Για δεκαετίες, μία από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές τέχνης της Αργεντινής παρέμενε σχεδόν αθέατη, φυλαγμένη στο οικογενειακό κτήμα La Biznaga, στην επαρχία του Μπουένος Άιρες. Τώρα, δώδεκα έργα από τη συλλογή Μπλακιέρ-Αριέτα (Blaquier-Arrieta), με συνολική εκτίμηση περίπου 450 εκατ. δολάρια, βγαίνουν σε δημοπρασία στις 18 Νοεμβρίου στον οίκο Sotheby’s στη Νέα Υόρκη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Châtaignier en fleurs roses et blanches του Βίνσεντ βαν Γκογκ, μια καστανιά με ροζ και λευκά άνθη που ζωγράφισε τον Μάιο του 1890 στο Οβέρ-συρ-Ουάζ, δύο μήνες πριν από τον θάνατό του. Το έργο εκτιμάται στα 180 εκατ. δολάρια και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οίκου, θα μπορούσε να φτάσει ή ακόμη και να ξεπεράσει τα 200 εκατ.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο πίνακας θα καταρρίψει το σημερινό ρεκόρ δημοπρασίας για έργο του Βαν Γκογκ. Το Verger avec cyprès του 1888, από τη συλλογή του συνιδρυτή της Microsoft Πολ Άλεν, πουλήθηκε το 2022 από τον οίκο Christie’s στη Νέα Υόρκη για 117,18 εκατ. δολάρια.
Το Châtaignier en fleurs roses et blanches έχει να παρουσιαστεί δημόσια από το 1964, όταν εκτέθηκε στο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ της Νέας Υόρκης. Είναι ένα από τα λίγα σημαντικά έργα που φιλοτέχνησε ο Βαν Γκογκ στους τελευταίους μήνες της ζωής του στο Οβέρ και παραμένουν ακόμη σε ιδιωτικά χέρια. Η πυκνά δουλεμένη επιφάνειά του, με τις έντονες πινελιές πράσινου, μπλε και κίτρινου, ανήκει στην εκρηκτικά παραγωγική περίοδο που ακολούθησε την άφιξη του ζωγράφου στο χωριό.
Μέσα σε περίπου δύο μήνες στο Οβέρ, ο Βαν Γκογκ ζωγράφισε με έναν σχεδόν πυρετώδη ρυθμό το τοπίο που τον περιέβαλλε, χωράφια, κήπους, σπίτια και δέντρα. Η ανθισμένη καστανιά προέρχεται από αυτή την τελευταία συσσώρευση εικόνων, γεγονός που προσθέτει στη σπανιότητα του έργου και εξηγεί γιατί η εμφάνισή του στην αγορά αντιμετωπίζεται ως εξαιρετικό γεγονός. Η επικεφαλής του τμήματος ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης του Sotheby’s, Έλενα Νιούμαν, το χαρακτήρισε «καθοριστική στιγμή για την αγορά», ακριβώς επειδή έργα του 1890 αυτού του επιπέδου εμφανίζονται εξαιρετικά σπάνια.
Ο Βαν Γκογκ, ωστόσο, είναι μόνο η κορυφή μιας συλλογής με ασυνήθιστο βάθος. Ένα ακόμη από τα σημαντικότερα έργα είναι ο Arlequin του Πολ Σεζάν, ζωγραφισμένος μεταξύ 1888 και 1890 και αθέατος στο Λονδίνο από το 1954. Σύμφωνα με τον Sotheby’s, αντίστοιχο πορτρέτο του Σεζάν δεν έχει εμφανιστεί σε δημοπρασία από το 1988, ενώ το συγκεκριμένο έργο εκτιμάται γύρω στα 120 εκατ. δολάρια.
Στην πώληση περιλαμβάνεται επίσης η μεγάλη παρισινή άποψη του Καμίλ Πισαρό La Place du Théâtre-Français, soleil d’après-midi en hiver του 1898, με εκτίμηση 30–40 εκατ. δολάρια, το Le Jardin des Tuileries του Κλοντ Μονέ, στα 15–20 εκατ., και το En canot (Jeune fille à la barque) του Πιερ-Ογκίστ Ρενουάρ, που εκτιμάται στα 25–35 εκατ. δολάρια. Υπάρχουν ακόμη έργα των Εντγκάρ Ντεγκά, Πολ Γκογκέν, Αντρέ Ντερέν, Ανρί ντε Τουλούζ-Λοτρέκ και Μορίς ντε Βλαμένκ.
Και αυτά τα έργα δεν είναι απλώς μεγάλα ονόματα συγκεντρωμένα σε έναν κατάλογο. Πολλά έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί από τη δημόσια θέα εδώ και γενιές. Ο Πισαρό είχε να παρουσιαστεί στο Λονδίνο από το 1942-43, ο Μονέ από το 1957 και η Nature morte à la cruche bleue του Βλαμένκ από το 1969, ενώ ο Ρενουάρ δεν έχει εκτεθεί ποτέ στην πόλη. Η πρώτη παρουσίαση μέρους της συλλογής στο Λονδίνο έχει έτσι κάτι από προσωρινή επανεμφάνιση ενός μικρού ιδιωτικού μουσείου που για δεκαετίες υπήρχε σχεδόν μόνο ως φήμη.
Η συλλογή δημιουργήθηκε από τη Νέλι Αριέτα ντε Μπλακιέρ, κληρονόμο της Ledesma, μιας από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες ζάχαρης της Αργεντινής, και τον σύζυγό της, Κάρλος Πέδρο Μπλακιέρ. Η Νέλι υπήρξε σημαντική προστάτιδα των τεχνών και πρόεδρος της ένωσης φίλων του Εθνικού Μουσείου Καλών Τεχνών της Αργεντινής. Το 1995 οι «New York Times» την περιέγραφαν ως κάτοχο της μεγαλύτερης ιδιωτικής συλλογής τέχνης στη χώρα.
Μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού πυρήνα της συλλογής αποκτήθηκε τη δεκαετία του 1970. Επτά από τα δώδεκα έργα που προσφέρει τώρα ο Sotheby’s αγοράστηκαν από τη Lefevre Gallery στην Bruton Street του Λονδίνου, όπου το ζευγάρι επέστρεφε σχεδόν κάθε χρόνο αναζητώντας έργα. Ήταν μια εποχή κατά την οποία αριστουργήματα του ιμπρεσιονισμού και του μεταϊμπρεσιονισμού εξακολουθούσαν να περνούν από τις μεγάλες ευρωπαϊκές γκαλερί σε ιδιωτικές συλλογές με έναν τρόπο που σήμερα είναι σχεδόν αδιανόητος.
Στην Αργεντινή η συλλογή απέκτησε σταδιακά μυθικές διαστάσεις. Τα έργα παρέμεναν στο μεγαλύτερο μέρος τους μακριά από το κοινό και μόνο περιστασιακά η Νέλι Αριέτα ντε Μπλακιέρ έδειχνε ορισμένα από αυτά σε συλλέκτες ή διευθυντές μουσείων που επισκέπτονταν την οικογένεια. Η ίδια πέθανε το 2020 και ο Κάρλος Πέδρο Μπλακιέρ το 2023· η απόφαση των κληρονόμων να διαθέσουν τώρα τον ιμπρεσιονιστικό και μοντέρνο πυρήνα της συλλογής κλείνει ουσιαστικά ένα μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας της. Η οικογένεια διατηρεί σημαντικά έργα αργεντίνικης και λατινοαμερικανικής τέχνης.
Δεν είναι η πρώτη φορά που έργο του Βαν Γκογκ από τη συλλογή φτάνει στη διεθνή αγορά. Το The Zouave του 1888, που είχε επίσης περάσει για δεκαετίες από τη συλλογή Μπλακιέρ, έχει ήδη διατεθεί σε ιδιωτική πώληση, σύμφωνα με δημοσιεύματα, έναντι περίπου 190 εκατ. δολαρίων. Η προέλευσή του από τη συγκεκριμένη οικογένεια δείχνει και το επίπεδο των έργων που είχαν συγκεντρωθεί πίσω από τις κλειστές πόρτες της συλλογής.
Πέντε από τα έργα παρουσιάζονται από σήμερα, 30 Σεπτεμβρίου, στον Sotheby’s του Λονδίνου, στην αρχή μιας διεθνούς περιοδείας πριν από τη δημοπρασία. Θα ακολουθήσουν η Ταϊπέι, το Χονγκ Κονγκ και το Παρίσι, πριν η συλλογή φτάσει στη Νέα Υόρκη για την πώληση της 18ης Νοεμβρίου. Για τον Sotheby’s, το σύνολο είναι τέτοιας ποιότητας ώστε ειδικοί του οίκου το έχουν παρομοιάσει με ένα μικρό Musée d’Orsay.
Η δημοπρασία έρχεται επίσης σε μια ενδιαφέρουσα στιγμή για τη διεθνή αγορά τέχνης. Ύστερα από χρόνια κατά τα οποία η σύγχρονη τέχνη κυριαρχούσε στις υψηλότερες τιμές, οι μεγάλοι οίκοι διαπιστώνουν εκ νέου ισχυρή ζήτηση για κορυφαία έργα του ιμπρεσιονισμού και του μοντερνισμού. Παράλληλα, η μεταβίβαση τεράστιων ιδιωτικών περιουσιών από τη μία γενιά στην επόμενη επαναφέρει στην αγορά έργα που είχαν εξαφανιστεί από αυτήν για μισό αιώνα ή και περισσότερο.
Η συλλογή Μπλακιέρ-Αριέτα συμπυκνώνει ακριβώς αυτή τη στιγμή: πλούτος μιας άλλης εποχής, έργα αγορασμένα πριν αποκτήσουν τις σημερινές αστρονομικές τιμές τους, δεκαετίες σχεδόν απόλυτης ιδιωτικότητας και, τώρα, μια νέα γενιά που αποφασίζει τι θα κρατήσει και τι θα επιστρέψει στην αγορά.
Και στο κέντρο όλων βρίσκεται ένας Βαν Γκογκ ζωγραφισμένος δύο μήνες πριν από τον θάνατό του, που έμεινε περισσότερο από έξι δεκαετίες μακριά από τα μάτια του κοινού και μπορεί τώρα να σημειώσει τη μεγαλύτερη τιμή που έχει δοθεί ποτέ σε δημοπρασία για έργο του καλλιτέχνη.
Πηγή: Pagenews.gr