GSI: Η Αθήνα σε πολιτικό συναγερμό, η Άγκυρα σε αναμονή – Το γαλλικό χαρτί και η παγίδα της NAVTEX
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//GSI: Η Αθήνα σε πολιτικό συναγερμό, η Άγκυρα σε αναμονή – Το γαλλικό χαρτί και η παγίδα της NAVTEX
Στην Αθήνα, κάθε νέα πληροφορία για το Great Sea Interconnector (GSI) μετατρέπεται σε πολιτικό γεγονός. Στην Άγκυρα, αντιθέτως, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου δεν φαίνεται να προκαλεί αντίστοιχη ένταση στη δημόσια συζήτηση.
Η διαφορετική αντιμετώπιση του ίδιου ζητήματος από τις δύο πλευρές του Αιγαίου αποκαλύπτει μια ενδιαφέρουσα γεωπολιτική ασυμμετρία: η Ελλάδα βρίσκεται υπό συνεχή πίεση να αποδείξει ότι το έργο προχωρά χωρίς εθνικές υποχωρήσεις, ενώ η Τουρκία διατηρεί μεγαλύτερη επικοινωνιακή ευχέρεια να διαχειρίζεται τις εξελίξεις.
Πίσω από τις αντικρουόμενες NAVTEX, τη γαλλική ρηματική διακοίνωση και τις αναβολές της αναχώρησης του «Abeille Marengo» από το Ηράκλειο, εξελίσσεται μια σύνθετη διπλωματική προσπάθεια.
Το ζητούμενο είναι να προχωρήσουν οι έρευνες χωρίς στρατιωτική κλιμάκωση, αλλά και χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα επιτρέπει στην Τουρκία να εμφανίζεται ως απαραίτητος ρυθμιστής των εργασιών.
Δύο χώρες, δύο διαφορετικές πολιτικές πραγματικότητες
Στην Ελλάδα, η υπόθεση του GSI έχει αναδειχθεί σε κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Η καθυστέρηση στην αναχώρηση ενός πλοίου, η έκδοση μιας NAVTEX ή η αποστολή μιας διπλωματικής διακοίνωσης αντιμετωπίζονται ως εξελίξεις με ευρύτερες συνέπειες για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Η αντιπολίτευση ζητά εξηγήσεις για τη γαλλική επικοινωνία με την Άγκυρα, ενώ η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν έχει ζητηθεί ούτε πρόκειται να ζητηθεί τουρκική άδεια για την υλοποίηση του έργου.
Στην Τουρκία, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική.
Σύμφωνα με καταγραφή που παρουσίασε το Crisis Monitor, από επτά μεγάλα τουρκικά μέσα ενημέρωσης μόνο ένα είχε προβεβλημένο θέμα για το GSI στις αρχικές του σελίδες κατά τον χρόνο της συγκεκριμένης παρατήρησης.
Η εικόνα αυτή δεν αποδεικνύει ότι η τουρκική κυβέρνηση υποβαθμίζει στρατηγικά το έργο. Δείχνει, ωστόσο, ότι η υπόθεση δεν είχε αποκτήσει αντίστοιχη θέση στην εγχώρια τουρκική επικαιρότητα.
Η διαφορά έχει πολιτική σημασία.
Η Αθήνα καλείται να απαντά σχεδόν καθημερινά σε ερωτήματα για την πρόοδο του έργου. Η Άγκυρα μπορεί να επιμένει στις διεκδικήσεις της χωρίς να αντιμετωπίζει την ίδια πίεση από την εσωτερική δημόσια συζήτηση.
Το γαλλικό χαρτί: Ενημέρωση ή έμμεση αναγνώριση;
Το σημαντικότερο διπλωματικό ερώτημα αφορά τη ρηματική διακοίνωση που φέρεται να απέστειλε η γαλλική πλευρά προς την Τουρκία.
Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πρόκειται για ενημέρωση σχετική με τις προγραμματισμένες δραστηριότητες και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Η Άγκυρα, αντιθέτως, επιδιώκει να διατηρήσει την εικόνα ότι οι εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες διεκδικεί δεν μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι δικές της θέσεις.
Αυτή είναι η ουσία της διαφωνίας.
Η αποστολή μιας διπλωματικής ενημέρωσης δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αίτημα άδειας. Ούτε η αναφορά σε γεωγραφικές συντεταγμένες συνεπάγεται από μόνη της αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι το ακριβές περιεχόμενο του εγγράφου: εάν πρόκειται για απλή γνωστοποίηση, εάν περιλαμβάνει κάποια διατύπωση περί συναίνεσης ή εάν προβλέπει συγκεκριμένη ενέργεια από την τουρκική πλευρά.
Χωρίς τη δημοσιοποίηση της διακοίνωσης, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ούτε ότι έχει συντελεστεί ελληνική υποχώρηση ούτε ότι έχουν επιλυθεί όλες οι διπλωματικές εκκρεμότητες.
Τι επιδιώκει πραγματικά η Τουρκία
Για την Άγκυρα, το GSI δεν είναι αποκλειστικά ενεργειακό έργο.
Αποτελεί και πεδίο προβολής των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως σε σχέση με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις περιοχές όπου η Τουρκία αμφισβητεί ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα.
Ο στρατηγικός στόχος της δεν είναι απαραίτητα η οριστική ματαίωση της διασύνδεσης.
Μια εναλλακτική επιδίωξη θα μπορούσε να είναι η καθιέρωση μιας πρακτικής κατά την οποία κάθε νέα φάση εργασιών θα συνοδεύεται από επικοινωνία ή διαπραγμάτευση με την Τουρκία.
Εάν αυτό μετατραπεί σε αναγκαία προϋπόθεση για την πρόοδο του έργου, η Άγκυρα θα έχει αποκτήσει έναν άτυπο μηχανισμό επιρροής χωρίς να χρειάζεται να επιτύχει επίσημη αναγνώριση των αξιώσεών της.
Αυτό ακριβώς είναι το ενδεχόμενο που καλείται να αποτρέψει η ελληνική διπλωματία.
Η φόρμουλα της αποκλιμάκωσης
Οι εξελίξεις παραπέμπουν σε μια πιθανή διπλωματική διευθέτηση περιορισμένου σκοπού.
Η Ελλάδα διατηρεί τη θέση ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται με βάση τις αρμοδιότητες που αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο.
Η Γαλλία επιδιώκει να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για την εκτέλεση των εργασιών από τη γαλλική εταιρεία.
Η Τουρκία καταγράφει τις αντιρρήσεις της, χωρίς να είναι αναγκαίο να οδηγηθεί η αντιπαράθεση σε επιχειρησιακή σύγκρουση.
Μια τέτοια φόρμουλα θα μπορούσε να επιτρέψει την επανέναρξη των ερευνών χωρίς προηγούμενη συμφωνία για τις θαλάσσιες διαφορές.
Ωστόσο, η διπλωματική ασάφεια έχει δύο όψεις.
Μπορεί να διευκολύνει μια προσωρινή αποκλιμάκωση, αλλά μπορεί επίσης να αποτελέσει την αφετηρία νέων αντιπαραθέσεων εάν κάθε πλευρά ερμηνεύσει διαφορετικά όσα έχουν προηγηθεί.
Τι προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας για τα υποθαλάσσια καλώδια
Η νομική διάσταση της υπόθεσης είναι καθοριστική.
Το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει το δικαίωμα των κρατών να ποντίζουν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η διάταξη διακρίνει μεταξύ καλωδίων και αγωγών, προβλέποντας ειδική συναίνεση του παράκτιου κράτους για τη χάραξη της διαδρομής των αγωγών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δραστηριότητα που συνδέεται με την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου καλωδίου αντιμετωπίζεται νομικά με τον ίδιο τρόπο.
Οι προπαρασκευαστικές έρευνες, οι τεχνικές εργασίες και η ίδια η πόντιση ενδέχεται να εγείρουν διαφορετικά ζητήματα, ανάλογα με τη φύση τους και τη θαλάσσια περιοχή όπου πραγματοποιούνται.
Στην περίπτωση του GSI, η νομική αξιολόγηση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις αλληλοεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις και τις διαφορετικές ερμηνείες των εμπλεκόμενων κρατών.
Γιατί η Γαλλία αλλάζει τις ισορροπίες
Η συμμετοχή γαλλικών επιχειρηματικών και διπλωματικών παραγόντων προσδίδει στην υπόθεση ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.
Η Nexans, που έχει αναλάβει σημαντικό κατασκευαστικό αντικείμενο του έργου, και η συμμετοχή γαλλικών επενδυτικών συμφερόντων ενισχύουν το ενδιαφέρον του Παρισιού για την πρόοδο της διασύνδεσης.
Η γαλλική παρουσία δεν αποτελεί αυτόματη εγγύηση ότι δεν θα υπάρξουν εμπόδια.
Αυξάνει, όμως, το διπλωματικό και οικονομικό βάρος μιας ενδεχόμενης παρεμπόδισης.
Μια σοβαρή κρίση στη θάλασσα δεν θα αφορούσε πλέον αποκλειστικά την Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία. Θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα και την αξιοπιστία ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού σχεδιασμού.
Για την Αθήνα, η γαλλική εμπλοκή αποτελεί σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα συνοδευτεί από πρακτικές που θα ενισχύουν τις τουρκικές αξιώσεις.
Η ενεργειακή σημασία του Great Sea Interconnector
Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, το GSI αποτελεί ένα έργο με σημαντική στρατηγική αξία για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποσκοπεί στη σύνδεση της κυπριακής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με το ευρωπαϊκό σύστημα μέσω της Ελλάδας.
Η Κύπρος παραμένει ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα ενεργειακής απομόνωσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που καθιστά τις διασυνδέσεις κρίσιμη παράμετρο της μακροπρόθεσμης ενεργειακής στρατηγικής της.
Το έργο συνδέεται με τη δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη διαφοροποίηση των επιλογών ηλεκτροδότησης και την ενίσχυση της περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας.
Η επιτυχία του, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από τη διπλωματική διαχείριση.
Απαιτεί τεχνική πρόοδο, χρηματοδοτική βιωσιμότητα, σταθερό χρονοδιάγραμμα και αποτελεσματικό συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων.
Το «Abeille Marengo» και η πραγματική δοκιμασία
Η αναχώρηση του γαλλικού πλοίου από το Ηράκλειο αποτελεί το πρώτο ορατό ορόσημο της επόμενης φάσης.
Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της απόδειξη ότι όλα τα εμπόδια έχουν ξεπεραστεί.
Το καθοριστικό τεστ θα έρθει όταν οι εργασίες προχωρήσουν σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει αντιρρήσεις.
Εκεί θα διαπιστωθεί εάν η διπλωματική επικοινωνία έχει πράγματι δημιουργήσει συνθήκες απρόσκοπτης συνέχισης των εργασιών ή εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να επιβάλει νέους όρους.
Για την Ελλάδα, θετική εξέλιξη θα αποτελούσε η πραγματοποίηση των εργασιών υπό το ισχύον πλαίσιο αδειοδότησης, χωρίς να αναγνωριστεί τουρκική αρμοδιότητα και χωρίς επιχειρησιακή παρεμπόδιση.
Αντιθέτως, εάν κάθε επόμενη δραστηριότητα προϋποθέτει νέα συνεννόηση με την Άγκυρα, θα προκύψει το ερώτημα εάν δημιουργείται στην πράξη ένας άτυπος μηχανισμός ελέγχου.
Το πολιτικό κόστος και το γεωπολιτικό αποτέλεσμα
Η διαφορά ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα δεν βρίσκεται μόνο στις θέσεις που διατυπώνουν, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τον χρόνο.
Στην Ελλάδα, κάθε καθυστέρηση τροφοδοτεί την πολιτική αντιπαράθεση και ενισχύει τις απαιτήσεις για άμεσες απαντήσεις.
Στην Τουρκία, η περιορισμένη δημοσιότητα επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στους διπλωματικούς χειρισμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις έχουν αποδυναμωθεί.
Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων, αξιοποιώντας τη γαλλική εμπλοκή και την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου.
Η Άγκυρα επιχειρεί να διασφαλίσει ότι δεν θα αποκλειστεί από τις εξελίξεις σε περιοχές όπου προβάλλει αξιώσεις.
Το ουσιαστικό αποτέλεσμα, επομένως, δεν θα καθοριστεί από το ποια πλευρά θα επικρατήσει στην επικοινωνιακή αντιπαράθεση.
Θα καθοριστεί από το εάν το πλοίο θα μπορέσει να ολοκληρώσει τις προγραμματισμένες εργασίες, εάν θα διατηρηθεί η συνέχεια του έργου και εάν η Ελλάδα θα αποφύγει τη δημιουργία προηγουμένου τουρκικής συναίνεσης.
Η πραγματική δοκιμασία του GSI δεν βρίσκεται στα πρωτοσέλιδα της Αθήνας ή της Άγκυρας, αλλά στη θάλασσα, εκεί όπου οι διπλωματικές διαβεβαιώσεις θα πρέπει να μετατραπούν σε ολοκληρωμένες εργασίες.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
