Πέθανε η Biljana Plavšić, η «Σιδηρά Κυρία» των Σερβοβόσνιων–Η μοναδική γυναίκα που καταδικάστηκε από τη Χάγη
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 5 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Πέθανε η Biljana Plavšić, η «Σιδηρά Κυρία» των Σερβοβόσνιων – Η μοναδική γυναίκα που καταδικάστηκε από τη Χάγη
Η Biljana Plavšić πέθανε σε ηλικία 96 ετών στο Βελιγράδι, κλείνοντας ένα ακόμη κεφάλαιο της πολιτικής γενιάς που σημάδεψε τον πόλεμο της Βοσνίας τη δεκαετία του 1990.
Η Plavšić υπήρξε κορυφαίο στέλεχος της σερβοβοσνιακής ηγεσίας, μέλος της Προεδρίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και αργότερα πρόεδρος της Republika Srpska. Πριν από την πολιτική είχε ακαδημαϊκή καριέρα ως καθηγήτρια φυσικών επιστημών και κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο του Σαράγεβο.
Από την ακαδημαϊκή καριέρα στην κορυφή της σερβοβοσνιακής ηγεσίας
Η Plavšić μπήκε στην πολιτική το 1990 και γρήγορα ανέβηκε στην κορυφή του Serbian Democratic Party.
Το ICTY καταγράφει ότι εξελέγη Σέρβα εκπρόσωπος στην Προεδρία της τότε Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης τον Νοέμβριο του 1990 και παρέμεινε σε κορυφαίες θέσεις της σερβοβοσνιακής πολιτικής ηγεσίας κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Αργότερα έγινε πρόεδρος της Republika Srpska, θέση από την οποία υποστήριξε την εφαρμογή της Συμφωνίας του Dayton και συγκρούστηκε με σκληρότερα στοιχεία της σερβοβοσνιακής ηγεσίας. Το ICTY αναγνώρισε αυτή τη μεταπολεμική στάση ως ελαφρυντικό στοιχείο κατά την επιμέτρηση της ποινής της.
Η παραδοχή ενοχής στη Χάγη
Η Plavšić παραδόθηκε οικειοθελώς στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία το 2001.
Αρχικά δήλωσε αθώα.
Όμως το 2002 άλλαξε στάση και παραδέχθηκε ενοχή για διώξεις για πολιτικούς, φυλετικούς και θρησκευτικούς λόγους, οι οποίες συνιστούσαν έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.
Με βάση τη συμφωνία παραδοχής ενοχής, οι υπόλοιπες κατηγορίες αποσύρθηκαν.
«Πολλές χιλιάδες αθώοι ήταν τα θύματα μιας οργανωμένης προσπάθειας»
Η ίδια η δήλωση ενοχής της Plavšić παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έγγραφα της μεταπολεμικής Βοσνίας.
Είπε ενώπιον του ICTY ότι είχε πλέον αποδεχθεί πως «πολλές χιλιάδες αθώοι άνθρωποι ήταν τα θύματα μιας οργανωμένης, συστηματικής προσπάθειας απομάκρυνσης Μουσουλμάνων και Κροατών από εδάφη που διεκδικούσαν οι Σέρβοι»
Παραδέχθηκε επίσης ότι η ηγεσία της οποίας αποτελούσε μέρος συμμετείχε σε μια πολιτική που θυματοποίησε αθώους και ότι η επίκληση της «αυτοάμυνας» δεν αποτελούσε δικαιολογία
Διώξεις σε 37 δήμους
Το Δικαστήριο κατέγραψε ότι η Plavšić συμμετείχε σε διώξεις Βόσνιων Μουσουλμάνων, Κροατών και άλλων μη Σέρβων σε 37 δήμους της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.
Η καμπάνια εθνοτικού διαχωρισμού που αναγνώρισε το ICTY οδήγησε:
σε χιλιάδες θανάτους,
μαζικές απελάσεις,
βίαιες εκτοπίσεις,
κακομεταχείριση κρατουμένων,
και εκτεταμένη καταστροφή περιουσιών και θρησκευτικών κτιρίων.
Το Δικαστήριο χαρακτήρισε το έγκλημα στο οποίο συμμετείχε ως «έγκλημα ύψιστης σοβαρότητας».
11 χρόνια φυλάκιση
Τον Φεβρουάριο του 2003, το ICTY την καταδίκασε σε 11 χρόνια κάθειρξη.
Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη ως ελαφρυντικά:
την παραδοχή ενοχής,
την ανάληψη ευθύνης,
την οικειοθελή παράδοση,
τη μεταπολεμική συμπεριφορά της,
και την ηλικία της.
Η ποινή εκτίθηκε στη Σουηδία και η Plavšić αποφυλακίστηκε πρόωρα το 2009, αφού είχε εκτίσει περίπου τα δύο τρίτα της.
Η μοναδική γυναίκα σε αυτή την κατηγορία
Η Plavšić είχε ιδιαίτερη θέση στη νομολογία της Χάγης επειδή ήταν η πιο προβεβλημένη γυναίκα της σερβοβοσνιακής πολιτικής ηγεσίας που παραδέχθηκε προσωπική ποινική ευθύνη για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Η υπόθεσή της ξεχώρισε επίσης επειδή το ICTY έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην ίδια την παραδοχή ενοχής ως παράγοντα που μπορούσε να συμβάλει στη συμφιλίωση.
Από «σκληρή» εθνικίστρια σε υποστηρίκτρια του Dayton
Η πολιτική διαδρομή της Plavšić είχε μια εμφανή αντίφαση.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου θεωρούνταν από τις πιο σκληρές φωνές της σερβοβοσνιακής ηγεσίας.
Μετά τον πόλεμο, όμως, ως πρόεδρος της Republika Srpska, στήριξε την εφαρμογή της Συμφωνίας του Dayton και συγκρούστηκε με δυνάμεις που επιχειρούσαν να την υπονομεύσουν.
Η Madeleine Albright είχε καταθέσει υπέρ της στο στάδιο της ποινής, λέγοντας ότι η Plavšić είχε λειτουργήσει ως βασικό πρόσωπο για την εφαρμογή του Dayton μέσα στη Republika Srpska.
Η πολιτική κληρονομιά παραμένει βαθιά διχαστική
Η μνήμη της παραμένει εξαιρετικά διχαστική στα Βαλκάνια.
Για τα θύματα των διώξεων, το όνομά της συνδέεται με την οργανωμένη πολιτική εθνοτικού διαχωρισμού που αναγνώρισε και το ίδιο το ICTY.
Στη Republika Srpska, αντίθετα, πολιτικοί όπως ο Milorad Dodik έχουν κατά καιρούς υπερασπιστεί την πολιτική της διαδρομή και έχουν ασκήσει κριτική στην ποινική της δίωξη.
Αυτή η διαφορετική ανάγνωση δείχνει πόσο ανοιχτή παραμένει ακόμη η μάχη της ιστορικής μνήμης στη Βοσνία.
Η υπόθεσή της παραμένει κεντρική για τη μεταπολεμική Βοσνία
Η Biljana Plavšić δεν ήταν απλώς ένα ακόμη πρόσωπο της σερβοβοσνιακής ηγεσίας.
Ήταν μία από τις λίγες πολιτικές προσωπικότητες αυτής της περιόδου που παραδέχθηκαν ενώπιον διεθνούς δικαστηρίου προσωπική ευθύνη για διώξεις.
Και αυτή ακριβώς η παραδοχή είναι που διατηρεί την υπόθεσή της στο κέντρο της συζήτησης για:
ευθύνη, ιστορική μνήμη και συμφιλίωση στα μεταγιουγκοσλαβικά Βαλκάνια.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
