεδόν στο 10% του τουρκικού μετοχικού χαρτοφυλακίου του εκείνη την ημερομηνία και περιλάμβαναν την Tera Yatırım. Εκπρόσωπος του ταμείου δεν διευκρίνισε αν οι συμμετοχές διατηρούνται σήμερα.

Η αποκάλυψη αφορά επενδυτική έκθεση στις συγκεκριμένες εταιρείες. Δεν τεκμηριώνει συμμετοχή του νορβηγικού ταμείου στις ερευνώμενες πρακτικές.

Το πολιτικό στοίχημα του Ερντογάν

Ο Ερντογάν επιχειρεί να περιορίσει την οικονομική και πολιτική ζημιά, υποστηρίζοντας ότι η κρίση αφορά συγκεκριμένο τμήμα της κεφαλαιαγοράς. Παράλληλα, υπερασπίζεται το AKP και δεσμεύεται ότι οι υπεύθυνοι θα λογοδοτήσουν.

Η πολιτική ανάγνωση είναι ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει δύο διαφορετικές δοκιμασίες. Η πρώτη αφορά τη διαχείριση της εκκαθάρισης και την επιστροφή χρημάτων. Η δεύτερη αφορά την εμπιστοσύνη: αν η έρευνα θα φωτίσει με την ίδια αυστηρότητα τις συναλλαγές, τις πολιτικές διασυνδέσεις και τις πιθανές εποπτικές παραλείψεις.

Η παραίτηση της Καγιά δεν κλείνει αυτή τη συζήτηση. Την κάνει πιο δύσκολη για το κυβερνών κόμμα, καθώς οι επενδυτές περιμένουν πρακτικές απαντήσεις και η αντιπολίτευση ζητά να αποκαλυφθεί ολόκληρη η διαδρομή των κερδών.

Πηγή: pagenews.gr