Πριν από είκοσι χρόνια, τα κόμματα της ακροδεξιάς συγκέντρωναν λιγότερο από το 7% των ψήφων στην Ευρώπη. Σήμερα το ποσοστό τους πλησιάζει το 25%, αποτυπώνοντας μια βαθιά αλλαγή στον ευρωπαϊκό πολιτικό χάρτη.
Κόμματα που κάποτε βρίσκονταν στις παρυφές του πολιτικού συστήματος έχουν μετακινηθεί πλέον πολύ πιο κοντά στην εξουσία. Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός ενίσχυσε τη θέση του στις εκλογές της Κυριακής για τη Γερουσία, ενώ στη Γερμανία η AfD βρίσκεται κοντά στη διεκδίκηση της διακυβέρνησης ενός κρατιδίου μετά τις ισχυρές επιδόσεις της αυτόν τον μήνα.
Ακροδεξιά κόμματα συμμετέχουν ήδη σε κυβερνητικούς συνασπισμούς στην Κροατία, την Τσεχία, την Ιταλία και τη Φινλανδία, ενώ καταγράφουν ισχυρή παρουσία στην Αυστρία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο καθαρή στο γράφημα του GZERO, το οποίο βασίζεται στα στοιχεία του PopuList για 31 ευρωπαϊκές χώρες. Στα μέσα της δεκαετίας του 2000 η ακροδεξιά βρισκόταν κάτω από το 7%. Η μεγάλη επιτάχυνση αρχίζει περίπου μία δεκαετία αργότερα και έκτοτε η άνοδος συνεχίζεται, φθάνοντας στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία κοντά στο ένα τέταρτο των ψήφων.
Η άκρα αριστερά δεν έχει ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία. Παρά την υποχώρηση παραδοσιακών κεντρώων κομμάτων σε χώρες όπως η Γαλλία, όπου η Ανυπότακτη Γαλλία του Jean-Luc Mélenchon διατηρεί σημαντική εκλογική δύναμη, τα στοιχεία δεν δείχνουν μια αντίστοιχη πανευρωπαϊκή άνοδο.
Η καμπή του 2015
Το σημείο καμπής για την ακροδεξιά εντοπίζεται το 2015, τη χρονιά κατά την οποία κορυφώθηκε η ευρωπαϊκή μεταναστευτική κρίση.
Μεγάλοι αριθμοί μεταναστών και προσφύγων έφθασαν στην Ευρώπη από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, καθώς πόλεμοι και πολιτική αστάθεια εκτόπιζαν εκατομμύρια ανθρώπους. Μόνο η Γερμανία υποδέχθηκε περισσότερους από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν και άλλες χώρες το 2015.
Την ίδια περίοδο, η οικονομική δυσαρέσκεια που είχε αφήσει πίσω της η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 παρέμενε έντονη, ενώ η μακροχρόνια αποβιομηχάνιση της Ευρώπης πρόσθετε νέες πιέσεις.
Τα ακροδεξιά λαϊκιστικά κόμματα αποδείχθηκαν ιδιαίτερα αποτελεσματικά στην πολιτική αξιοποίηση αυτής της ανασφάλειας, στρέφοντας μεγάλο μέρος της συζήτησης στη μετανάστευση και συνδέοντάς την με την οικονομία, την ασφάλεια και την εθνική ταυτότητα.
Τα εκλογικά αποτελέσματα άλλαξαν γρήγορα. Μεταξύ 2013 και 2016, το ποσοστό των ακροδεξιών λαϊκιστικών κομμάτων σχεδόν διπλασιάστηκε, από περίπου 7% σε 12%.
Και η άνοδος δεν σταμάτησε εκεί. Τα επόμενα χρόνια συνεχίστηκε, με ιδιαίτερα ισχυρές επιδόσεις σε εκλογικές αναμετρήσεις στην Αυστρία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ 2024 και 2025. Το Reform UK, πάντως, απορρίπτει τον χαρακτηρισμό του ως ακροδεξιού.
Πέρα από τη μετανάστευση
Η απήχηση αυτών των κομμάτων δεν περιορίζεται πλέον στο μεταναστευτικό ή στην οικονομική δυσαρέσκεια. Κόμματα όπως η AfD έχουν εντάξει στην πολιτική τους ατζέντα την υπεράσπιση της εθνικής και ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας, ενώ παράλληλα εκφράζουν έντονο σκεπτικισμό απέναντι σε θεσμούς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, τους οποίους θεωρούν ότι αποδυναμώνουν την εθνική κυριαρχία και ταυτότητα.
Το αν η ακροδεξιά μπορεί να διευρύνει ακόμη περισσότερο την επιρροή της θα δοκιμαστεί το 2027. Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία και Ισπανία αναμένεται να οδηγηθούν σε εκλογές, με ακροδεξιά κόμματα να διεκδικούν μεγαλύτερο ρόλο και στις τέσσερις χώρες.
Το επόμενο μεγάλο τεστ έρχεται το 2027, όταν Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία και Ισπανία αναμένεται να οδηγηθούν στις κάλπες, με ακροδεξιά κόμματα να διεκδικούν μεγαλύτερη επιρροή και στις τέσσερις χώρες.
Οι αναμετρήσεις αυτές θα δείξουν εάν η άνοδος των τελευταίων ετών έχει ακόμη περιθώρια να συνεχιστεί. Το βέβαιο είναι ότι η αφετηρία έχει αλλάξει δραματικά: η ακροδεξιά δεν επιχειρεί πλέον να μπει στο ευρωπαϊκό πολιτικό παιχνίδι. Βρίσκεται ήδη μέσα σε αυτό.
Πηγή: Pagenews.gr