Η Ανατολική Μεσόγειος επιστρέφει σε περίοδο αυξημένης έντασης.
Η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για έξοδο του ερευνητικού σκάφους Oruc Reis σε θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται από την περιοχή Αττάλειας–Μερσίνης έως νοτίως των Κατεχομένων της Κύπρου.
Η ελληνική πλευρά αντέδρασε έντονα, με διπλωματικές πηγές να χαρακτηρίζουν τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες «παράνομες» εφόσον πραγματοποιηθούν εντός κυπριακών χωρικών υδάτων ή περιοχών κυπριακής δικαιοδοσίας.
«Μία ακόμη προκλητική μονομερής ενέργεια»
Σύμφωνα με την ελληνική διπλωματική γραμμή που μεταφέρει το Mononews, η Αθήνα βλέπει τη νέα τουρκική κίνηση ως συνέχεια μιας σειράς ενεργειών με τις οποίες η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το βασικό ελληνικό επιχείρημα είναι ότι η Τουρκία δεν μπορεί μονομερώς να εκδίδει οδηγίες ναυσιπλοΐας για δραστηριότητες που αγγίζουν περιοχές στις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, διατηρεί διαφορετική νομική και πολιτική ερμηνεία για τις θαλάσσιες ζώνες γύρω από την Κύπρο και υποστηρίζει τόσο δικές της αξιώσεις όσο και δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων.
Αυτές οι θέσεις παραμένουν αντικείμενο βαθιάς διαφωνίας.
Oruc Reis και αγωγός προς τα Κατεχόμενα
Η νέα κινητικότητα συνδέεται και με πληροφορίες για έρευνες που θα μπορούσαν να σχετίζονται με σχεδιαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου μεταξύ Τουρκίας και Κατεχομένων.
Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, ο ευρωβουλευτής Γιάννης Μανιάτης είχε ζητήσει από την Kaja Kallas άμεση ευρωπαϊκή αντίδραση σε περίπτωση έκδοσης NAVTEX ή έναρξης ερευνών από το Oruc Reis.
Στην παρέμβασή του ζήτησε:
- προστασία της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας,
- στοχευμένες κυρώσεις σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που θα συμμετείχαν στις εργασίες,
- και ακόμη και έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων εφόσον ξεκινούσαν οι έρευνες.
Η ΕΕ έχει ήδη προειδοποιήσει την Άγκυρα
Στην προηγούμενη ευρωπαϊκή απάντηση προς τον Μανιάτη, η Kaja Kallas είχε υπογραμμίσει ότι η ΕΕ αναμένει από την Τουρκία να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών-μελών.
Παράλληλα, είχε επισημάνει ότι το συγκεκριμένο θέμα είχε ήδη τεθεί στις επαφές της Ένωσης με την Άγκυρα.
Αυτό σημαίνει ότι το νέο επεισόδιο δεν είναι μόνο διμερές ζήτημα Κύπρου–Τουρκίας.
Έχει πλέον σαφή ευρωπαϊκή διάσταση.
Η Άγκυρα επαναφέρει ταυτόχρονα και το καλώδιο
Η ένταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη επειδή η Τουρκία επανέρχεται παράλληλα και στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε σήμερα ότι δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα» σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα.
Η τουρκική πλευρά συνδέει έτσι δύο διαφορετικά project:
τον σχεδιαζόμενο αγωγό προς τα Κατεχόμενα,
και το Great Sea Interconnector Ελλάδας–Κύπρου.
Η Αθήνα και η Λευκωσία απορρίπτουν την τουρκική ερμηνεία.
Γεραπετρίτης: «Δεν νοείται παρεμπόδιση ευρωπαϊκού έργου»
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι το έργο θα συνεχιστεί και ότι «δεν νοείται παρεμπόδιση ευρωπαϊκού έργου». επίσης ότι δεν σχεδιάζεται αλλαγή της όδευσης του GSI.
Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε «απολύτως ανακριβή» τα δημοσιεύματα περί αλλαγής της χάραξης του έργου.
Άρα η ελληνική γραμμή είναι ότι οι ενεργειακές και ηλεκτρικές υποδομές δεν θα επανασχεδιαστούν λόγω τουρκικών αντιδράσεων.
Γιατί το timing είναι κρίσιμο
Η νέα NAVTEX εμφανίζεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ξανά αυξημένη γεωενεργειακή σημασία.
Η Ελλάδα επιταχύνει:
τις έρευνες υδρογονανθράκων,
τις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις,
και τα σχέδια συνεργασίας με ευρωπαϊκούς και αμερικανικούς ενεργειακούς ομίλους.
Παράλληλα, η Κύπρος παραμένει κομβικό σημείο για:
φυσικό αέριο,
ηλεκτρικές διασυνδέσεις,
θαλάσσιες ζώνες,
και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Κάθε νέα τουρκική δραστηριότητα έχει επομένως μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος από μια απλή ναυτική ανακοίνωση.
Η NAVTEX από μόνη της δεν δημιουργεί δικαιώματα
Ένα κρίσιμο νομικό σημείο είναι ότι η έκδοση NAVTEX είναι πρωτίστως μηχανισμός ενημέρωσης ναυτιλλομένων.
Δεν δημιουργεί από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα ή δικαιοδοσία.
Η ουσία κρίνεται από:
το πού ακριβώς βρίσκεται η δεσμευμένη περιοχή,
το καθεστώς των χωρικών υδάτων και των θαλάσσιων ζωνών,
και τις διαφορετικές νομικές αξιώσεις των εμπλεκομένων κρατών.
Γι’ αυτό και η πραγματική ένταση θα εξαρτηθεί από το αν το Oruc Reis περάσει πράγματι από τη NAVTEX σε επιχειρησιακή δραστηριότητα.
Από τη ρητορική στο πεδίο
Μέχρι τώρα, το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν η Τουρκία θα εκδώσει NAVTEX.
Τώρα η NAVTEX έχει εκδοθεί
Το επόμενο βήμα είναι πολύ πιο σημαντικό:
θα ξεκινήσει το Oruc Reis πραγματικές έρευνες και σε ποια ακριβώς σημεία;
Αν οι εργασίες περιοριστούν σε περιοχές που δεν αμφισβητούνται, η ένταση μπορεί να μείνει πολιτική.
Αν όμως κινηθεί σε περιοχές που η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρεί δικά της χωρικά ύδατα ή θαλάσσιες ζώνες, η αντιπαράθεση θα περάσει σε πολύ πιο σοβαρό επίπεδο.
Το νέο crash test για Άγκυρα–Λευκωσία–Βρυξέλλες
Το επεισόδιο δοκιμάζει τρεις σχέσεις ταυτόχρονα:
Τουρκίας–Κύπρου,
Τουρκίας–Ελλάδας,
και Τουρκίας–ΕΕ.
Η Ελλάδα επιδιώκει να διατηρήσει τον διάλογο με την Άγκυρα, αλλά η ίδια η κυβέρνηση έχει επαναλάβει ότι η μοναδική ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να οριοθετηθεί νομικά αφορά υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ και ότι η Αθήνα εμμένει στο διεθνές δίκαιο.
Η σημερινή NAVTEX δείχνει όμως ότι οι διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν ενεργές.
Και αυτή τη φορά το Oruc Reis επιστρέφει σε ένα πεδίο όπου συναντώνται ταυτόχρονα:
Κυπριακό, θαλάσσιες ζώνες, φυσικό αέριο, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Πηγή: pagenews.gr