Ο Άγγελος Συρίγος επανέρχεται μετά τον πολιτικό θόρυβο που προκάλεσε η δήλωσή του ότι η Ελλάδα «υποχώρησε» στις έρευνες του 2024 και μεταφέρει πλέον τη συζήτηση στο επόμενο και δυσκολότερο βήμα: την επανεκκίνηση των ερευνών για το Great Sea Interconnector. «Το σημαντικό είναι να μπει το καλώδιο, να μην παραβιαστούν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και να μην έχουμε θερμό επεισόδιο», τονίζει, βάζοντας στην εξίσωση τον γαλλικό παράγοντα, τη Meridiam και τη στάση που θα επιλέξει η Άγκυρα.
Νέα παρέμβαση για το Great Sea Interconnector και την Κάσο έκανε ο βουλευτής της ΝΔ και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Άγγελος Συρίγος, λίγες ημέρες μετά την πολιτική αντιπαράθεση που προκάλεσε η δήλωσή του ότι η ελληνική πλευρά είχε «υποχωρήσει» δύο φορές στις έρευνες βυθού το 2024.
Αυτή τη φορά ο Συρίγος επιχειρεί να κλείσει τη συζήτηση για το παρελθόν και να τη μεταφέρει εκεί όπου, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται η ουσία:
Τι θα γίνει όταν οι έρευνες ξαναρχίσουν.
«Θεωρώ ότι το θέμα αυτό έχει κλείσει. Το ζήτημα για μένα είναι πότε θα αρχίσουν οι έρευνες για το καλώδιο. Διότι αυτό είναι το μείζον», ανέφερε.
Και έθεσε τρεις συγκεκριμένους στόχους:
«Το σημαντικό είναι να μπει το καλώδιο, να μην παραβιαστούν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα με άδεια που δεν θα εκδώσουμε εμείς και να μην έχουμε θερμό επεισόδιο. Αν πετύχουμε αυτά τα τρία σημεία…»
Η «σκληρή» ερώτηση: Μπορεί να υπάρξει θερμό επεισόδιο;
Ο Συρίγος ρωτήθηκε ευθέως πόσο πιθανό θεωρεί ένα θερμό επεισόδιο με την Τουρκία όταν επανεκκινήσουν οι εργασίες.
Δεν έδωσε αριθμητική πιθανότητα.
Αναγνώρισε όμως ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ένταση.
«Έχει τις προϋποθέσεις για ένταση με την Τουρκία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το καλώδιο μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο σοβαρό τεστ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η θέση του, ωστόσο, είναι ότι τουρκική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή δεν συνεπάγεται αυτομάτως θερμό επεισόδιο.
Και έφερε ως παράδειγμα την τακτική που, όπως είπε, ακολουθεί η Άγκυρα όταν πραγματοποιούνται εργασίες πόντισης άλλων καλωδίων στο Αιγαίο.
«Στέλνουν πολεμικό στα 8-10 μίλια και εκπέμπουν ραδιοσήματα»
Ο βουλευτής της ΝΔ περιέγραψε το μοντέλο τουρκικής αντίδρασης που έχει καταγραφεί σε άλλες περιπτώσεις.
«Κάθε φορά που ποντίζονται καλώδια […] η Τουρκία πηγαίνει, στέλνει ένα πολεμικό πλοίο. Το πολεμικό πλοίο κάθεται σε μια απόσταση 8-10 μιλίων και ενώ γίνονται οι εργασίες στέλνει ραδιοσήματα ότι παραβιάζεται η τουρκική υφαλοκρηπίδα».
Και κατέληξε:
«Αυτό είναι μια κατάσταση με την οποία μπορούμε να ζήσουμε. Δεν οδηγεί σε θερμό επεισόδιο».
Η κρίσιμη διαφορά βρίσκεται επομένως στο εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί σε παρουσία και διαμαρτυρίες ή εάν θα επιχειρήσει να εμποδίσει στην πράξη τις εργασίες.
Τι είχε πει για την «υποχώρηση»
Η νέα τοποθέτηση έρχεται μετά τον θόρυβο που προκάλεσε προηγούμενη δήλωση του Συρίγου για τα περιστατικά του Ιουλίου και του Νοεμβρίου του 2024.
Ο ίδιος είχε πει:
«Και στα δύο επεισόδια υποχωρήσαμε. Δεν προχωρήσαμε στη συνέχεια των ερευνών βυθού».
Η κυβέρνηση διαφώνησε δημόσια με αυτή την περιγραφή.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι «καμία υποχώρηση δεν υπήρξε», χαρακτηρίζοντας τις τοποθετήσεις Συρίγου προσωπικές εκτιμήσεις.
Ο Συρίγος τώρα επιμένει στην επιστημονική του προσέγγιση, αλλά εξηγεί διαφορετικά τη σημασία της προσωρινής διακοπής.
«Σταματάς πρώτα για να δεις τι σκέφτεται ο άλλος»
Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου υπενθύμισε ότι επί δύο δεκαετίες δεν είχαν εμφανιστεί αντίστοιχα προβλήματα.
«Από το 2003 μέχρι το 2023 στην περιοχή όπου ποντίστηκαν τα καλώδια ποτέ δεν είχε υπάρξει πρόβλημα. Ξαφνικά οι Τούρκοι δημιουργούν πρόβλημα».
Κατά τον ίδιο, σε μια τέτοια κατάσταση η πρώτη αντίδραση ενός κράτους δεν πρέπει υποχρεωτικά να είναι η άμεση κλιμάκωση.
«Η λογική αλλά και η πρακτική στις διεθνείς σχέσεις λέει ότι όταν βλέπεις ένα τέτοιο πρόβλημα, πρώτα σταματάς να δεις τι σκέφτεται ο άλλος. Δηλαδή μπορεί να έχει γίνει κάποια παρεξήγηση. Να δούμε τι λέει το διεθνές δίκαιο».
Και πρόσθεσε ότι, κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη διερευνητική φάση έχει ολοκληρωθεί:
«Διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχε περιθώριο συνεννοήσεως με την Τουρκία και τώρα προχωράμε κανονικά στην άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων, συνεχίζοντας το έργο».
Το μεγάλο νέο δεδομένο: Η Γαλλία μπήκε στο παιχνίδι
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη αλλαγή σε σχέση με το 2024.
Το έργο δεν έχει σήμερα την ίδια μετοχική και επιχειρηματική δομή που είχε όταν σημειώθηκε η ένταση στην Κάσο.
Η γαλλική Meridiam απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή στην εταιρεία Great Sea Interconnector, ενώ υπεγράφη παράλληλα συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες που απαιτούνται για την υλοποίηση του έργου.
Άρα η Γαλλία δεν βρίσκεται πλέον απλώς πολιτικά στο πλευρό της Ελλάδας.
Υπάρχει άμεσο γαλλικό επιχειρηματικό και οικονομικό συμφέρον στην ολοκλήρωση του έργου.
Συρίγος: «Δεν ξέρω κατά πόσο η Τουρκία θα πάει να κοντράρει και τους Γάλλους»
Ο ίδιος ο Συρίγος θεωρεί αυτό το στοιχείο κρίσιμο.
Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα το Τεμάχιο 5 της κυπριακής ΑΟΖ, το οποίο διεκδικεί η Τουρκία αλλά έχει παραχωρηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία στην ExxonMobil και την QatarEnergy.
Κατά την περιγραφή του, η Άγκυρα έχει αποφύγει να πραγματοποιήσει έρευνες μέσα στο συγκεκριμένο τεμάχιο, παρά τις διεκδικήσεις της.
Και συνέδεσε το παράδειγμα με το καλώδιο:
«Επειδή είναι διαφορετικά τα δεδομένα, δεν ξέρω κατά πόσον η Τουρκία θα πάει να κοντράρει και τους Γάλλους».
Η είσοδος της Meridiam, κατά τον ίδιο, προσθέτει βάρος στη γαλλική παρουσία.
Αθήνα και Παρίσι συντονίζονται για την επιστροφή των ερευνών
Ο γαλλικός παράγοντας δεν περιορίζεται στη θεωρία.
Η Αθήνα και το Παρίσι βρίσκονται σε συντονισμό για τα επόμενα βήματα των θαλάσσιων ερευνών.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές έχουν επεξεργαστεί τον τρόπο με τον οποίο θα γνωστοποιηθεί η επανέναρξη των εργασιών στα παράκτια κράτη.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει επίσης διαμηνύσει ότι οι εργασίες θα επανεκκινήσουν το προσεχές διάστημα.
Ο Συρίγος έχει τοποθετήσει το χρονικό παράθυρο στις αμέσως επόμενες εβδομάδες.
Γιατί η Meridiam αλλάζει την εξίσωση
Το Great Sea Interconnector είναι ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος.
Η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου έχει μήκος περίπου 898 χιλιόμετρα και έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Nexans έχει αναλάβει το καλωδιακό σκέλος του έργου.
Η Meridiam έχει πλέον πλειοψηφικό ρόλο στην εταιρεία υλοποίησης.
Και αυτό σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη νέα τουρκική προσπάθεια παρεμπόδισης δεν θα αφορά μόνο μια ελληνοτουρκική διαφορά.
Θα αγγίζει ένα έργο με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και άμεση γαλλική συμμετοχή.
Και μετά την Κύπρο έρχεται το Ισραήλ
Υπάρχει και μία ακόμη γεωπολιτική διάσταση.
Το σημερινό έργο αφορά σε πρώτη φάση τη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Ο ευρύτερος σχεδιασμός, όμως, προβλέπει σε επόμενο στάδιο την επέκταση της ηλεκτρικής διασύνδεσης προς το Ισραήλ.
Αυτό προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα σε ένα ήδη σύνθετο γεωπολιτικό παζλ.
Ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Τουρκίας–Ισραήλ παραμένουν ιδιαίτερα δύσκολες.
Γκίλφοϊλ και Ρούμπιο: Το αμερικανικό βάρος στην Αθήνα
Ο Συρίγος ρωτήθηκε και για την παρουσία της Αμερικανίδας πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και τη δημόσια στήριξη που έχει λάβει από τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο.
Ο βουλευτής της ΝΔ στάθηκε κυρίως στην πολιτική πρόσβαση της Γκίλφοϊλ στην αμερικανική κυβέρνηση.
«Η Γκίλφοϊλ έχει άμεση επικοινωνία με το περιβάλλον Τραμπ, πράγμα το οποίο της προσδίδει ιδιαίτερη σημασία και ιδιαίτερο βάρος», ανέφερε.
Κατά την εκτίμησή του, επομένως, η παρουσία της στην Αθήνα έχει μεγαλύτερο πολιτικό βάρος από εκείνο ενός συνηθισμένου διπλωματικού διορισμού.
Συρίγος για Ερντογάν: Θεωρεί την Τουρκία περιφερειακή μεγάλη δύναμη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η ανάλυσή του για τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα αντιλαμβάνεται τη θέση της στο διεθνές σύστημα.
Κατά τον Συρίγο, μετά το 2002 η Τουρκία θεωρεί ότι έχει ανέβει επίπεδο ισχύος.
«Θεωρεί ότι είναι μια τοπική υπερδύναμη», είπε.
Και πρόσθεσε ότι, κατά την εκτίμησή του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως κράτος που μπορεί να διαπραγματεύεται με μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις όπως η Γερμανία, η Βρετανία και η Γαλλία από θέση αυξημένης περιφερειακής ισχύος.
Πρόκειται για εκτίμηση του ίδιου του Συρίγου σχετικά με την τουρκική στρατηγική αντίληψη και όχι για επίσημη τουρκική διατύπωση.
Το πραγματικό τεστ δεν έγινε ακόμη
Και εδώ βρίσκεται το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασής του.
Η πολιτική σύγκρουση γύρω από το εάν η Ελλάδα «υποχώρησε» ή όχι το 2024 αφορά το παρελθόν.
Το πραγματικό τεστ θα έρθει όταν τα ερευνητικά πλοία επιστρέψουν.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι το έργο θα συνεχιστεί.
Η γαλλική Meridiam έχει πλέον μπει στον GSI.
Η Nexans συμμετέχει στην τεχνική υλοποίηση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χρηματοδοτήσει το έργο.
Και η Τουρκία θα πρέπει να αποφασίσει μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει.
Ο Συρίγος συνοψίζει το ελληνικό ζητούμενο σε τρεις προϋποθέσεις:
Να γίνει το καλώδιο.
Να ασκηθούν τα ελληνικά δικαιώματα χωρίς τουρκική άδεια.
Και να αποφευχθεί ένα θερμό επεισόδιο.
Εάν επιτευχθούν και τα τρία, τότε το κρίσιμο κεφάλαιο της Κάσου δεν θα κριθεί από όσα ειπώθηκαν για το 2024.
Θα κριθεί πάνω στη θάλασσα, όταν αρχίσουν ξανά οι έρευνες.
Πηγή: pagenews.gr