Η κυβέρνηση Trump παρακάμπτει τις προϋποθέσεις για ανθρώπινα δικαιώματα και απελευθερώνει $320 εκατ. στρατιωτικής βοήθειας προς την Αίγυπτο, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας και τον «χρήσιμο ρόλο» του Καΐρου μετά την έναρξη της αμερικανικής εκστρατείας κατά του Ιράν. Η απόφαση, που υπογράφεται από τον Marco Rubio, επιβεβαιώνει ότι η στρατηγική συνεργασία ΗΠΑ–Αιγύπτου ανεβαίνει ξανά στην κορυφή της περιφερειακής ατζέντας.
Η Ουάσιγκτον αλλάζει προτεραιότητες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Το αμερικανικό State Department επιβεβαίωσε ότι αποφάσισε να παρακάμψει τις προϋποθέσεις πιστοποίησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα που συνδέονται με $320 εκατ. στρατιωτικής χρηματοδότησης προς την Αίγυπτο. Η αιτιολόγηση είναι ρητή: η συνεργασία με το Κάιρο θεωρείται πλέον κρίσιμη για την αμερικανική εθνική ασφάλεια, ιδιαίτερα μετά την έναρξη της πολεμικής εκστρατείας κατά του Ιράν.
Rubio: Η εξαίρεση είναι αναγκαία για την αμερικανική ασφάλεια
Σε επιστολή προς επιτροπές του Κογκρέσου, ημερομηνίας 21 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio ανέφερε ότι αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη δυνατότητα waiver για $320 εκατ. Foreign Military Financing του οικονομικού έτους 2025. Το State Department επιβεβαίωσε αργότερα την απόφαση.
Σε συνοδευτικό υπόμνημα, η Ουάσιγκτον αναφέρει ότι τα συγκεκριμένα κονδύλια θεωρούνται αναγκαία για:
αντιτρομοκρατία,
ασφάλεια συνόρων,
μη διάδοση όπλων,
ή άλλες ανάγκες που σχετίζονται με τα εθνικά συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ.
Η αναφορά στην «Operation Epic Fury»
Το πιο πολιτικά βαρύ σημείο είναι η αναφορά στην Operation Epic Fury, δηλαδή την ονομασία της αμερικανικής στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν, που ξεκίνησε παράλληλα με το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου
Το memorandum που φέρει την υπογραφή Rubio αναφέρει ότι η άσκηση της waiver authority είναι ουσιώδης για τη σχέση ΗΠΑ–Αιγύπτου και για τις αμερικανικές προτεραιότητες ασφαλείας, «ιδιαίτερα υπό το φως του χρήσιμου ρόλου της Αιγύπτου μετά την Operation Epic Fury».
Το έγγραφο δεν εξηγεί δημόσια τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτός ο «χρήσιμος ρόλος».
$1,3 δισ. στρατιωτικής βοήθειας κάθε χρόνο
Η Αίγυπτος είναι εδώ και δεκαετίες ένας από τους σημαντικότερους αποδέκτες αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας.
Η συνεργασία ενισχύθηκε μετά τη συνθήκη ειρήνης Αιγύπτου–Ισραήλ του 1979, ενώ από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 το Κάιρο λαμβάνει περίπου $1,3 δισ. ετησίως σε στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ.
Ένα μέρος αυτού του πακέτου συνδέεται θεσμικά με προϋποθέσεις για:
ανθρώπινα δικαιώματα,
δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις,
και κράτος δικαίου.
Ωστόσο, η αμερικανική νομοθεσία επιτρέπει waiver για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Η σχέση Ουάσιγκτον–Καΐρου είχε συχνά τριβές
Η σύνδεση της βοήθειας με τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει προκαλέσει επανειλημμένα εντάσεις.
Μετά την ανατροπή του Mohamed Morsi το 2013, οι ΗΠΑ είχαν παγώσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια, καθώς και παραδόσεις αρμάτων μάχης, ελικοπτέρων, πυραύλων και μαχητικών αεροσκαφών.
Και επί κυβέρνησης Biden παρακρατήθηκαν επανειλημμένα τμήματα της ετήσιας βοήθειας λόγω ανησυχιών για το ιστορικό της Αιγύπτου στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η εξαίρεση δεν είναι εντελώς νέα
Το 2024, μετά την επίθεση της Hamas στις 7 Οκτωβρίου και τον πόλεμο στη Γάζα, η κυβέρνηση Biden είχε επίσης παρακάμψει τις σχετικές προϋποθέσεις και είχε εγκρίνει για πρώτη φορά στη διάρκεια της θητείας της ολόκληρο το πακέτο των $1,3 δισ. για την Αίγυπτο.
Αυτό δείχνει ότι όταν η περιφερειακή ασφάλεια ανεβαίνει σε προτεραιότητα, η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να θέσει σε δεύτερο πλάνο μέρος των ανθρωπιστικών αιρεσιμοτήτων.
Γιατί η Αίγυπτος είναι τόσο σημαντική
Η στρατηγική αξία του Καΐρου είναι πολλαπλή.
Η Αίγυπτος ελέγχει τη Διώρυγα του Σουέζ.
Συνορεύει με τη Γάζα.
Έχει ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ.
Διατηρεί ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.
Και λειτουργεί ως σημαντικός περιφερειακός διαμεσολαβητής.
Στον πόλεμο της Γάζας είχε κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για εκεχειρίες, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας του Οκτωβρίου 2025.
Στον πόλεμο με το Ιράν ο ρόλος της έχει υπάρξει πιο περιορισμένος δημοσίως, όμως η Ουάσιγκτον προφανώς θεωρεί τη συνεργασία της αρκετά σημαντική ώστε να δικαιολογήσει το waiver
Τι μπορεί να σημαίνει ο «χρήσιμος ρόλος»
Το Reuters σημειώνει ότι το State Department δεν εξειδίκευσε τι ακριβώς εννοεί με τον όρο “helpful role”.
Άρα δεν είναι ασφαλές να αποδοθούν συγκεκριμένες αποστολές ή δεσμεύσεις στο Κάιρο χωρίς πρόσθετη τεκμηρίωση.
Η συνεργασία θα μπορούσε να σχετίζεται ευρύτερα με:
περιφερειακή σταθερότητα,
ασφάλεια θαλάσσιων οδών,
συνοριακό έλεγχο,
αντιτρομοκρατία,
και διπλωματική διαμεσολάβηση.
Αλλά το αμερικανικό έγγραφο δεν το εξηγεί περαιτέρω.
Ο πόλεμος με το Ιράν πιέζει και την αιγυπτιακή οικονομία
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αίγυπτος πληρώνει σημαντικό οικονομικό κόστος από τις περιφερειακές αναταράξεις.
Το Reuters αναφέρει ότι η χώρα έχει επιβαρυνθεί από:
την άνοδο των τιμών καυσίμων,
τις ευρύτερες διαταραχές στο εμπόριο,
και τις πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος στην περιφερειακή οικονομία.
Για μια οικονομία ήδη ευάλωτη σε πληθωρισμό και συναλλαγματικές πιέσεις, η ενεργειακή κρίση αποτελεί σημαντικό πρόσθετο βάρος.
Η ασφάλεια μπαίνει πάνω από τα rights conditions
Η επιλογή της κυβέρνησης Trump είναι πολιτικά σαφής.
Σε μια στιγμή μεγάλης περιφερειακής αστάθειας, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η επιχειρησιακή και διπλωματική σχέση με την Αίγυπτο έχει μεγαλύτερη προτεραιότητα από την αυστηρή εφαρμογή των human-rights conditions.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν λυθεί.
Σημαίνει ότι για τα συγκεκριμένα $320 εκατ., η κυβέρνηση θεωρεί πως τα εθνικά συμφέροντα ασφαλείας υπερισχύουν.
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίζουν τις καταγγελίες
Διεθνείς οργανώσεις κατηγορούν εδώ και χρόνια την κυβέρνηση του Abdel Fattah al-Sisi για:
βασανιστήρια,
αναγκαστικές εξαφανίσεις,
περιορισμούς στην ελευθερία του Τύπου,
και καταστολή πολιτικών αντιπάλων.
Η αιγυπτιακή κυβέρνηση απορρίπτει πολλές από αυτές τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι έχει προχωρήσει σε βήματα για την ενίσχυση των δικαιωμάτων, δίνοντας παράλληλα προτεραιότητα στη σταθερότητα και στις βασικές κοινωνικές ανάγκες.
Νέες συλλήψεις δημοσιογράφων
Η απόφαση για το waiver συμπίπτει με νέες αντιδράσεις για την κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου στην Αίγυπτο.
Η αιγυπτιακή αστυνομία συνέλαβε αυτή την εβδομάδα έξι δημοσιογράφους από fact-checking και investigative outlet, κατηγορώντας τους ότι διέδιδαν παραπληροφόρηση για λογαριασμό της απαγορευμένης Muslim Brotherhood.
Το μέσο αρνήθηκε την κατηγορία.
Η χρονική σύμπτωση υπογραμμίζει ακριβώς το πολιτικό trade-off της Ουάσιγκτον.
Η πραγματική γεωπολιτική εξίσωση
Το ζήτημα δεν είναι μόνο $320 εκατ.
Είναι το τι λέει η απόφαση για την ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ.
Σε μια Μέση Ανατολή όπου:
ο πόλεμος με το Ιράν συνεχίζεται,
η ενεργειακή κρίση βαθαίνει,
η Γάζα παραμένει ασταθής,
και ο Κόλπος ενισχύει την άμυνά του,
η Ουάσιγκτον θέλει αξιόπιστους περιφερειακούς εταίρους.
Και η Αίγυπτος, παρά τις διαφωνίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, παραμένει ένας από αυτούς.
Το μήνυμα της απόφασης Rubio
Η απόφαση Rubio δείχνει ότι η κυβέρνηση Trump επαναφέρει μια πολύ παραδοσιακή ιεράρχηση στην αμερικανική πολιτική για τη Μέση Ανατολή:
στρατηγική σταθερότητα πρώτα, αιρεσιμότητα για δικαιώματα μετά.
Δεν σημαίνει ότι οι σχετικές διαφωνίες εξαφανίζονται.
Σημαίνει ότι σε περίοδο πολέμου η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει το waiver ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η στρατιωτική σχέση με το Κάιρο.
Και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό συμπέρασμα:
ο πόλεμος με το Ιράν δεν αλλάζει μόνο τη στρατιωτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή — αλλά και τα όρια της αμερικανικής διπλωματίας απέναντι στους ίδιους της τους συμμάχους.
Πηγή: pagenews.gr