Μια μεγάλη ευρωπαϊκή παρέμβαση στην αγορά πετρελαίου αρχίζει να παίρνει μορφή, καθώς η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται πλέον σε γεωπολιτική διαπραγμάτευση μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Γαλλία έβαλε στο τραπέζι την έκτακτη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, με στόχο να συγκρατηθούν οι τιμές του ντίζελ και να ενισχυθεί η ασφάλεια εφοδιασμού.
Η φόρμουλα που συζητείται είναι μεγάλη:
50 εκατ. βαρέλια ντίζελ + 50 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου.
Συνολικά, δηλαδή, 100 εκατομμύρια βαρέλια.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται όμως μια πολύ μεγαλύτερη μάχη.
Η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει τους Ευρωπαίους συμμάχους να βάλουν περισσότερα στρατηγικά αποθέματα στην αγορά, ενώ παράλληλα εξετάζει περιορισμούς στις αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ.
Για την Ευρώπη, αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα:
να χρησιμοποιήσει τώρα ένα μέρος του ενεργειακού της «μαξιλαριού» ή να το διατηρήσει για μια ενδεχόμενη μεγαλύτερη κρίση αργότερα;
Η γαλλική φόρμουλα «50+50»
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το Παρίσι δεν έχει ακόμη καταθέσει επίσημη πρόταση, αλλά παρουσίασε στις ευρωπαϊκές συζητήσεις μια συγκεκριμένη φόρμουλα.
50 εκατ. βαρέλια ντίζελ και 50 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου.
Η επιλογή του μείγματος δεν είναι τυχαία.
Το ντίζελ μπορεί να διοχετευθεί πολύ ταχύτερα στην αγορά και να επηρεάσει πιο άμεσα τις τιμές των καυσίμων.
Το αργό πετρέλαιο, αντίθετα, πρέπει προηγουμένως να μεταφερθεί και να περάσει από τα διυλιστήρια.
Σε μια αγορά όπου το βασικό πρόβλημα βρίσκεται πλέον στα διυλισμένα προϊόντα και ειδικά στο ντίζελ, ο χρόνος έχει τεράστια σημασία.
Η Ουάσινγκτον ήθελε περισσότερα
Η γαλλική κίνηση έρχεται έπειτα από ισχυρή πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη, η αμερικανική πλευρά είχε ζητήσει 100 εκατ. βαρέλια, ενώ προηγούμενη πρόταση του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ προς την Ευρώπη έκανε λόγο ακόμη και για 120 εκατ. βαρέλια σε διάστημα τριών μηνών.
Το Παρίσι επιχειρεί τώρα να διαμορφώσει έναν ευρωπαϊκό συμβιβασμό.
Η ουσία είναι ότι Ευρώπη και ΗΠΑ συμφωνούν στην ανάγκη παρέμβασης στην αγορά, αλλά δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη στο μέγεθος, στη σύνθεση και στον χρόνο της αποδέσμευσης.
Το «όπλο» του Τραμπ: Οι αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ
Η πίεση από την Ουάσινγκτον έχει και δεύτερη διάσταση.
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο προσωρινού περιορισμού ή απαγόρευσης των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ, καθώς επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές στην εσωτερική αγορά των ΗΠΑ.
Μια τέτοια απόφαση θα είχε άμεση διεθνή επίδραση.
Η Ευρώπη αποτελεί καθαρό εισαγωγέα ντίζελ και η αμερικανική αγορά έχει αποκτήσει αυξημένη σημασία για τον εφοδιασμό της.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει ήδη χαρακτηρίσει μια πιθανή απαγόρευση αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ «καταστροφική».
Η θέση του Παρισιού είναι ότι μια παγκόσμια κρίση προσφοράς δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με εθνικούς περιορισμούς που απλώς μεταφέρουν το πρόβλημα από τη μία πλευρά του Ατλαντικού στην άλλη.
Μακρόν–Τραμπ: Το τηλεφώνημα πριν από την ευρωπαϊκή κίνηση
Η γαλλική πρωτοβουλία ακολούθησε τηλεφωνική επικοινωνία του Εμανουέλ Μακρόν με τον Ντόναλντ Τραμπ για την παγκόσμια ενεργειακή κατάσταση.
Παρίσι και Ουάσινγκτον συμφώνησαν στην ανάγκη συντονισμένης δράσης για τη συγκράτηση των τιμών και τη διατήρηση επαρκών ποσοτήτων αργού και διυλισμένων προϊόντων στην παγκόσμια αγορά.
Υπάρχει όμως μια κρίσιμη γαλλική προϋπόθεση:
χωρίς περιορισμούς στις εξαγωγές.
Ο Μακρόν συζήτησε την ενεργειακή κρίση και με τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, καθώς η Γαλλία, που ασκεί την προεδρία της G7, επιχειρεί να διαμορφώσει κοινή γραμμή.
Η G7 μπαίνει στο παιχνίδι
Το ζήτημα περνά πλέον στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο.
Οι ηγέτες της G7 προγραμματίζεται να συζητήσουν μέσω τηλεδιάσκεψης την ενεργειακή κατάσταση και τα πιθανά κοινά μέτρα.
Το Ελιζέ έχει περιγράψει τον στόχο με σαφήνεια:
συντονισμός ώστε να αποκλιμακωθούν οι πιέσεις στις τιμές και να διασφαλιστεί η επάρκεια τόσο σε αργό πετρέλαιο όσο και σε διυλισμένα προϊόντα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η σημερινή κρίση δεν αφορά μόνο την τιμή του Brent.
Αφορά κυρίως το πόσο ντίζελ υπάρχει πραγματικά διαθέσιμο εκεί όπου το χρειάζεται η αγορά.
Brent πάνω από τα 100 δολάρια
Η πίεση έχει ήδη αποτυπωθεί στις διεθνείς τιμές.
Το Brent πέρασε την 1η Οκτωβρίου πάνω από το όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι, ενώ τις τελευταίες ημέρες κινείται περίπου μεταξύ 97 και 102 δολαρίων.
Πριν από την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι τιμές βρίσκονταν περίπου 25 έως 30 δολάρια χαμηλότερα.
Η άνοδος συνδέεται με ένα εκρηκτικό μείγμα:
τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, τις ανησυχίες για τις ενεργειακές ροές, τη μειωμένη διαθεσιμότητα διυλισμένων προϊόντων και την αναστολή κινεζικών εξαγωγών καυσίμων.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι το ντίζελ
Η αγορά αργού μπορεί να βρίσκεται στο επίκεντρο των πρωτοσέλιδων, αλλά για την Ευρώπη η μεγαλύτερη άμεση ανησυχία είναι το ντίζελ.
Οι ευρωπαϊκές προμήθειες παραμένουν προς το παρόν σταθερές, όμως η αγορά είναι εξαιρετικά σφιχτή και οι τιμές παραμένουν υψηλές.
Τα αποθέματα στον κόμβο Άμστερνταμ–Ρότερνταμ–Αμβέρσα βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά τους.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη έχει μικρότερο περιθώριο να αυξήσει γρήγορα την παραγωγή της εάν υπάρξει νέα διαταραχή στις εισαγωγές.
Γιατί τα 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ είναι τόσο σημαντικά
Η γαλλική πρόταση για 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ δεν είναι αμελητέα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο εισήγαγαν τον Σεπτέμβριο περίπου 24,25 εκατ. βαρέλια ντίζελ από χώρες εκτός Ευρώπης.
Άρα τα 50 εκατ. βαρέλια αντιστοιχούν περίπου σε δύο μήνες αυτού του εξωτερικού όγκου εισαγωγών, με βάση τα επίπεδα του Σεπτεμβρίου.
Μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε επομένως να δημιουργήσει αισθητή πρόσθετη προσφορά στην αγορά.
Μπορεί να πέσει η τιμή στην αντλία;
Η απάντηση των αναλυτών είναι: ναι, αλλά πιθανότατα προσωρινά.
Η απελευθέρωση έτοιμων αποθεμάτων ντίζελ μπορεί να επηρεάσει την αγορά πολύ γρηγορότερα από την αποδέσμευση αργού.
Η αύξηση της προσφοράς μπορεί να πιέσει προς τα κάτω τις χονδρικές τιμές και, εφόσον η μείωση περάσει στην αλυσίδα διανομής, να φτάσει στις αντλίες μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Αλλά υπάρχει ένα μεγάλο «αλλά».
Τα στρατηγικά αποθέματα δεν είναι νέα παραγωγή.
Είναι αποθηκευμένη ενέργεια που αφαιρείται από το δίχτυ ασφαλείας.
Το ευρωπαϊκό δίλημμα: Και αν η κρίση κρατήσει;
Εδώ βρίσκεται η πιο δύσκολη πλευρά της απόφασης.
Εάν η Ευρώπη χρησιμοποιήσει σήμερα μεγάλο μέρος των έκτακτων αποθεμάτων της και η γεωπολιτική κρίση παραταθεί ή επιδεινωθεί, θα διαθέτει μικρότερο μαξιλάρι για την επόμενη διαταραχή.
Η αναπλήρωση των αποθεμάτων απαιτεί χρόνο.
Και εξαρτάται από το εάν η παγκόσμια παραγωγή και οι εξαγωγές —ιδίως από τη Μέση Ανατολή— θα επανέλθουν σε πιο ομαλές συνθήκες.
Άρα το δίλημμα των Βρυξελλών είναι ουσιαστικό:
ρίχνεις τώρα τα αποθέματα για να χτυπήσεις τις τιμές ή κρατάς ένα μεγαλύτερο μέρος τους για την ασφάλεια του χειμώνα;
Η Κομισιόν: «Έτοιμοι για συλλογική δράση»
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άφησε σήμερα ανοιχτή την πόρτα για συντονισμένη παρέμβαση.
Ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι μια νέα έκτακτη αποδέσμευση αποτελεί πραγματική δυνατότητα και ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Μετά τις σημερινές συνομιλίες, η Επιτροπή επανέλαβε ότι η προσφορά ντίζελ στην ΕΕ παραμένει προς το παρόν σταθερή, παρά τις υψηλές τιμές, και ότι θα συνεχιστεί η στενή παρακολούθηση της αγοράς.
Η όποια συντονισμένη αποδέσμευση θα οργανωθεί μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) και των χωρών που συμμετέχουν στον μηχανισμό έκτακτων αποθεμάτων.
Η Ευρώπη έχει ήδη χρησιμοποιήσει το «όπλο» των αποθεμάτων
Δεν θα είναι η πρώτη φορά μέσα στο 2026.
Τον Μάρτιο, μετά την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το σοκ στις ενεργειακές ροές, ο IEA συντόνισε μεγάλη συλλογική παρέμβαση στην αγορά.
Η εμπειρία εκείνης της κίνησης αποτελεί σήμερα μέρος των υπολογισμών για το πόσο γρήγορα και με ποια σύνθεση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μια νέα αποδέσμευση.
Η διαφορά είναι ότι τώρα το επίκεντρο έχει μεταφερθεί ακόμη περισσότερο στα διυλισμένα προϊόντα.
Η ενεργειακή κρίση γίνεται διατλαντική πολιτική κρίση
Το μεγαλύτερο story, όμως, βρίσκεται πέρα από τα βαρέλια.
Οι ΗΠΑ θέλουν την Ευρώπη να χρησιμοποιήσει μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών της αποθεμάτων.
Η Ευρώπη δεν θέλει την Ουάσινγκτον να κλείσει τις εξαγωγές ντίζελ.
Η Γαλλία επιχειρεί να κατασκευάσει έναν συμβιβασμό μέσω του IEA και της G7.
Και οι Βρυξέλλες πρέπει ταυτόχρονα να προστατεύσουν τους Ευρωπαίους καταναλωτές χωρίς να εξαντλήσουν το ενεργειακό δίχτυ ασφαλείας της Ένωσης.
Αυτό δεν είναι πλέον μόνο μια κρίση τιμών. Είναι διαπραγμάτευση ενεργειακής ασφάλειας μεταξύ συμμάχων.
Το «50+50» ως ευρωπαϊκός συμβιβασμός
Η γαλλική φόρμουλα επιχειρεί να ισορροπήσει δύο διαφορετικές ανάγκες.
Τα 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ δίνουν άμεση βοήθεια στην αγορά που αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη στενότητα.
Τα 50 εκατ. βαρέλια αργού στέλνουν ένα ευρύτερο μήνυμα ότι οι μεγάλες καταναλώτριες οικονομίες είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα για να αποτρέψουν ανεξέλεγκτη άνοδο των τιμών.
Αλλά ακόμη δεν υπάρχει τελική απόφαση.
Το Παρίσι έχει βάλει τη φόρμουλα στο τραπέζι.
Οι Βρυξέλλες δηλώνουν έτοιμες για συλλογική δράση.
Ο IEA κρατά τον μηχανισμό.
Και η G7 αναζητεί κοινή γραμμή.
Με το Brent γύρω από τα 100 δολάρια και το ντίζελ να αποτελεί πλέον το πιο ευαίσθητο σημείο της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, η μάχη μεταφέρεται από τα κοιτάσματα στα στρατηγικά αποθέματα.
Πηγή: pagenews.gr